Maatewos 28:18–20

Sillaasee hubachuun, namoonni jalqaba yeroo hubachuuf yaaluu wajjin baayʼee wal fakkaata. Duubatti deebiʼuu kan dandeenyu hanga tokko qofa—tarii erga uumamni taʼee sekondii muraasa booda—achii booda jalqaba yeroo irratti maaltu akka taʼe hubachuuf yaaliin hundi ni dhaabata. Icciitii bara baraa hubachuuf yaaluunis, yaalii keenya isa buʼaa hin qabne Sillaasee hubachuuf goonu wajjin wal fakkaata; saffisaan gara bakka hubachuun nuu hin dandaʼamnetti nu geessa. Namoonni tokko tokko kana, mixiin nama isa ilaalu hubachuuf yaaluu wajjin wal fakkeessaniiru. Mixiin sun hammam illee yoo yaaltee fi yeroo hammamii illee yoo fudhatte, nama sana sirriitti hubachuu mitii, eenyu akka taʼe illee mirkanaaʼummaan beekuu hin dandeessu. Dandeettiin hubannaa mixii sanaa akka idileetti hojjetaa jiraatus, dandeettiin uumamaan qabdu—yeroon daangaa malee yoo itti dabalame illee—garaagarummaa keenya isa guddaa irraa kan kaʼe, nu sirriitti hubachuu irraa ishee dhowwa.

Haaluma wal fakkaatuun, Waaqayyo akkas akka taʼu waan qopheesseef, namni amaloota Waaqayyoo tokko tokko waan qabuuf Uumaa isaa Waaqayyoon hamma tokko hubachuu dandaʼa.

“Kanaafuu Waaqni akka bifa isaatti nama uume; akka bifa Waaqaatti isa uume; innis dhiiraa fi dubartii taasisee isaan uume.” (Uumama 1:27).

Wal-fakkaachuun dhugumaan jira; garuu garaagarummaa keenya wajjin jira. Inni Uumaa; nuti immoo uumamne. Icciitiin uumama Waaqayyoo inni qoramee bira gaʼamuu hin dandeenye hubachuun waan hin dandaʼamne taʼus, wal-fakkaachuun kun bakka tokko tokko irratti Waaqayyoon barbaaduu fi hubachuuf nu kakaasa. Gama tokkoon, boqonnaan kun Waaqayyoon hubachuu fi eenyummaa Isaa isa qulqulluu Sillaasee keessatti ibsa itti tolchuuf dadhabuu keenya amanuudhaan jalqaba. Kutaan Kiristaanummaa baayʼeen mata-duree kana irratti yaada garaagaraa qabaachuun nama hin dinqisiisu!

Taʼus, uumamni Waaqayyoo hubannaa keenya irra darbus, Sillaasee irratti xiinxaluuf yeroo fudhachuu fi Isa ibsamuu hin dandeenye ibsuuf abdanna. Kunis icciitiin Waaqayyoo inni guddaan—hamma nuti hubachuu dandeenyutti—akka nu hollachiisu, sodaa nu guutu, taʼus dhaʼaa guddaa jaalala Isaa isa bara baraa, kan nuuf hin malle, mulʼisuudhaan suuta akka nu liqimsuuf.

Yaadni keenya inni Waaqayyoon xiqqeessu baayʼinaan jiraachuun isaa nu qaanessa. Sodaa Waaqayyoo isa dhugaa waan dhabneef, akka waan Inni nu keessaa tokko taʼeetti Isa ilaalla. Dogoggora kana irra darbee, Waaqayyo akka Isa kadhannu nuu jilbeenfataa jira jedhanii Isa akka kadhataa tokkootti yaaduun gowwummaa dha. Tarii kana caalaa hammaataa kan taʼe, murtii qofa kan nuuf malu taʼus, gaarummaadhaan akka nu qabu gaafachuudhaan araara Isaa akka daaʼimaatti ilaaluu keenya. Yookaan Waaqayyo maal akka fakkaatu sammuu keenya keessatti guutummaatti ifa akka taʼeetti cimsinee namoota kaanitti akkamitti akka himnu yaadaa. Waaqayyoon utuu dhugumaan hubannee, garaa keenya keessatti baayʼee gad of qabna turre. Of jajuu tokko illee hin hafne ture.

Lakkoofsawwan Kakuu Moofaa baayʼeen Waaqayyoon arguun balaa qabaachuu isaa dubbatu. Abbaan Saamson sirriitti hubatee, “Nu Waaqa argineerraatii dhugumaan ni duuna!” jedhe (Abbootii Murtii 13:22). Niitiin isaa immoo akkasuma sirriitti hubattee, “Waaqayyo utuu nu ajjeesuu barbaadee silaa ... waan kana hundumas nutti hin argisiisu yookaan waan kana amma nutti hin himu ture” jette (Abbootii Murtii 13:23). Uumamawwan Waaqayyoo cubbamoo taʼan dheekkamsa Isaatiin liqimfamuu kan dandaʼan taʼanii, akkamitti Isa barbaadanii argama Isaatti gammadu? Asitti wanti biraan hojjechaa jira.

