Boqonnaa 9: Yaaddoo Moʼachuuf Tarkaanfiiwwan
Nagaa Deebifachuu fi Waaqolii Tolfamoo Hunda Diiguu
Nagaa Deebifachuu
Dhugaa Waaqayyoo mirkaneessuun Maatewos 6:33 irratti hundaaʼa. Fedha Isaa jalqaba yeroo barbaannu, Waaqayyo fedhii keenya hundumaaf gahaa akka taʼe mirkaneessina.
Maallaqa Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Maallaqa koo siif nan kenna. Ati isa ni kunuunsita. Wanta hundumaa karaa sirriitti kaaʼuu barbaada.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, maallaqa koo sirriitti hin bulchineef, yeroo hunda yaaddaʼaa tureef naaf dhiisi. Liqii keessaa akka baʼu na gargaari. Haala hamaa kana keessaa na baasi. Baayʼee si barbaada.
3) Haala Koo Qorachuu
Yaa Gooftaa, maallaqa koo irratti yaaddaʼaa jira. Wanti maaliif akkas hamaa taʼe nan beeka. Konkolaataa bituuf liqii fudhadhe irraa jalqabe. Maallaqa koo daangaa baayʼee dhiphaa keessa galche. Kurnaffaa kennuu illee hin dandeenye. Fedhii koo irratti caalaatti xiyyeeffachuu yeroo jalqabu, yaaddoon koo caalaatti hammaate. Amma hojii koo irratti illee dhiibbaa geessisuu jalqabeera; hojii koo illee yaaddachuu jalqabeera.
Fayyaa Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Yeroo gaarii fi yeroo hamaa keessa na kunuunsuuf waadaa galteetta. Qaama, lubbuu fi hafuura koo guutummaatti siif nan kenna.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, fayyaa koo irratti si hin amananneef naaf dhiisi. Garaa koo dadhabaa keessatti jajjabinaa fi amantii fidi. Na kunuunsi. Gara keetti deebisee na fidi.
3) Haala Koo Qorachuu
Yaa Gooftaa, hiriyyaa barnootaa durii tokko dhukkubsattee hiriyoota ishee hunda dhabde jedhee yeroo dhagaʼe, fayyaa koo yaaddachuu jalqabe. Ani ishee miti. Kana caalaa, ani mucaa kee ti. Ati yeroo baayʼee dhukkuba fayyadamuudhaan ijoollee kee gara keetti dhiheessita. Garaan koo qabbanaaʼee si irraa fagoo ture. Tarii kun kutaa hojii ati na keessatti gootu taʼuu dandaʼa.
Walitti Dhufeenya Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Dubartoota obboleettota akka taʼanitti kunuunsuu irra fedhii ofii kootiif fayyadamaa tureera.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, haadha manaa barbaaduu koo ni beekta. Ati Abbaa koo; fedhii kana siif nan kenna. Fedhii dubartii sanaa caalaa fedhii koo irratti xiyyeeffadheef naaf dhiisi. Qabeenya ani hin qabne akka qabu fakkeessee of dhiheesseefis naaf dhiisi. Ani dhugaa hin taane fakkaadheera.
3) Haala Koo Qorachuu
Yaa Gooftaa, haadha manaa argachuu irratti yaaddaʼaa jira. Dubartii sirrii argachuu irratti yaaduun gaarii dha; garuu abdii kutannaa koo irraa kan kaʼe dubartoota Kiristaana hin taane illee waliin wal argaa ture. Guyyaa dhaloota koo dhumaa irratti hiriyoonni koo, “Ati yoom haadha manaa argatta?” jedhanii natti qoosan yeroo yaaddoon koo caalaatti hammaate. Of tuulummaan koo baayʼee keessa ture. Ani akkam gaarii akka taʼe isaanitti mulʼisuu barbaade.
