Kanaaf gara Kakuu Moofaatti duubatti haa deebinu; achitti gochoota Hafuura Qulqulluu amala Isaa isa qulqulluu jabeessan hedduu argina. Jechi “Hafuura Waaqayyoo” jedhu yeroo 28, “Hafuura Waaqa” jedhu immoo NASB 1995 keessatti Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa walitti qabamanii yeroo 24 fayyadameera. “Hafuurri” kan Waaqayyoo ture yookaan karaa biraatiin Isa wajjin walqabata ture; garuu Kakuu Moofaa keessatti walitti dhufeenyi isaanii ifa hin turre. Kakuu Haaraa keessatti, keessumaa barreeffama Yohannis keessatti, mata-duree kana irratti iftoomina guddaa argina. Fakkeenyaaf, jechi “Jajjabeessaan sun, Hafuurri Qulqulluun” (14:26) jedhu, Yesuus bakka qaamaan nu bira hin jirretti Inni akkamitti cina keenya akka dhaabatu agarsiisa. Yesuus qaama lafaa tokkoon daangeffamee ture; Hafuuri Qulqulluun garuu yeroo tokkotti bakka baayʼee jiraachuu dandaʼa. Kanaaf sabni Waaqayyoo addunyaa keessa deemanii barattoota yeroo godhan ogummaa, jabina, beekumsaa fi wantoota biroo isaanii fida (Maatewos 28:19–20). Yesuus lafa irra utuu jiraatee, dhugumaan akka nu wajjin jiraatu barbaanna turre. Garuu Inni ana wajjin jiraata taanaan, hundi keenya walitti qabamnee yoo jiraanne malee yeroo wal fakkaatutti si wajjin jiraachuu hin dandaʼu ture. Uumamni Hafuura Qulqulluu inni hafuuraa, amantoota hundumaa wajjin yeroo tokko jiraachuuf Isa dandeessisa. Kanaaf Yesuus karaa Hafuura Qulqulluutiin nu keessa jiraatee jireenya nuuf kenna jedhama. Yeroo tokko tokko waliin waaqeffannu, Hafuurri Waaqayyoo hafuura keenya hundumaa galataa fi sagadaaf ol kaasuu Isaa hin hubannuu? Inni waldoota naannoo keenya keessatti kana hojjechaa jira yoo taʼe, fakkeenyaaf waldoota Hindii, Chaayinaa fi Naayijeeriyaa keessatti illee hojii guddaa wal fakkaatu hojjechaa akka jiru mirkanaaʼoo taʼuu dandeenya. Hojiin Hafuuraa inni guutuun amantoota keessatti hojjetu bakka lafa addaa tokkoof hin daangeffamu. Yesuus karaa Hafuuraatiin saba Isaa hundumaa keessa jiraata; kanaaf Hafuurri gargaaraa Yesuus ti.

Jechi Giriikii paraklētos jedhu “Jajjabeessaa” jedhamee hiikamuun fudhatama qaba; garuu hiika jecha Giriikii isa jalqabaa as keessatti fayyadamee baayʼee daangeessa. Yohannis qofatu paraklētos bifa maqaa taʼeen fayyadama. Wangeela Yohannis keessatti yeroo hunda Hafuura Qulqulluu argisiisa; yeroo tokko tokko “Gorsaa” yookaan “Abukaatoo” jedhamees hiikama (Yohannis 14:16, 26; 15:26; 16:7). Xalayaa 1 Yohannis 2:1 keessatti garuu Yesuus Kiristoosin argisiisa.

Yohannis 14:16 keessatti Yesuus Jajjabeessaan akka dhufu Abbaa akka kadhatu dubbata: “Ani Abbaa nan kadhadha; innis akka inni bara baraan isin wajjin jiraatuuf Jajjabeessaa biraa isinii kenna.” Argama Hafuuraa isa itti fufaa hubadhaa. Yesuus duʼaa fi ol baʼuu Isaa eeggachaa kana hundumaa dubbachuu Isaa yaadadhaa. Inni yeruma sana qaamaan hin deebiʼu ture; sababiin isaas kun dhuma addunyaa fida ture. Kanaa mannaa, Yesuus karaa Hafuuraatiin jireenya keenya keessa jiraata. Kanaaf, Isa ijaan arguu baannus barattoota Yesuus taʼuu dandeenya.

