A. Uumama Namaa fi Waaqayyoo

1 Qorontos 2:11

“Hafuura isa keessa jiru malee yaada nama tokkoo eenyutu beeka? Akkasuma immoo Hafuura Waaqaa malee kan yaada Waaqaa beeku tokko iyyuu hin jiru.” (1 Qorontos 2:11).

Uumama Dhuunfaa Namaa

Lakkoofsa 11 keessatti Phaawulos hafuura nama keessaa dubbata. Hafuurri namaa walitti dhufeenya keessaa addaa qaba; kunis sammuu fi lubbuu isaa wajjin walitti hidhata. Yaadni keenya jireenya keenya irraa adda baʼee hin jiraatu; karaa nuuf guutummaatti hin galleen qaama keenya wajjin walitti hidhameera.

Phaawulos lakkoofsa 11 keessatti tokkummaa kana akkana jechuun ibsa: “Hafuura namichaa kan isa keessa jiru malee eenyutu yaada namaa beeka?” Jechi “hafuura namichaa” jedhu nama keessaa, qaama isaa miti, argisiisa. Jechi hafuura (pneuma) jedhu walqunnamtii ijaan hin mulʼanne, lubbuu, sammuu fi yaadota—jechuunis of beekuu—nama tokko taasisan gidduu jiru adda baasa. Ani yaada koo wajjin tokko miti; garuu yaadni koo eenyu akka ani taʼe beekuuf kutaa barbaachisaa dha.

Hafuurri nama tokkoo yaadota isaa hubachuu dandaʼa. Fakkeenyaaf, ollaa kootti seeqaa harka raasaa utuun jiruu, garaa koo keessatti isa arguu baayʼee akka jibbu ofitti dubbachaa jiraachuu dandaʼa. Namichi yoo mulʼise malee yaada isaa kan beeku isa qofa. Kun walqunnamtii hafuuraa fi qaamaa nama keessaa hojjetu, kan yeroo baayʼee lubbuu jedhamee waamamu, karaa salphaan ibsa.

Addunyaan Waaqayyo hin qabne, ilaalcha wanti hundi qaama mulʼatu qofa dha jedhuun baayʼee faalame, keessumaa waaʼee nama Waaqayyoo yeroo dubbannu, dhugaa kana hedduu morma. Isaan wantoota kana kakaʼumsa elektirooniksii fi wantoota akkasii qofaan ibsu. Garuu namoota sirriitti yoo qoranne, isaan yaaduu qofa utuu hin taʼin, yaadota sana ni hubatu, ni madaalus. Dandeettiin lubbuu keenyaa kun bineensota akka iskiwireelii fi saree irraa adda nu baasa; sababii isaas nuti bifa Waaqayyootiin uumamne (Uumama 1:27). Dhuguma, walqunnamtiin lubbuu kun vaayirasii nama ajjeesu, jechuunis cubbuudhaan, akka saamame amanuu qabna. Vaayirasiin kun humna guutuu walqunnamtii Waaqayyoo isa guddaa irraa nu kute; taʼus hojiin buʼuuraa isaa itti fufeera.

Wanti nama dinqisiisu, namni tokko yaada isaa—yeroo baayʼee karaa jechootaa—dabarsuudhaan nama biraa wajjin walqunnamuu dandaʼa. Yeroo yaada keenya keessaa walitti himnu, akkuma lakkoofsa 11 keessatti jedhame, nama sana beekuu jalqabna. Nama beekuun yaada inni qabu qofa utuu hin taʼin, maaliif karaa murtaaʼe tokkoon akka yaadu hubachuu dabalata. Wanta tokko tokko gocha namaa irraa hubachuun ni dandaʼama; garuu jechoota dubbataman yookaan barreeffaman keessatti yaada isaa qooduun namoonni wal akka beekan gargaara. Sababiin appiin hawaasaa baayʼee jaallatamu keessaa tokko kana. Jechoota qofa caalaa waan hedduu waan waliif qoodnuuf, yeroo baayʼee nama tokko qaamaan utuu hin argin, yaada waaʼee isaa walitti qabnees utuu hin qindeessin, “isa nan beeka” hin jennu.

Kun waaʼee namaa ti. Waaqayyo hoo? Inni nama wajjin maaliin wal fakkaata, maaliin adda taʼa?

