सृष्टिको वृत्तान्त परमेश्वरका कार्यहरूको महिमित अभिलेख हो। उहाँले बनाउनुभएका सबै कुरा असल थिए र उहाँको भलाइको गवाही दिइरहन्छन्।

याहवेह सबैमाथि भलो हुनुहुन्छ; र आफ्ना सारा सृष्‍टिमाथि उहाँले कृपा देखाउनुहुन्छ।

— भजनसंग्रह १४५:९ (ONCV)

हरेक असल र सिद्ध दान माथिबाट अर्थात् स्वर्गीय ज्योतिका पिताबाट आउँछ, जो बदली रहने छायाजस्तो बदलिनुहुन्‍न। सृष्‍टि गरिएका सबै थोकहरूमा हामी अगौटे फलजस्तै बनौँ भनेर उहाँले हामीलाई सत्यको वचनद्वारा जन्माउन चुन्‍नुभयो।

— याकोब १:१७–१८ (ONCV)

जता हेरे पनि परमेश्वरको अचम्मको सामर्थ्य र योजना देखिन्छ। शक्तिशाली दूरदर्शक, उपग्रह र कम्प्युटरद्वारा सहयोग प्राप्त सूक्ष्मदर्शकहरूको विकास भएपछि हामीले उहाँका कार्यहरूको विशालता पहिलेभन्दा अझ धेरै देख्न थालेका छौँ। यस्ता अद्भुत रचनाहरू हाम्रै वरिपरि छन् र परमेश्वरको महिमाको झन् गहिरो साक्षी दिन्छन्।

यस सृष्टिकर्ताप्रति हाम्रो हृदयको प्रतिक्रिया कस्तो हुन्छ? के हामी कहिलेकाहीँ उहाँले अझ राम्रो गर्न सक्नुहुन्थ्यो भन्ने सोच्दछौँ—हाम्रो उचाइ, जातीय पृष्ठभूमि, लिङ्ग वा जीवनको परिस्थितिबारे? हामी पनि उहाँकै सृष्टि हौँ र आफ्नो जीवनका लागि उहाँको अद्भुत उद्देश्य पूरा गर्न बोलाइएका छौँ। उहाँको उद्देश्यमा बाधा पुर्‍याउने आफ्ना कामहरूका कारण उहाँको न्यायको सामना गर्ने कि आफ्नो जीवनबाट उहाँको ज्योति, प्रेम र भलाइ चम्काउने?

सम्पूर्ण वृत्तान्तको सुरुवात उत्पत्ति १:१ ले गर्छ:

“आदिमा परमेश्‍वरले आकाशमण्डल र पृथ्वी सृष्‍टि गर्नुभयो।” — उत्पत्ति १:१ (ONCV)

‘आकाशमण्डल र पृथ्वी’ भन्नाले सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड, अर्थात् सृष्टि भएको सबै कुरा बुझ्न सकिन्छ। कसैले आकाशमण्डललाई आत्मिक जगत् र पृथ्वीलाई भौतिक जगत्को रूपमा हेर्छन्। अरूले ‘आकाशमण्डल’ मा ताराहरू र आँखाले नदेख्ने आत्मिक क्षेत्रसहित परमेश्वरको राज्यसम्बन्धी अर्थ देख्छन्। सरल रूपमा भन्नुपर्दा, यो वाक्यांशले परमेश्वर स्वयं बाहेक उहाँले सृष्टि गर्नुभएको सबै कुरा जनाउँछ।

अब सृष्टिका सात दिन र प्रत्येक दिन भएका प्रमुख कार्यहरूको क्रम हेरौँ। उत्पत्ति २:३ सम्म पुग्दा यो भाग पूरा हुन्छ।

सृष्टिको ढाँचा: स्वरूप दिनुभयो र त्यसलाई भरिदिनुभयो

सातौँ दिन — विश्राम (उत्पत्ति २:१–३)

आकाशमण्डल, पृथ्वी र तिनमा भएका सबै थोक सृष्टि गरिसक्नुभयो। परमेश्वरले आफ्नो सृष्टिको कामबाट सातौँ दिन विश्राम गर्नुभयो, त्यस दिनलाई आशिष् दिनुभयो र पवित्र ठहराउनुभयो।