Qabxii Barnootaa Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Amma garaa koo guutuu siif nan kenna. Fudhadhu. Yaaddoon na irratti hin bulchin. Yaa Yesuus, ati Moʼataa dha. Harki kee jabaan jireenya koo keessatti akkamitti akka hojjetu mulʼisi. Siif amanamaa taʼuun qabxii gaarii argachuu caalaa barbaachisaa dha.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, qabxii koo irratti yaaddaʼaa tureef dhiiga Kiristoosiin naaf dhiisi. Waan dandaʼu hunda akka hojjedhu na gargaari. Buʼaa argamu Ati kunuunsi.
3) Haala Koo Qorachuu
Yaa Gooftaa, qabxii koo yaaddadha. Bara kana sirriitti hin deemne jedhee haadha kootti yeroo hime, isheen abbaan koo qabxii koo irratti yaaddaʼaa akka jiru natti himte. Qabxii koo ol hin qabne taanaan maatiin koo maal jedhu yookaan maal godhu hin beeku. Qabxii koo yaaduu yeroo jalqabu, barumsa koo keessatti caalaatti gad buʼuu jalqabe. Hojii fi barnoota irratti xiyyeeffachuu dadhabe. Kaardii qabxii koo sobaan jijjiiruu akkamitti akka dandaʼu illee yaadaa ture. Barachuuf yeroo argachuuf walgaʼii waldaa kiristaanaa keessaa illee hafuu jalqabeera.
Fayyaa Mucaa Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Hoʼi qaama mucaa koo ol kaʼuu isaa ani qofa hin beeku; Ati illee ni beekta. Caalaatti hammaata moo hin hammaatu ani hin beeku. Garuu tokko nan beeka: Ati ishee ni kunuunsita. Ishee si irratti amanadhee siif kennuuf filadha. Mucaa xiqqoo kana harka kee keessa fudhadhu.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, mucaa jaallatamtuu kana akka kunuunsitu si hin amananneef naaf dhiisi. Nagaa kee garaa koo keessa kaaʼi. Dhugaa dubbachuuf, amma amantiin koo baayʼee jabaa miti; garuu jira, si amanachuu nan barbaada. Yaaddoo koo keessatti garmalee qabamuu dhiisee, tasgabbiidhaan mucaa koo akka kunuunsu na gargaari.
3) Haala Koo Qorachuu
Yaa Gooftaa, fayyaa mucaa koo yaaddadha. Hoʼi qaama ishee baayʼee ol kaʼeera. Seenaa gaddisiisaa mucaa dhukkubsate tokko yaadadhee yaaddoon koo caalaatti hammaate. Tasgabbii dhabee jira. Nagaa hin qabu. Sammuun koo boqochuu hin dandaʼu. Isheen caalaatti yoo dhukkubsatte maal taʼa jedhee yaaduu yeroo jalqabu, wanti caalaatti hamaa taʼe. Akkamitti akka ishee gargaaru hin beeku.
Nageenya Hojii Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Hojii koo dhabuu dandaʼa; garuu fedha kee irraa alatti na irra gaʼuu hin dandaʼu. Yaaddaʼuu irra, hojii koo fi fedhii maatii koo harka kee keessa waan jiruuf si galateeffachuu barbaada.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, fedhii koo akkamitti akka kunuunsitu yaaddaʼaa tureef naaf dhiisi. Hojii fi qophii jireenyaa koo hunda siif nan kenna. Namoota haala wal fakkaatu keessa jiran kunuunsuuf na dandeessisu nagaa addaa kee naaf kenni.
3) Haala Koo Qorachuu
Hojii koo dhabuu yaaddadha. Hojii koo yoo dhabe kiraa fi nyaataaf maallaqa hin qabaadhu jedhee sodaadha. “Ani kufaatii dha” jedhee of ilaaluun na sodaachisa. Wanti kun hojjettoota hirʼisu jedhu yeroo dhagaʼe jalqabe. Tarii ani keessaa tokko taʼa. Xiyyeeffachuu hin dandaʼu; halkaniis sirriitti hin rafu. Yeroo baayʼee dammaqa.
Qorannoo Koo
1) Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessuu
Yaa Gooftaa, mootummaa fi qajeelummaa kee jireenya koo keessatti dursa akka taʼu nan mirkaneessa. Ragaan qorannoo koo buʼaa ifaa waan hin kennineef qorannoo ammaa itti fufuu dadhabuu dandaʼa. Garuu sin amana. Addunyaa ati dhugumaan uumte qoruu barbaada; buʼaa argachuuf jecha ragaa sobaan jijjiiruu hin barbaadu.