Uumama Dhuunfaa Hafuuraa

Itti fufuun dura, jecha “hafuura” jedhuuf hiika buʼuuraa hojii isaa ibsu kaaʼuu qabna; yoo kana hin taane, dubbisaan hundi jecha kana karaa addaatiin hubachuu dandaʼa. Lakkoofsa 11 keessatti jechi “hafuura” jedhu yeroo lama akka itti fayyadame hubadhaa. Namni of eeggannoodhaan dubbisu tokko, “hafuura” yeroo tokko qofa, “Hafuura” immoo yeroo lammaffaa fayyadame jedhee mormuu dandaʼa. Hubannaan kun gaarii dha; garuu burjaajii uuma. Afaan Giriikii jalqabaa keessatti jechi “hafuura” fi “Hafuura” jedhu tokkuma. Afaan Ingiliffaa keessatti isa lammaffaa Waaqayyoon waan argisiisuuf qubee guddaadhaan barreessuun sirrii dha; garuu kun uumama hafuuraa namaa hojii isaa irratti uumama Waaqayyoo irraa guutummaatti adda gochuuf mirga nuuf hin kennu.

Phaawulos jecha tokkuma—pneuma—fayyadamuun namoota lama yookaan isaa ol gidduutti walqunnamtiin jiraachuu fi karaa wal fakkaatuun hojjechuu akka dandaʼu cimsee ibsa. Garuu walqunnamtii Waaqayyoo fi nama gidduu jiru boodaaf haa tursinu.

Hafuura Waaqayyoo fi hafuura namaa gidduu garaagarummaa guddaatu jira; garuu as keessatti hojii walqunnamtii isaanii keessatti wanta wal fakkaatu irratti xiyyeeffanna. Kun yaada ijoo Phaawulos as keessatti kennu dha. Namoonni hedduun hojii hafuuraa namaa kana waan mormaniif yookaan karaa biraatiin ibsuuf waan yaalaniif, yaadni kun baayʼee barbaachisaa dha.

Kana irraa kaʼuun, jireenyi hafuuraa yaadota nama tokko keessa yookaan namoota gidduutti waliif qoodaman qofa dha jechuun nu qoru dandaʼa. Garuu xumura kana dafanii irra gaʼuun dogoggora; namni uumamaan Waaqayyoo wajjin walqunnamuu dandaʼa jennee akka yaadnu nu taasisa. Phaawulos dhimma kana booda ni ibsa. Ammaaf garuu namoonnii fi Waaqayyo yaada warra kaanii beekuu dandaʼuu isaanii hundeessuun barbaachisaa dha.

Walqunnamtii Namaa fi Waaqayyoo Gidduutti Cabe

Jireenya hafuuraa dhugaa irratti xiyyeeffachuun dura tarkaanfii tokko dabalataa haa fudhannu. Lakkoofsa kana keessatti yaadni Waaqayyoo sadarkaa yookaan walqunnamtii yaada namaa irraa adda taʼe irra akka jiru hubadhaa: “Akkasumas Hafuura Waaqayyoo malee eenyu iyyuu yaada Waaqayyoo hin beeku” (1 Qorontos 2:11). Namni yaada ofii hubachuu dandaʼa; Waaqayyo garuu yaada Isaa kan Inni qofti hubatu qaba. Gargaarsa Hafuura Qulqulluu malee namoonni yaada Waaqayyoo keessaa ala cufamaniiru.

Namni kana beekus beekuu baatus, dandeettiin dhabame kun lubbuu keessatti dhiphina fi quufuu dhabuu gadi fagoo uuma (Roomaa 1:20–21). Uumama 1–2 keessatti Aadamii fi Hewaan Waaqayyoo wajjin dubbachuun isaanii akka argisiisutti, ilmaan namaa jalqabarratti walqunnamtii kana keessa turan. Erga kufaatii booda qofa namni hafuuraan duʼee, sadarkaa walqunnamtii sanaan Waaqayyoo wajjin jiraachuu dadhabe. Yaada Waaqayyoo utuu hin beekin namoonni Waaqayyoon beekuu hin dandaʼan. Walqunnamtiin hafuuraa waan hin jirreef beekumsi sirriinis hin jiru. Hafuura Qulqulluu fi Yesuus malee namoonnii fi Waaqayyo walitti dhufuu hin dandaʼan. Namoonni Waaqayyoon beekuu waan hin dandeenyeef, gama tokkoon hafuuraan duʼanii jiru jedhamee sirriitti ibsamu (Efesoon 2:1–2).

