B. Kennaawwan Waaqayyo Qoodu

1 Qorontos 12:8–11

“Isa tokkoof karaa Hafuuraatiin dubbii ogummaatu kennama; isa kaaniif immoo Hafuuruma sanaan dubbii beekumsaatu kennama; isa kaaniif Hafuuruma sanaan amantiitu kennama; isa kaaniif immoo Hafuuruma tokkicha sanaan kennaawwan warra dhukkubsatan fayyisuutu kennama; isa tokkoof dinqiiwwan hojjechuu, isa kaaniif raajii dubbachuu, isa kaaniif hafuurota addaan baasee beekuu, isa kaaniifis afaan haaraa gosa adda addaa dubbachuu, isa kaaniif immoo afaan haaraa sana hiikuutu kennama. Waan kana hundas Hafuuruma tokkicha sanatu akkuma fedhii ofii isaatti tokkoo tokkoo namaatiif dhuunfaatti hiruudhaan hojjeta.” (1 Qorontos 12:8–11).

Kutaa kana keessatti kennaawwan 1 Qorontos 12 keessatti tarreeffaman tokkoon tokkoon isaanii gabaabumatti beeksifnee, hiikaa fi kaayyoo isaanii ibsina.

• “Dubbii ogummaa” (lakkoofsa 8) jechuun, akkuma Kakuu Moofaa keessatti ture, Hafuurri Waaqayyoo amantoota tokko tokkoof hubannaa fi ogummaa addaa kennuudhaan, murtoo ogummaa qabu akka godhan, akkasumas murtoo sanaa fi barbaachisummaa isaa akka ibsan isaan dandeessisu dha. Daaniʼel abjuuwwanii fi barreeffama dallaa irratti mulʼate hiikuuf kennaa ogummaa qaba ture. Solomoon murtoowwan malaqabeeyyii akka godhuuf ogummaan isaaf kenname. Yeroo baayʼee namoota kennaa kana qaban, yeroo wanti hundi baayʼee ifa hin taane fakkaatutti namni tokko yaada hojii irra oolu dhiheessu argina. Waldoonni garee geggeessitootaa gaarii qaban namoota akkanaa irraa faayidaa guddaa argatu. Garuu namoonni yoo wal dorgoman, warri kaan yaada kana akka mala siyaasaa faayidaa dhuunfaa argachuuf dhihaateetti ilaaluu dandaʼu.
• “Dubbii beekumsaa” (lakkoofsa 8) jechuun, amantoonni Isaa namoota kaan karaa gaarii taʼeen tajaajiluu fi kunuunsuuf akka dandaʼaniif beekumsa yookaan hubannaa isaaniif kennuu dha. Jecha biraatiin, Hafuurri amanaa tokko keessatti hojjetee beekumsa kana utuu hin kennine, waldaan yookaan Kiristaanichi faayidaa isaa malee itti fufa ture. Akkuma boqonnaa darbe keessatti ibsame, Spurgeon yeroo tokko tokko waaʼee nama tokkoo waan tokko beekee lallaba keessatti itti fayyadamuu dandaʼa ture. Hafuurri beekumsa sana fuudhee hubannaa nama kennaa kana qabu keessa kaaʼa. Amanaan kun yaadawwan sammuu isaa keessa dhufan adda baasuu qofa utuu hin taʼin, akkuma Gooftaan geggeessutti of-eeggannoodhaan fi yeroo sirriitti akkamitti akka isaan ibsu barachuu qaba.
• “Isa kaaniif ... amantiitu kennama” (lakkoofsa 9) jechuun, Hafuurri amantoota tokko tokkoof haalawwan addatti rakkisoo taʼan keessatti ofitti amanannaa kennuudhaan, Waaqayyoon amananii akka Isaaf ajajaman, akkasumas amanamummaa isaaniitiin warra kaan akka jajjabeessan isaan dandeessisuu Isaa ibsa. Amantoonni hundi Gooftatti amantii qabu; garuu haalawwan addatti rakkisoo, daangaa haaraa irratti uumaman, yookaan lola hafuuraa cimaa keessatti amantii addaa barbaachisa. Yeroo tokko tokko haalli baayʼee hin barbaadamne yookaan diinummaa qabu taʼus, saba Waaqayyoo keessatti nagaa cimaa mulʼatuun argama. Kun ija jabina qofa miti; Waaqayyo haala rakkisaa sana akka toʼatu amantii gadi fagoo qabaachuu dha. Eeyyee, hundi keenya amantii qabna; garuu amantiin namoota akka George Müller fi Hudson Taylor, haala keenya isa salphaa keessatti Waaqayyoon caalaatti akka amannu nu kakaasa.