यस अध्यायको सन्देश बुझ्न नपाई कतिपय छलफल केवल विवादमा अड्किन्छन्। त्यसैले अब चार विषय छोटकरीमा तर स्पष्ट रूपमा विचार गरौँ: अन्तराल सिद्धान्त, सृष्टिका दिनहरूलाई शाब्दिक रूपमा बुझ्ने दृष्टि, साहित्यिक ढाँचा परिकल्पना, र आधुनिक विज्ञानसँगको सम्बन्ध। उद्देश्य हरेक विवादमा हराउनु होइन; पवित्रशास्त्रले के भनिरहेको छ भन्ने बुझ्नु हो।

१. अन्तराल सिद्धान्त (Gap Theory)

उन्नाइसौँ शताब्दीमा विशेष गरी बेलायत र अमेरिकामा एउटा धारणा लोकप्रिय थियो। त्यसअनुसार उत्पत्ति १:१ र १:२ का बीचमा ठूलो समयान्तर वा ‘खाली ठाउँ’ थियो। तर मूल हिब्रू पाठको निरन्तर प्रवाहमा यस्तो अन्तरालको प्रमाण नभेटिने लेखकको निष्कर्ष छ।

उत्पत्ति १:१ देखि २:३ एउटा एकीकृत खण्ड हो। यस खण्डका पदहरूलाई आपसमा जोड्दै लैजान हिब्रू संयोजक ‘वाव’ (ו) बारम्बार प्रयोग भएको छ। उत्पत्ति २:४ मा नयाँ भाग सुरु हुन्छ। सन्दर्भअनुसार यस संयोजकको अर्थ ‘र’, ‘तर’, ‘त्यसपछि’ वा अन्य सम्बन्ध जनाउने हुन सक्छ।

अंग्रेजी अनुवादहरूले यो एकतालाई सधैँ उस्तै देखाउँदैनन्। NASB ले लगातार संयोजक प्रयोग गर्न रुचाउँछ; NIV मा कतिपय पदहरूमा त्यो देखिँदैन (जस्तै १:१२, १६, १७), जबकि KJV ले प्रायः ‘And’ दोहोर्‍याउँछ। लेखकको तर्कमा यसले एकै निरन्तर सृष्टिवृत्तान्त देखाउँछ, अलग-अलग असम्बन्धित अवधिहरू होइन।

२. सृष्टिका दिनहरू वास्तविक दिन थिए?

उत्पत्तिका दिनहरूलाई आज हामीले बुझेजस्तै दिन मान्नुपर्छ कि लामो युग वा प्रतीकात्मक कालखण्ड मान्नुपर्छ भन्नेबारे लामो समयदेखि धेरै चर्चा भएको छ। केही ख्रीष्टियनहरूले नयाँ वैज्ञानिक खोजसँग पवित्रशास्त्रलाई मिलाउन खोज्दा दिनहरूलाई लामो अवधि मान्न रुचाएका छन्। उनीहरूको उद्देश्य विश्वास जोगाउनु हुन सक्छ; तर लेखकका अनुसार पवित्रशास्त्रको अर्थ बाहिरी सिद्धान्तका आधारमा बदल्नु खतरनाक हुन्छ।

शाब्दिक दिनलाई अस्वीकार गर्नेहरूले ‘दिन’ शब्दले कुनै पनि समयावधि जनाउन सक्छ भन्ने तर्क गर्छन्। बीसौँ शताब्दीको सुरुमा विकासवादसम्बन्धी केही वैज्ञानिक दाबीहरूले धर्मशास्त्रसँग बाझिने जस्तो देखाएको थियो। तर सत्यले अन्ततः सत्यलाई विरोध गर्दैन भन्ने विश्वासका साथ लेखकले परमेश्वरको वचनलाई भरोसा गर्न आग्रह गर्छन्।