Yohannis 15:26 keessatti Yesuus Hafuurri amantoota keessatti waaʼee Isaa akka mirkaneessu dubbata: “Jajjabeessaan ani Abbaa biraa isinii ergu, jechuunis Hafuurri Dhugaa inni Abbaa keessaa baʼu sun yommuu dhufutti waaʼee koo dhugaa baʼa.” Yohannis 16:7 Yesuus Hafuurri Waaqayyoo akka dhufuuf deemuun Isaa barbaachisaa akka ture nu yaadachiisa. 1 Yohannis 2:1 immoo Yesuusin Jajjabeessaa yookaan Abukaatoo jedhee waama: “Garuu yoo namni kam iyyuu cubbuu hojjete nu Abbaa biraa abukaattoo qabna; innis Yesuus Kiristoos Isa Qajeelaa sana.” As keessatti paraklētos Yesuus Kiristoos qofa argisiisa. Inni akkuma abukaatoo himatamaa tokkoof falmutti, duʼaa fi jireenya Isaa nuuf kenneen eegamaa waan taaneef yakka ittiin himatamne irraa bilisa taʼuu keenya Abbaa duratti dhiheessa (1 Yohannis 2:1–2).

Hafuurri Waaqayyoo erga namni amanee booda hojiiwwan hedduu keessatti hirmaata. Inni ni jajjabeessa, ni ijaara, ni cimsa (Hojii Ergamootaa 9:31), ni gorsa (Hojii Ergamootaa 15:31), akkasumas ni akeekkachiisa (1 Qorontos 14:1–3). Hojiin Hafuuraa jajjabeessuu irraa hamma akeekkachiisuutti balʼata. Hafuurri akkuma Yesuus—Innis Paraklētos keenya—gara fuulduraatti nu geggeessa; akkasumas dubbii sirrii nu gargaaru fiduudhaan cina keenya dhufee gara fuulduraatti akka deemnu nu gargaara. Nama dadhabaa akkamitti gara fuulduraatti sochoosna? Jajjabinaa fi suuta harkisuudhaan. Nama qalbiin isaa jabaate immoo akkamitti geggeessina? Qajeelfama ifaa, ifataa fi kanneen birootiin.

Yohannis jecha kana irra deddeebiʼee fayyadamuun isaa, eenyummaa dhuunfaa fi hojii Hafuura Qulqulluu calaqqisiisa. Gorsaa taʼee, Gooftaan mataan Isaa karaa Hafuuraatiin dubbii jajjabinaa fedhii keenya isa addaatiif taʼu fida. Hojii Hafuurri jireenya keenya keessatti hojjetu caalaatti hubachuun, karaa dhiʼoo Inni jireenya keenyaa keessattii fi karaa keenya hojjechuuf barbaadu keessatti gammachuu keenya baayʼee badhaasa. Hafuuri Qulqulluun qaama foonii hin qabu; bakka jiraachuu dandaʼu irrattis daangaa hin qabu. Lubbuu keenya ijaaruuf gargaarsa, ogummaa, jabinaa fi jajjabina Waaqayyoo hundumaatti fayyadamuu dandaʼa.

B. Amaloota Hafuura Qulqulluu

Yohannis 3:8

Yohannis 14:26 yeroo qorannu, lakkoofsa tokkoo fi akkaataa jechi tokko addatti—maqaan Hafuuraa Paraklētos—uumama Hafuura Qulqulluu caalaatti akka hubannu nu gargaaru of-eeggannoodhaan ilaalle. Kutaa kana keessatti, amaloota Hafuuraa kanneen biroo ifa gochuuf qorannaa Kitaaba Qulqulluu kana balʼisna. Wanta Hafuurri Qulqulluun hojjetu fi wantoonni kun karaa Inni nu wajjin wal-qunnamuun uumama Isaa isa dhuunfaa akkamitti akka calaqqisiisan ilaalla. Yesuus Hafuura ibsuuf bubbeetti fayyadamuu Isaa irraa haa jalqabnu.