• “Isa kaaniif immoo ... kennaawwan warra dhukkubsatan fayyisuutu kennama” (lakkoofsa 9): Kennaawwan fayyisuu, nama hafuuraa fi qaamaan rakkateef nagaa fi fayyina Waaqayyoo fidu. Jechi “kennaawwan” jedhu baayʼinaan dhihaate; kunis fayyinni gosa baayʼee akka jiru agarsiisa. Namni tokko dubartiin tokko mucaa akka deessuuf kadhachuu dandaʼa; namni biraa immoo rakkoo miiraa tajaajila. Kunis, akkuma kennaawwan hafuuraa hundumaa, namoota Isaatiif ayyaana Waaqayyoo tajaajiluuf kennaa humna Waaqayyoo Hafuuraan kennamu dha. Waaqayyo malee warri kun kunuunsa hin argatan turan. Sabni Waaqayyoo ayyaana Waaqayyoo guutuu fiduuf garee tokko taʼa.
• “Isa tokkoof dinqiiwwan hojjechuu” (lakkoofsa 10): Dinqiiwwan gosa hedduun haalawwan garaagaraa keessatti uumamu. Namoonni tokko tokko waan teeknikaan hin dandaʼamne isaan mudata; warri kaan immoo haala matumaa hin dandaʼamne fakkaatu, kan akka mataan qottoo nama ollaa irraa liqeeffatame bade, isaan mudata. Eliishaan karaa Hafuuraa mataan qottoo bishaan keessa liqimfame akka irra deebiʼee ol kaʼu godhe (2 Mootota 6:5–7). Kennaan kunis Hafuuraan raawwatama. Jechi “Hafuuraan” jedhu irra deebiʼuu hambisuuf qofa as keessatti addatti hin dubbatamne. Dinqii sana kan raawwatu Hafuuruma akka taʼe ifa dha. Inni Fayyisu, nama Hafuuraan kennaa argate karaa dinqisiisaa taʼeen fayyadamuuf fedhii qaba; dinqiiwwanii fi mallattoowwan taʼaniif ulfinnii fi galanni Waaqayyoof akka taʼu amantoota humneessa.
• “Isa kaaniif raajii dubbachuu” (lakkoofsa 10) jechuun kennaa tarreeffaman keessaa isa baayʼee falmisiisaa taʼe dha. Inni amantoonni tokko tokko dhugoota sabni Waaqayyoo dhagaʼuu qabuun isaan dura dhaabachuuf, jechoota Waaqayyo biraa kennaman akka dubbatan isaan dandeessisa. Kun ergaa lallabaa “Gooftaa biraa” dhufe yookaan hubannaa mulʼataa yeroo sirriitti akka balaqqeessaatti dhufu hammachuu dandaʼa (1 Qorontos 14:30–33). Amantoonni yeroo hunda raajii sobaa irraa of eeggachuu qabu (1 Tasalonqee 5:19–21). Namoonni tokko tokko kana lallabaa Dubbii Waaqayyoo namoota biraan gaʼu wajjin wal-qixa godhanii ilaalu. Warri kaan lallabaan ala haala gorsa kennuu tokkootti ilaalu; warri kaan immoo taateewwan gara fuulduraa labsuu qofa jedhanii yaadu. Namni tokko dubbii raajii qabaachuu dandaʼus, yeroo hunda Dubbii Waaqayyootiin qoratamuu qaba (1 Qorontos 14:37–38). Raajichi Dubbii Waaqayyoof hin ajajamu yoo taʼe, beekamtii argachuu hin qabu. Kana ifa gochuuf, fakkeenya dhiheenya kana dhuma walgaʼii kadhannaa waloo addaa tokko irratti taʼe nan fayyadama. Yeroo kadhannaadhaan xumuru, fakkiin qaruraa urgooftuu caccabee urgaan isaa qilleensa keessa facaʼuu sammuu kootti dhufe. Deebii isaatiin, mulʼata sana—akka ani itti hubadhetti—kadhannaa koo keessa galche. Waaqayyo fakkii sana fayyadamuudhaan kadhannaa koo qajeelchee amantii koo ijaare; kanaan namoonni Isaa achitti argamanii fi haala maatii baayʼee rakkisaa keessa turan, Waaqayyo karaa isaanii dinqisiisaadhaan hojjechuu akka dandaʼu akka amanan isaan jajjabeesse.
