C. Nama Uumamaa fi Nama Hafuuraa

1 Qorontos 2:14–16

“Namni foonii wantoota Hafuura Waaqaa hin fudhatu; kun isaaf gowwummaadhaatii; wantoonni Hafuuraa waan Hafuuraan qoramaniif inni hubachuu hin dandaʼu. Namni Hafuuraa waan hundumaa ni qora; ofii isaatii garuu eenyuun iyyuu hin qoramu. “Akka isa barsiisuuf, eenyutu yaada garaa Gooftaa beeke?” Nu garuu yaada garaa Kiristoos qabna.” (1 Qorontos 2:14–16).

Lakkoofsota kana keessatti ergamaan nama uumamaa fi nama hafuuraa ija jabinaan adda baasuu jalqaba. Lakkoofsota duraa keessatti, wanti jireenya hafuuraa akka hafuuraa taasisu inni guddaan Hafuura Qulqulluu akka taʼe ibse. Kanaaf namni uumamaa nama Hafuura Qulqulluu hin qabne akka taʼe ifa dha. Nama hafuuraa kan godhu Hafuura Waaqayyoo dha.

“Inni jalqabatti dhufe garuu isa hafuuraa utuu hin taʼin isa foonii ti; inni hafuuraa immoo ergasii dhufe.” (1 Qorontos 15:46).

Jechi “hafuuraa” jedhu yeroo baayʼee wanta Hafuura Qulqulluun tuqame wajjin walqabatee karaa gaariidhaan fayyadama. Wanti nama dinqisiisu, yeroo tokko Efesoon 6:12 keessatti “humnoota hafuuraa hamoo” jedhamanii caqasamaniiru.

“Walʼaansoon keenya bulchitoota wajjin, abbootii taayitaa wajjin, humnoota addunyaa dukkanaa kanaa fi humnoota hafuura hamaa iddoo samii keessa jiruu wajjin malee foonii fi dhiiga wajjin mitii.” (Efesoon 6:12).

Kitaabni Qulqulluun illee uumamawwan hafuuraa Waaqayyoo gadi taʼan waan dubbatuuf, jechi “hafuuraa” yeroo hundumaa Hafuura Qulqulluu qofa argisiisa jechuu hin dandeenyu. Humnoonni kun humnoota hafuuraa hamoo, yookaan humnoota dukkanaa, kan qulqullummaa isaanii dhiisanii Waaqayyotti fincilan dha. Namni uumamaa yeroo baayʼee uumamawwan dukkanaa Seexanaan toʼataman kana wajjin walqabata (Ibroota 2:14–15).

Nama Uumamaa

“Namni uumamaa” namoota Hafuura Waaqayyoo hin qabne argisiisa. Isaan hafuuraa miti; Hafuura irraa hin dhalanne. Phaawulos waaʼee nama uumamaa wantoota afur dubbata (1 Qorontos 2:14):

• Jechi “waan Hafuura Waaqaa hin fudhatu” jedhu, dandeettii namni fedha Gooftaa raawwachuuf qabu fedhii inni fedha Waaqayyoo raawwachuuf qabu wajjin walqabsiisa. Namni uumamaa fedha Waaqayyoo raawwachuuf hin fedhu; fedha ofii, kan Waaqayyoon mormu, irratti waan xiyyeeffatuuf waan Waaqayyo barbaadu gochuuf dhimma hin qabu.
• Namni uumamaa “waan Hafuura Waaqaa” keessatti ogummaa yookaan gaarummaa arguu hin dandaʼu; “wanni kun isaaf gowwummaa dha” (lak. 14). Kun nama tokkoof maallaqa biyya alaa kennuu fakkaata. Maallaqni sun gatii guddaa akka qabu yoo itti himame illee, gatii isaa adda baasuu waan hin dandeenyeef kennaa sana ni dida. Akkasuma, seerota Waaqayyoo eebba fidan jibbuun hawaasaa fi maatii keessatti uumamaan jira.
• Namni sun “waan Hafuura Waaqaa… hubachuu hin dandaʼu” (lak. 14). Wantoonni Waaqayyoo gowwummaa fakkaatanii gatii hin argatan; as keessatti garuu Phaawulos wantoota kana hubachuuyyuu akka hin dandeenye dubbata.
• “Wanni kun karaa hafuuraatiin qoratama” (lak. 14). Kun hiika yaadota armaan olii wajjin wal fakkaata. Namoonni hojii fayyisuu addaa Hafuuraa hin qabne, wantoota Hafuuraa hubachuuf dandeettii hin qaban.