“Bubbeen gara fedhetti bubbisa. Atis huursuu isaa dhageessa malee akka inni eessaa dhufee fi akka inni garamitti deemu hin beektu; namni Hafuura irraa dhalate hundinuus akkanuma.” (Yohannis 3:8).

Bubbeen Hafuura Waaqayyootiin wal fakkeeffameera (3:8). Jechoonni Afaan Ibrootaa fi Giriikii (h)hafuuraaf oolan “qilleensa” fi “bubbee” jedhamee hiikamuu fi fayyadamuu waan dandaʼaniif, fakkeenyi kun lakkoofsa kana caalaa gadi fagaata (ibsa dabalataaf boqonnaa 1 ilaalaa). Hafuurri Waaqayyoo akkuma bubbee ijaan kan hin mulʼanne, bakka hundatti kan argamuu fi humna-qabeessa akka taʼe yeroo ammaatiif xumuruu dandeenya. Hafuura hubachuun rakkisaa taʼuu dandaʼa; garuu bubbee hubachuun keenya qaawwa beekumsa keenya keessaa tokko tokko guutuuf gargaara.

Garuu bubbeen, akkuma fakkii Hafuuraa Kakuu Moofaa keessatti mulʼatu sanaa, eenyummaa dhuunfaa akka qabu nu hin argisiisu, mitii? Bubbeen mana keessa seenee yeroo gannaa qilleensa qorraa fida; inni lubbuu hin qabu, asii fi achi kan oofamu malee bakka deemu hin filatu. Hafuurri Waaqayyoo akkasuma fedha Abbaatiin geggeeffama; garuu Kakuu Haaraa keessatti Hafuurri Waaqayyoo eenyummaa dhuunfaa akka qabu baranna. Kun jechoota amantii akka Atman—yaada amantii Hinduu lubbuu addunyaa jedhu—humna fiilmii Star Wars keessatti mulʼatu, yookaan Waaqayyo waan hundumaa keessa jira jedhee eenyummaa dhuunfaa Isaa haalu irraa baayʼee adda.

Kakuu Moofaa keessatti eenyummaan dhuunfaa Hafuura Qulqulluu ifatti hubatamuu hin dandaʼu. Jechi “Hafuurri Waaqayyoo ... irra buʼe” jedhu yeroo baayʼee fayyadameera (Keessa Deebii 34:9; Abbootii Murtii 3:10; 1 Mootota 18:12; 2 Seenaa 24:20). Garuu humna tokko moo eenyummaa Waaqayyoo akka taʼe ifa miti. Jijjiiramni adda taʼe tokko, akkuma Waaqayyo yeruma tokko nama sana wajjin taʼeetti, isa yookaan ishee irratti dhufuun shakkii hin qabu. Taʼus, eenyummaan dhuunfaa Hafuuraa achitti hubatamuu hin dandaʼu; boodarra qofa humnaan ifa godhame.

“Yommus Waaqayyo, “Namni waan foon taʼeef Hafuurri koo bara baraan isa keessa hin jiraatu; barri jireenya isaas waggaa dhibba tokkoo fi digdama taʼa” jedhe.” (Uumama 6:3).

“ani Hafuura Waaqaatiin, ogummaadhaan, dandeettii fi beekumsa hojii harkaa gosa hundumaan isa guuteera;” (Baʼuu 31:3).

“Isaan garuu fincilanii Hafuura isaa Qulqulluu gaddisiisan. Kanaafuu inni deebiʼee diina isaanii taʼe; inni mataan isaas isaan lole.” (Isaayyaas 63:10).