2) Fedhii Kootiif Gargaarsa Gaafachuu
Yaa Gooftaa, waan ati duraan kunuunsaa jirtu irratti yaaddaʼaa tureef naaf dhiisi. Ulfina keetiif waan dandaʼu hunda akka hojjedhu na gargaari. Mana qorannoo keessatti ragaa kee taʼuuf ogummaa fi nagaa kee naaf kenni.
3) Haala Koo Qorachuu
Yaa Gooftaa, qorannoo koo yaaddadha. Wanti sirriitti hin deemne. Barsiisaan koo “torban lama keessatti buʼaa hin qabaattu taanaan jalqabuma irraa eegalta” yeroo jedhe yaaddachuu jalqabe.
Haala kana irratti nagaa Waaqayyoo deebifachuun, “Waaqayyo na hin kunuunsu” jedhu shakkii bittinneessa. Yaaddoo koo yeroo gadi dhiisu, jaalala Isaa dhugaa fi hin jijjiiramne naaf qabu caalaatti hubachaa deema.
Waaqayyo jireenya keenya keessatti maal hojjechaa akka jiru xiqqoo haa ilaallu.
Waaqolii Tolfamoo Hunda Diigi
Waan hunda caalaa tarkaanfiin ogeessa taʼe, Isa Amanamaa taʼe amanachuu fi wantoota kufanii si dhiisan hunda amanannaa keessaa kaasuu dha.
Xumura irratti, yeroo baayʼee “ani waaqa tolfamaa hin qabu” jennee yaaduu keenya si yaadachiisuu barbaada. Waaqolii tolfamoo waaqeffachuun waan bara durii yookaan biyya fagoo tokko keessatti qofa jiru fakkaata.
Garuu yaaddoon keenya waaqolii tolfamoo akka qabnu mulʼisa. Qabeenya fi hawaasa keenya guddataa jiruuf jecha waan hunda toʼachuu dandeenya jennee yaanna. Waaqayyo malee jiraachuu dandeenya jennee yaanna. Nuti mataan keenya waaqa tolfamaa haaraa taʼuu dandeenya. 1 Yohannis 5:21, “Yaa ijoollee, waaqolii tolfamoo irraa of eeggadhaa” jedha.
Waaqayyo waaqa tolfamaa hundaa ni diiga. Tokko tokko dursee kufa; garuu hundi dhuma irratti ni kufu. Isin keessaa tokko tokko amma iyyuu wantoonni jalaa caccabaa jiraachuu isaanii hubachuu dandeessu. Kun yeroo of gad qabanii Waaqa Jiraataa irratti amanannaa guutuu kaaʼan dha. Dandeettii fi qabeenya keenya callisanii jajachuu irra, maqaa Waaqayyoo isa guddaa ol kaasuu qabna.
“Hin hollatinaa, hin sodaatinaa. Ani duraan dursee isinitti hin himnee? hin labsinee? Isin ragoota koo ti. Ana malee Waaqa biraa jiraa? Kattaa biraa jiraa? Ani tokko illee hin beeku. Warri waaqa tolfamaa bocan hundi faayidaa hin qaban; wantoonni isaan gatii qabu jedhan homaa hin fayyadan. Ragoonni isaanii iyyuu hin argan, hin beekan; kanaaf ni qaanaʼu.” (Isaayyaas 44:8–9)
“Hiriyoonni isaanii hundi ni qaanaʼu; ogeessonni waaqa tolfamaa sana hojjetan namoota qofa. Hundi isaanii walitti haa qabaman, haa dhaabatan; haa hollatan, waliin haa qaanaʼan. Namni sibiila meeshaa ittiin muran godha; cilee irratti hojjeta; burruusaan boca; humna harka isaatiin itti dadhaba. Ni beelaʼa; humni isaa ni laafa. Bishaan hin dhugu; ni dadhaba. Kan biraan muka boca... walakkaa isaa ibiddatti guba; isa irratti foon bilcheessee nyaata, ni quufa; of hoʼisee, ‘Ahaa! Hoʼeera; ibidda argeera’ jedha.” (Isaayyaas 44:11–13, 16)
Waan hunda caalaa tarkaanfiin ogeessa taʼe, Isa Amanamaa taʼe amanachuu fi wantoota kufanii si dhiisan hunda amanannaa keessaa kaasuu dha.