• Kennaan “hafuurota addaan baasee beekuu” (lakkoofsa 10) jechuun, amantoonni tokko tokko dubbiin yookaan gochi nama tokkoo hafuura kam irraa akka dhufe—Waaqayyo irraa moo hafuura hamaa irraa—adda baasuu dandaʼuu isaanii ibsa. Yeroo muraasa keessatti, namni tokko madda dubbii fi gocha nama biraa ibsee, gorsa yookaan kunuunsa nama sanaaf goonu akkamitti itti fufuu akka qabnu ifa nuuf godhe nan yaadadha. Namni hundi wanti tokko dogoggora taʼuu isaa hamma tokko beeka ture; garuu amanaan tokko yeroo dubbate battalumatti ifni dhufe. Barsiistonni kennaa kana qaban yeroo baayʼee falaasamni addunyaa garaagaraa saba Waaqayyoo addunyaa keessa jiran irratti akkamitti dhiibbaa akka godhu hubannaa addaa qabu; kunis amantoonni caalaatti dammaqanii amantii isaanii keessatti akka jabaatan isaan gargaara.
• Jechi “isa kaaniifis afaan haaraa gosa adda addaa dubbachuu” (lakkoofsa 10) jedhu, Waaqayyo akkuma kitaaba Hojii Ergamootaa keessatti godhe, namoota tokko tokkoof kennaa afaanota dubbachuu akka kennu agarsiisa (sirriitti: jechi Giriikii glossa jedhu “afaan” jechuu dha). Jechi Ingiliffaa tongues jedhu bara 1600moota keessa Kitaaba Qulqulluu King James keessatti yeroo jalqabaatiif beekamaa taʼe; yeroo sanatti afaan dubbatamus taʼe qaama afaan keessaa jiru jechuu dandaʼa ture. Kan nama gaddisiisu, jechi tongues jedhu burjaajii itti fufsiisuudhaan hiikawwan ammayyaa keessatti illee fayyadamaa jira. Burjaajii dabalataa hambisuuf, jechi kun “afaan” yookaan “afaanota” jedhamee hiikamuu qaba. Yaadni kun jalqaba kitaaba Hojii Ergamootaa keessatti beeksifame; achittis sabni Waaqayyoo afaanota ormaa garaagaraa dubbachaa dhagaʼaman. Kun raajii Kakuu Moofaa tokko mirkaneessa; sabni Waaqayyoo amma Hafuura Isaatiin guutamuu qofa utuu hin taʼin, Waaqayyo wangeelaan addunyaa bira gaʼuuf burjaajii afaanotaa Masaraa Baabel irratti kenname (Uumama 11:1–9) irraa kallattii faallaa deebiʼaa akka jiru agarsiisa. Hafuurri Waaqayyoo amma addunyaa guutuu keessatti hojjechaa ture. “Afaanota dubbachuun” (tongues) jechuun, namni dubbatu afaan sana utuu hin beekin, ergaa Waaqayyo biraa dhufe hiika qabu battalumatti sagalee ol kaasee dubbachuuf dandeettii addaa qabaachuu dha. Kunis Hafuurri dhugaa tokko dabarsuuf hojii addaa hojjechuu Isaa mulʼisa. Humni kennaa “afaanii” ormaa taʼuu isaa qofa keessatti utuu hin taʼin, akkuma raajii, ergaa isaa keessattis mulʼata. Kanaaf waaqeffannaa keessatti fayyadamuun isaa hiika barbaada (1 Qorontos 14:5); innis hojii Waaqayyoo labsuudhaan hundi Waaqayyoon akka galateeffatan godha.
• “Afaan haaraa sana hiikuu” (lakkoofsa 10) kennaa afaan ormaa dubbachuu wajjin dhiʼeenyaan walqabata. Hiikni barbaachisaa fi dandaʼamaa taʼuun isaa, kennaan “afaanotaa” dhugumaan afaan seera caaslugaa fi jechoota hiika qaban qabaachuu isaa mirkaneessa. Hiikni hiika haaraa itti hin kennu; hiika isaa hubatee afaan namoonni hubachuu dandaʼaniin dabarsa qofa.