उदाहरणका लागि, मानिसको विकासक्रम प्रमाणित गर्न पहिले अघि सारिएका केही तथाकथित ‘मध्यवर्ती जीवाश्म’ सम्बन्धी व्याख्याहरूलाई लेखकले अविश्वसनीय मानेका छन्। कोषिका र जीनको जटिल संरचना बुझ्दै जाँदा जीवन आफैँ संयोगले विकसित भएको भन्ने दाबीमाथि पनि उनले प्रश्न उठाएका छन्। उनका अनुसार कोषिकाले अत्यन्त कुशल कारखानाजस्तै काम गर्छ; त्यसको जटिलतालाई संयोगले मात्र व्याख्या गर्न सकिँदैन। चट्टानका तहहरू बन्न लाग्ने समयबारे पनि उनले प्रश्न गरेका छन्। माउन्ट सेन्ट हेलन्सको ज्वालामुखी विस्फोटपछि केही तहहरू छिटो बनेका उदाहरणको चर्चा गर्दै, सबै तहहरू बन्न अनिवार्य रूपमा धेरै लामो समय नै लागेको हुनुपर्छ भन्ने निष्कर्षसँग उनी असहमत छन्। उनले जैविक पदार्थबाट तेल बनाउने छोटो समयका प्रयोगहरू र कतिपय पातला तहहरू थोरै समयमै बन्न सक्ने सम्भावनासमेत उल्लेख गर्छन्। यी लेखकले त्यस समय प्रस्तुत गरेका तर्क हुन्; आजका सबै वैज्ञानिक अनुसन्धानको सर्वसम्मत निष्कर्षका रूपमा बुझ्नु हुँदैन।

अझै नबुझेका कुराहरू बुझ्न समय लाग्न सक्छ। त्यसैले अध्ययन गरिरहँदा परमेश्वरको वचनप्रतिको भरोसा छोड्नु हुँदैन भन्ने उनको आग्रह हो। अब सृष्टिका दिनहरू वास्तविक दिन हुन् भन्ने तर्कका तीन पक्ष हेरौँ।

(१) ‘दिन’ शब्दको प्रयोग

हिब्रू शब्द ‘योम’ (יוֹם) का सन्दर्भअनुसार विभिन्न अर्थ हुन सक्छन्। उत्पत्ति १:१४ मा दिनलाई रातको विपरीत प्रकाश भएको भागका रूपमा बुझ्न सकिन्छ। तर ‘पहिलो’, ‘दोस्रो’ जस्ता क्रमसूचकसँग दिइएको दिनलाई लेखकले सामान्य दिनकै रूपमा बुझ्छन्।

• उत्पत्ति १:५ — साँझ र बिहान, पहिलो दिन।
• १:८ — साँझ र बिहान, दोस्रो दिन।
• १:१३ — साँझ र बिहान, तेस्रो दिन।
• १:१९ — साँझ र बिहान, चौथो दिन।
• १:२३ — साँझ र बिहान, पाँचौँ दिन।
• १:३१ — साँझ र बिहान, छैटौँ दिन।

सातौँ दिनको अन्त्यमा अरू दिनहरूमा जस्तै “साँझ भयो र बिहान भयो” भन्ने शब्दहरू नदोहोऱ्याइएको लेखकले विशेष अर्थपूर्ण मानेका छन्। सातौँ दिनको वर्णन अरू दिनभन्दा फरक छ। लेखकले यसलाई जानाजानी खुला रूपमा प्रस्तुत गरिएको मान्छन्। उनका अनुसार पहिलो छ दिनको नियमित साँझ-बिहानको ढाँचाले त्यसलाई अनिश्चित कालखण्ड होइन, वास्तविक दिन मान्न समर्थन गर्छ। यस विषयमा अन्य व्याख्याहरू पनि छन्, तर मूल लेखले यही निष्कर्ष प्रस्तुत गर्छ।

(२) सूर्य बन्नुअघि ‘दिन’ कसरी?

कतिपयलाई सूर्य र चन्द्रमा चौथो दिनमा वर्णित हुँदा पहिलो दिनदेखि ‘दिन’ कसरी गनियो भन्ने प्रश्न उठ्छ। लेखकको उत्तर हो: परमेश्वरले समयको ढाँचा पहिले नै स्थापना गर्न सक्नुहुन्छ; सूर्य र चन्द्रमा त्यसलाई सञ्चालन गर्ने चिह्न र प्रकाशका रूपमा बनाइए। प्रकाश २२:५ ले भावी अवस्थालाई यसरी वर्णन गर्छ:

अब उप्रान्त रात हुनेछैन। तिनीहरूलाई बत्तीको उज्यालो र सूर्यको उज्यालोको आवश्यकता पर्नेछैन; किनकि प्रभु परमेश्‍वरले नै तिनीहरूलाई उज्यालो दिनुहुनेछ। अनि तिनीहरूले सदासर्वदा राज्य गर्नेछन्।

— प्रकाश २२:५ (ONCV)

यसले प्रकाशको स्रोत परमेश्वरमै निर्भर हुन सक्छ भन्ने विचारलाई समर्थन गर्छ।

(३) विश्रामदिनसम्बन्धी आज्ञा

प्रस्थान २०:८–११ मा परमेश्वरले विश्रामदिनलाई पवित्र राख्न आज्ञा दिनुभयो। छ दिन काम गरेर सातौँ दिन विश्राम गर्ने मानवीय ढाँचा उहाँको सृष्टिकर्मको नमुनामा आधारित छ। परिवार, सेवक, पशु र परदेशीसमेतले विश्राम गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। लेखकको तर्कअनुसार मानिसका सामान्य छ दिनका काम र सृष्टिका छ दिनबीचको तुलना वास्तविक दिनको अर्थमा बलियो देखिन्छ। प्रस्थान २०:८–११ (ONCV) पढ्नुहोस्।

शब्बाथ दिनलाई पवित्र दिनको रूपमा राखेर त्यसको सम्झना गर्नू। छ दिनसम्म तैँले परिश्रम गरेर आफ्ना सबै काम गर्नू; तर सातौँ दिन याहवेह तेरा परमेश्‍वरका निम्ति शब्बाथ दिन हो। यस दिन तैँले केही काम नगर्नू; न त तैँले, न तेरा छोरा वा छोरीले, न तेरा सेवक वा सेविकाले, न त तेरा पशुहरूले, न त तेरा सहरभित्र भएका परदेशीले, न त कसैले केही काम गर्नू। किनकि छ दिनमा याहवेहले आकाश, पृथ्वी, समुद्र र त्यसमा भएका सबै थोकहरू बनाउनुभयो, तर सातौँ दिनमा उहाँले विश्राम लिनुभयो। यसकारण याहवेहले शब्बाथ दिनलाई आशिष् दिनुभयो, र त्यसलाई पवित्र तुल्याउनुभयो।

— प्रस्थान २०:८–११ (ONCV)

३. साहित्यिक ढाँचा परिकल्पना (Framework Hypothesis)

यस व्याख्याअनुसार सृष्टिका दिनहरू वास्तविक दिन वा समयका अवधिहरू होइनन्; सृष्टिवृत्तान्तलाई व्यवस्थित गर्ने साहित्यिक चिह्नहरू हुन्। दिनहरूको क्रमले पाठको शिक्षालाई प्रस्तुत गर्न एउटा ढाँचा बनाउँछ भन्ने यसको मुख्य विचार हो।

मूल लेखकले यस दृष्टिकोणलाई स्वीकार गर्दैनन्। उत्पत्तिले परमेश्वरले वास्तवमै के भन्नुभयो र के गर्नुभयो भन्ने ऐतिहासिक सत्य प्रस्तुत गरेको छ भन्ने उनको जोड छ। सम्पूर्ण पवित्रशास्त्रमा ‘सृष्टि’ सम्बन्धी विचार दोहोरिएको छ। यस प्रसङ्गमा उनले मर्कूस १०:५–६ मा सृष्टिको सुरुदेखि नर र नारी बनाइएको भनी येशूले गर्नुभएको उल्लेख र यशैया ४२:५ मा आकाश र पृथ्वी सृष्टि गर्नुहुने परमप्रभुको वर्णन उद्धृत गरेका छन्। मर्कूस १० · यशैया ४२।

येशूले जवाफ दिनुभयो, “मोशाले तिमीहरूलाई यो व्यवस्था तिमीहरूको हृदयको कठोरताको कारणले गर्दा दिएका हुन्, तर सृष्‍टिको आरम्भमा परमेश्‍वरले ‘तिनीहरूलाई पुरुष र स्त्री बनाउनुभयो।’

— मर्कूस १०:५–६ (ONCV)