Boqonnaan sagal adeemsa tarkaanfii sadii yaaddoo bifa hunda balleessuuf nu gargaartu irra deebiʼee ilaale. Boqonnaan kudhan isa dhumaa dha. Yoo Gooftaa guutummaatti amanachuu barbaadne, kutaa guddaa dhumaa tokko dura dhaabbachuu qabna. Dura garuu qajeelfamoota fi hojii irra oolmaa boqonnaa kanaa haa ilaallu.
Jireenya Keenya Tuquu
Qajeelfamoota
Qajeelfamoota kamtu si tuqe? Isaan keessaa baayʼee barbaachisaa taʼan filadhu.
- Yaaddoon hundi waaʼee Waaqayyoo soba tokko irratti hundaaʼa.
- Kadhannaan yeroo yaaddoo keenya Isa dura dhiheessinu Dubbii Waaqayyoo jireenya keenya irratti ibsuuf yeroo dha.
- Dhugaa Waaqayyoo mirkaneessuun dhugaa haala keenya wajjin wal qabatu labsuu dha.
- Gaaffiin nama tokko fi haala isaa qorachuun walitti hidhamuu qabu.
- Yesuus amanannaa keenya ijaaruuf dhugaa barsiisa:
- Lubbuun keenya qabeenya keenya caalaa barbaachisaa dha (Maatewos 6:25).
- Waaqayyo qaama keenya dhugumaan ni kunuunsa (6:26).
- Yaaddaʼuun buʼaa hin qabu (6:27). Waaqayyoon amanachuu nan dandaʼa.
- Karoora Waaqayyo jireenya keenya kunuunsuuf qabu dinqisiisaa dha (6:28–30).
- Gargaarsaaf Gooftaa dhugumaan hin gaafanne taanaan yaaddoo keenya moʼuun hin dandaʼamu.
- Yaaddoon bobaʼaa nageenya dhabuu buʼuuraa keenya kakaasu dha.
- Hundeen yaaddoo, fedhii garaa keenyaa tokko Waaqayyo ni kunuunsa jedhanii Isa guutummaatti amanachuu dhabuu dha.
- Fedha Gooftaa jalqaba yeroo barbaannu, fedhii keenya kan biraa akka kunuunsu amanannaa arganna.
- Mallattoo yaaddoo yeroo arginu, battalumatti irratti hojii hojjachuu qabna.
- Adda baasuu fi diduu jechuun soba amanne dhugaa Waaqayyootiin saaxiluu dha.
- Ilaalchi nama qofa giddu-galeessa godhu (humanism) waaqa tolfamaa ofii irratti amanannaa kaaʼuu dha.
Hojii Irra Oolmaa
Yaaddoon jireenya kee keessaa maal si jalaa fudhachuu eeyyamte?
- Yaaddoo tokkoon tokkoon isaa kadhannaadhaan qoradhee, soba hundee isaa fi sobni sun waaʼee Waaqayyoo maal akka jedhu adda baasuu nan dandaʼaa?
- Safartuu Waaqayyoo wajjin walii gali; bakka ati irraa kufte dhugaan himi. Akka Inni si kunuunsu shakkite akkamitti akka taʼe ifatti Isaaf himi.
Caqasawwan Kitaaba Qulqulluu: yoo kan biraa jedhamee hin ibsamne, Biblica® Hiikkaa Ammayyaa Banamaa Haaraa™, Loqoda Dhiʼaa irraa fudhatamaniiru. Mirgi seeraan eegama © 2022 Biblica, Inc. Caqasawwan kun eeyyama Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International jalatti fayyadama irra oolaniiru.