Yaadni keenya inni faallaa taʼe, Waaqayyoon akka fakkii falfalaa nuti toʼachuu fi akka barbaannetti sochoosuu dandeenyuutti gadi xiqqeessa (Keessa Deebii 5:6–9). Hubannaan keenya waaʼee Waaqayyoo karaa gaarii yookaan hamaa taʼeen, akkaataa nuti Hafuura Waaqayyoo itti yaadnu baayʼee tuqa. Barsiisni waaʼee Hafuura Qulqulluu ifa caalaa qabaachuu dhabuun isaa, eenyummaa Waaqayyoo isa ulfina qabeessa duumessa ulfina Isaa duuba hamma tokko dhoksuuf taʼuu dandaʼa. Dhugaan barumsa amantii—gama keenya irraa—yeroo yaadaa fi sirna amantii keenya keessa seenee, buʼuura jireenya hafuuraa keenya jabeessee, Hafuura Isaatiin akka guutamnu nu kakaasu qofa faayidaa qaba.

Akka waliigalaatti, qoʼannoowwan kana keessatti Hafuuri Qulqulluun amanaa wajjin akkamitti akka walitti dhufu irratti xiyyeeffanneerra. Taʼus, Kitaabota Qulqulluu qorachuun keenya, xumura qulqulloonni durii irra gaʼan irraa adda taʼetti nu hin geessu. Innis kitaaba Katekiizimii Gabaabaa gaaffii jaʼaffaa keessatti akkana jedhamee galmaaʼeera:

G. Waaqummaa keessatti qaamota meeqatu jira?

D. Waaqummaa keessatti qaamota sadiitu jira: Abbaa, Ilmaa fi Hafuura Qulqulluu. Isaan sadan kun Waaqa tokko; uumamaan tokko, humnaa fi ulfinaan wal-qixa.

Boqonnaa kana keessatti walitti dhufeenya Hafuurri qaamota Sillaasee kanneen biroo wajjin qabu irratti irra caalaa mariʼannus, Hafuuri jireenya keenyaaf maal akka taʼe caalaatti hubachuuf kaayyoo qabna.

A. Sillaaseen Akka Tokkootti Hojjeta

Yaada Sillaasee hubachuu jalqabuuf bakki salphaan, akkaataa qaamoonni Sillaasee sadan—Abbaan, Ilmii fi Hafuuri Qulqulluun (hiikawwan durii “Holy Ghost” jedhu)—wal wajjin hojjetan ilaaluudha.

Kanaaf, isaan fedha mataa isaanii kan qaban taʼanis, fedha tokko qabaachuudhaan guutummaatti waliin hojjetu. Amantiin Athaanaasiyus, “Sillaasee keessatti Waaqa tokko, tokkummaa keessattis Sillaasee ni waaqeffanna; qaamota walitti hin maknu, uumamas addaan hin qoodnu” jedha.

Tarii fedha walitti makameef fakkeenyi gaaʼela gaarii keessatti mulʼata. Haati manaa amanamtuun, isheen gargaartuu illee taate, hojii abbaa manaa ishee karaa dandeessu hundumaan deeggarti. Hafuurri akka haati manaa tokko gochuu dandeessu sana matumaa walii galuu dhabuu hin fidu; yeroo hunda murtoo Isaa murtoo Abbaa fi Ilmaa wajjin wal-simsiisa. Walii galteen guutuun qofa jira; fedha tokko—fedha Waaqummaa—taʼee walitti makama; taʼus qaama tokkoo ol jira.

Dhugaan tokkummaa kun akkaataa qaamni Waaqummaa tokkoon tokkoon isaanii uumama, furii, Dubbii Waaqayyoo, fayyinaa fi wal-qunnamtii keessatti waliin hojjetan irraa mulʼata. Fakkeenyaaf, Waaqni Abbaan “samiiwwanii fi lafa uume” (Uumama 1:1); taʼus “Hafuurri Waaqaas bishaan irra sosochoʼa ture” (Uumama 1:2). Qooda Kiristoos Qolosaayis 1:16–17 akkana jechuudhaan guuta:

“Wanni hundinuu isumaan uumameetii: Wanni samii keessaa fi lafa irraa, wanni mulʼatuu fi hin mulʼanne, teessoowwan yookaan humnoonni yookaan bulchitoonni yookaan taayitaawwan, wanni hundinuu isumaan, isumaaf uumaman. Inni waan hunda dura jira; wanni hundinuu isumaan wal qabatee dhaabata.” (Qolosaayis 1:16–17).