याहवेह परमेश्‍वर यसो भन्‍नुहुन्छ: जसले आकाशहरू सृष्‍टि गरेर तिनलाई फैलाउनुभयो, जसले पृथ्वी र त्यसबाट आउने सबैलाई फिँजाउनुभयो, जसले यसका मानिसहरूलाई सास र त्यसमा हिँड्नेहरूलाई जीवन दिनुहुन्छ:

— यशैया ४२:५ (ONCV)

४. आधुनिक विज्ञान र सृष्टि

आजको वैज्ञानिक ज्ञान र बाइबलको सृष्टिवृत्तान्तबीचको सम्बन्धबारे बहस हुन्छ। लेखकले विज्ञानको इतिहासमा ख्रीष्टियन विद्वानहरूले महत्त्वपूर्ण अनुसन्धान गरेको स्मरण गराउँछन्। प्राकृतिक संसारमा पाइने नियमितता, व्यवस्था र उद्देश्यले अनुसन्धानलाई सम्भव बनाएको उनको विचार हो।

सृष्टिको विस्तृत संरचना, पदार्थको गुण, जीवनको जटिलता र संसारका नियमहरू बुझ्न अध्ययन आवश्यक छ। विज्ञानका नयाँ निष्कर्ष आउँदा हामीले तिनको गम्भीर मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ; त्यस्तै पवित्रशास्त्रको व्याख्या गर्दा पनि पाठ र सन्दर्भलाई ध्यान दिनुपर्छ। लेखकको मुख्य आह्वान सृष्टिकर्ताको महिमा स्वीकार गर्नु र उहाँको वचनमा भरोसा राख्नु हो।

सृष्टिबारे अध्ययन गर्नुको लक्ष्य केवल ‘कसरी?’ भन्ने प्रश्नको उत्तर होइन; ‘सृष्टिकर्ता को हुनुहुन्छ, अनि हामीले उहाँलाई कसरी आराधना गर्ने?’ भन्ने प्रश्नको उत्तर पनि हो।

विज्ञानका तीन आधारभूत धारणाहरू

1. संसार वास्तविक छ र मानिसको बुद्धिले प्राकृतिक वास्तविकतालाई चिन्न सक्छ।
2. प्राकृतिक घटनाहरूबीच कारण र परिणामको सम्बन्ध हुन्छ।
3. प्रकृतिका विविध भागहरूमा आधारभूत एकता र नियमबद्धता हुन्छ।

मूल लेखकका अनुसार यी धारणाहरू ख्रीष्टियन शिक्षासँग मेल खान्छन् र विज्ञानको इतिहासमा यी दृष्टिहरूलाई अपनाउने ख्रीष्टियन अनुसन्धानकर्ताहरूको महत्त्वपूर्ण योगदान थियो। उदाहरणका रूपमा उनले गतिविज्ञानमा आइज्याक न्युटन, खगोलविज्ञानमा योहानेस केप्लर, रसायनशास्त्रमा रोबर्ट बोयल, ऊष्मागतिकीमा लर्ड केल्भिन, जीवाणुविज्ञानमा लुई पास्चर र विद्युत्-चुम्बकत्वमा माइकल फराडेको नाम उल्लेख गरेका छन्।

अख्रीष्टियन वैज्ञानिकहरूले पनि संसारको स्थिरता र नियमहरूमा भरोसा राखेर खोज गर्न सक्छन्। लेखकको प्रश्न हो: यदि हामी सृष्टि गरिएको जगतका नियमहरूमा यति भरोसा गर्छौँ भने यसलाई बनाउन र थामिराख्नुहुने परमेश्वरमा अझ बढी भरोसा गर्नुपर्ने होइन र?

उत्पत्तिको यो वृत्तान्तले परमेश्वरबारे के सिकाउँछ? अर्को अध्ययनमा उहाँको नाम, वचन, विचार, सामर्थ्य, भलाइ र बुद्धिबारे विचार गरिनेछ। यो पाठ Genesis: The Book of Foundations पुस्तकमा रहेका विस्तृत शिक्षणसामग्रीको एउटा भाग हो; सबै सामग्रीहरू अझै अनलाइन प्रकाशित भएका छैनन्।

English original / अंग्रेजी मूल पृष्ठ · चार अध्ययनको सूची