Walqunnamtiin hafuuraa cabuun amantii, falaasama, murtii fi waaqeffannaa Waaqayyoon keessaa baasaniin mulʼata. Amantiiwwan, ilaalchawwan fi yaadni waaʼee qaama ol aanaa tokkoo baayʼachuun isaanii, namni jireenya hafuuraa qabaachuu fi Uumaa hafuuraa isaa wajjin walqabachuu isaa hin mirkaneessu. Kanaa mannaa, dhugaa Waaqayyoo waan hin fudhanneef wantoota biraa barbaadee amanuun isaa, Waaqayyo irraa adda baʼuu isaa mulʼisa.

“sababii hundi isaanii iyyuu cubbuu hojjetaniif isaan ulfina Waaqaa irraa citaniiruutii;” (Roomaa 3:23).

Yaada Waaqayyoo utuu hin beekin Waaqayyoon beekuu hin dandeenyu. Hafuura Waaqayyoo malee Waaqayyoon beekuu hin dandeenyu. Namoonni Waaqayyoon waan hin beekneef, Isa beekuu irraa faayidaa argachuu hin dandaʼan; kunis walitti dhufeenya sirrii warra kaan wajjin ijaaruu isaanii baayʼee gufachiisa.

Rakkoon kun hubannaa dhabuu qofa miti. Phaawulos bakka biraatti, yaadota Waaqayyoo fi yaadota namaa gidduutti waliigalteewwan buʼuuraa dhabamuun namoota Waaqayyoon diina akka godhu ibseera. Uumama waliigalaa fi qalbii keessatti yaada Waaqayyoo hubachuu yoo dandaʼan illee, isa ni mormu.

“Yaadni foonii duʼa; yaadni Hafuuraa garuu jireenyaa fi nagaa dha. Yaadni foonii diina Waaqaa ti; seera Waaqaatiifis hin bulu. Buluus hin dandaʼu. Warri akka fooniitti jiraatan Waaqa gammachiisuu hin dandaʼan.” (Roomaa 8:6–8).

Namoonni uumama hafuuraa qabu; walqunnamtiin keessaa ijaan hin mulʼanne kun qaama isaanii walitti hidha. Kanaaf, yaada isaanii ilaaluu fi warra kaanitti qooduu, jechuunis of ibsuu, dandaʼu. Fakkeenyaaf, namni tokko yaada isaa yookaan suuraa ofii Facebook irratti yookaan marii dhuunfaa keessatti qooduu dandaʼa. Garuu Waaqayyo walqunnamtii sana keessa waan hin jirreef namoota kana hafuuraa jennee waamuu hin qabnu. Waaqayyoo wajjin akka walqunnaman isaan dandeessisu Hafuura Qulqulluu hin qaban.

Yaada Waaqayyoo keessaa ala cufamuun namoonni Isa akka hin beekne godha. Jireenyi Kiristaanaa garuu karaa Yesuus Kiristoos walqunnamtii Waaqayyoo mataa Isaa wajjin, akkasumas warra walqunnamtii sanatti makaman wajjin, walqabuu jedhamee ibsama. Kun Waaqayyoo fi nama tokko gidduutti walitti dhufeenyi dhuunfaa, akkasumas walqunnamtiin garee waldaa kiristaanaa jedhamu, akka jiraatu godha.

Kana akka waan dhuunfaa yookaan namoota muraasaaf qofa taʼeetti yaaduu irraa of eeggachuu qabna—akka waan sii fi Waaqayyo gidduu qofa jiruuti. Balaan kun gama biraa ilaalcha ammayyaa, jechuunis dhuunfummaa, irraa madde. Dhugumaan, Waaqayyo mataa Isaa fi beekumsa waaʼee Isaa saba Isaa hundaaf baneera; kanaaf, akka maatii guddaa tokkootti, hundi keenya Isa beekuu fi walqunnamtii hafuuraa tokko keessatti hirmaachuu dandeenya. Kun waldaa kiristaanaa, saba Waaqayyoo—maatii Isaa—dha. Waaqayyo Abbaan keenya karaa Hafuura Qulqulluu jajjabina, qajeelfamaa fi beekumsa waaʼee Isaa ifatti nuuf qooda.

Beekumsi waliin qoodamu kun buʼuura koinonia, jechuunis tokkummaa amantootaa, ti. Innis tokkummaa amanaa tokkoo fi amanaa biraa, Waaqayyoo fi Ilma Isaa Yesuus Kiristoos wajjin qaban dha.

“Akka isinis nu wajjin tokkummaa qabaattaniif waan arginee fi waan dhageenye isinitti labsina. Tokkummaan keenyas Abbaa fi Ilma isaa Yesuus Kiristoos wajjin.” (1 Yohannis 1:3).

Kanaaf, amantoota kanaan dura matumaa hin argin wajjin illee yeruma wal arginutti waliif galuu dandeenya.