Phaawulos namni uumamaa karaa Waaqayyoo hubachuu fi gatii isaa beekuu akka hin dandeenye ifatti dubbata. Fedha Waaqayyoo raawwachuuf fedhii hin qabu. Namni uumamaa fedha qaba; garuu fedha Waaqayyoo raawwachuuf fedhiidhaan hin bitamu. Hawaasni yeroo tokko tokko seera kaaʼuudhaan hatuu caalaa hatuu dhiisuun namaaf buʼaa akka qabaatu godha; garuu namoonni keessaa kaʼanii seera sana hin jaallatan. Kanaaf hawaasni gadi buʼaa deemuuf saaxilama; humnoonni seeraa fi sirna fidan mataan isaanii ofittummaa keessa seenuudhaan ni mancaʼu.

Nama Hafuuraa

“Namni uumamaa” namoota Hafuura Waaqayyoo hin qabne—Hafuura Waaqayyoo hin fudhanne—ibsa; namni hafuuraa garuu Hafuura qaba. Phaawulos waaʼee namoota kanaa wantoota afur dubbata:

• “Namni hafuuraa garuu” (1 Qorontos 2:15) amanaa Kiristoos keessatti Hafuura qabuu fi Hafuuraan tuqamu ibsa. Boqonnaa itti aanutti Phaawulos amantoonni yeroo tokko tokko, Hafuura Waaqayyoo qabaatanii utuu jiranii, akka waan Isa hin qabneetti “akka nama fooniitti” jiraachuu akka dandaʼan dubbata: “Yaa obboloota, anis akka namoota fooniitti, akka daaʼimman Kiristoos keessa jiranitti malee akka namoota hafuuraatti isinitti dubbachuu hin dandeenye” (1 Qorontos 3:1). Namoonni Hafuura Waaqayyoo yeroo fudhatan, jijjiiramni buʼuuraa isaan nama hafuuraa godhu guutummaatti raawwatama.
• Nama uumamaa irraa guutummaatti adda taʼee, namni hafuuraa “waan hunda qora” (lak. 15). Kun dandeettii haaraa wanta Waaqayyo itti himu hubachuuf argate argisiisa. Garaagarummaan kun fooyyaʼiinsa Hafuura Qulqulluu irraa dhufe malee waan baratame akka hin taane cimsee qabachuu qabna. Jireenyi hafuuraa fi guddinni hundi ayyaana Waaqayyoo, hojii Hafuuraa isa keessaatiin waan dhufuuf, namni tokko illee ittiin of jajuu hin qabu.
• Namni hafuuraa, argamuu Hafuura Qulqulluun “yaada Kiristoos” qabaachuu isaatiin beekama (lak. 16). Lakkoofsi 15 walqunnamtii hafuuraa Waaqayyoo fi nama gidduu jiru dubbata; lakkoofsi 16 immoo faayidaa guddaa Waaqayyoon beekuun nuuf kennu ibsa: yaada Kiristoos qabna. Kanaaf bartoota Isaa taʼuu dandeenya. Boqonnaan Yohannis 16 irratti hundaaʼu dhimma kana balʼinaan ibsa; ammaaf garuu buʼuura kana haa yaadannu: Waaqayyoon beekuun Kiristoosin beekuutiin dhufa. Beekumsa kana kan nuuf fidu Hafuura Qulqulluu isa qaama dhuunfaa taʼe dha.
• Phaawulos hima nama hafuuraa kallattiidhaan hin ibsine, garuu yaada gad of qabsiisu tokko itti dabala: “Yaada Gooftaa eenyutu beeka? Eenyutu Gooftaa gorsa?” (lak. 16). Dandeettii Waaqayyoon beekuu fi yaada Kiristoos qabaachuu argannus, Waaqayyo akka taane yookaan Isa qajeelchuu akka dandeenyu jechuu akka hin taane ergamaan nu yaadachiisa. Yeroo koorri balbala sammuu keenyaatti dhufu hubannaan gad of qabsiisu kun nu sirreessuu qaba; diinni guddaan keenya Gooftaa qajeelchuu dandaʼa jedhee sobaan waan amaneef kufe. Jireenyi hafuuraa gaarummaa yookaan qaroomina keenya irraa hin dhufu; argamuu Hafuura Qulqulluu qofaan dhufa.

Walqunnamtiin hafuuraa haaraan “yaada Gooftaa” waan nuuf kennuuf baayʼee kabajamuu qaba. Jecha “nama hafuuraa” jedhu amantoota bilchaatan qofa adda baasuuf fayyadamuun sirrii miti; amantoonni dhugaan hundi Hafuura Waaqayyoo waan qabaniif hafuuraa dha. Haa taʼu malee, yeroo tokko tokko amantoonni tokko tokko argamuu Hafuuraa jireenya isaanii keessatti warra kaan caalaa ifatti calaqqisiisu.