Yohannis 3:3–8

“Namni Hafuura irraa dhalate hundis akkasuma” (Yohannis 3:8).

Deebiʼanii Dhalachuu, Haaromfamuu fi Jireenya Haaraa

Amansiisuun Hafuuraa jalqaba adeemsa ittiin Waaqayyo yeroo murtaaʼe keessatti nama fayyisuuti. Hafuurri jireenya hafuuraa haaraa, argamuu Isaatiin sochoʼu, yeroo kennu adeemsi kun guutummaatti hojii irra oola.

Yesuus akka barsiisaa guddaatti, hojii fayyinaa Hafuura Waaqayyoo isa dhokataa dhalachuu daaʼimaa isa qaamaatiin of eeggannoodhaan walqabsiisa. Harʼa kaameraawwan ammayyaatiin gara gadameessaatti ilaaluu dandeenya; jechoota Yesuusiitiinis hojii uumamaa Waaqayyoo isa iccitii guddaa taʼee fi dinqisiisaa, harʼa gidduu keenyatti raawwatamaa jiru kana keessaa ilaalcha addaa argachuu dandeenya. Qoʼannaan keenya waaʼee dhalachuu hafuuraa jalqaba gara jechoota Yesuus Yohannis 3 keessatti galmeeffamaniitti, achiis gara ergaawwaniitti nu geessa.

A. Deebiʼanii Dhalachuu Hafuuraa

Yohannis 3:3–8

“Yesuusis deebisee, “Ani dhuguman, dhuguman sitti hima; namni yoo lammata dhalate malee mootummaa Waaqaa arguu hin dandaʼu” jedheen. Niqoodemoos immoo, “Namni erga dulloomee booddee akkamitti dhalachuu dandaʼa? Dhalachuuf jedhee lammata gadameessa haadha isaa keessa seenuu dandaʼaa?” jedhee gaafate. Yesuusis akkana jedhee deebise; “Ani dhuguman, dhuguman sitti hima; namni yoo bishaanii fi Hafuura irraa dhalate malee mootummaa Waaqaatti galuu hin dandaʼu. Kan foon irraa dhalate foon; kan Hafuura irraa dhalate garuu hafuura. Jecha ani, ‘Ati lammata dhalachuu si barbaachisa siin jedhe hin dinqifatin.’ Bubbeen gara fedhetti bubbisa. Atis huursuu isaa dhageessa malee akka inni eessaa dhufee fi akka inni garamitti deemu hin beektu; namni Hafuura irraa dhalate hundinuus akkanuma.” (Yohannis 3:3–8).

Barnoota Buʼuuraa

Yesuus marii Niqoodemoos wajjin godhe kanaan barnoota buʼuuraa jireenyaa fi fayyinaa sirriitti kaaʼe. Niqoodemoos hojii amansiisuu Hafuuraatiin harkifamaa fi deebii kennaa ture. Inni halkan Yesuus bira dhufus, dhugumaan Gooftaa bira dhufe; kanaaf Yesuus waan dabalataa isaaf qooduuf fedhii qaba ture (Yaaqoob 4:8).

Kiristaanonni yeroo baayʼee fayyina ilaalcha dhuunfaa isaanii irraa ilaalu; ilaalcha Waaqayyoo irraa miti. Haa taʼu malee, Yohannis 3:3–8 keessatti Yesuus, amantii yookaan amanuun fayyina keessatti gahee murteessaa qabaatus, gahee sana asitti caqasuu dhiisuuf fedhe. Barbaachisummaan amantii fayyinaaf qabu lakkoofsota itti aanan keessatti mulʼata (Yohannis 3:14 fi itti aanu): “Namni Isatti amanu hundinuu…” (Yohannis 3:16). Yohannis karaa fayyinaa gadi xiqqeessaa miti; kanaa mannaa, namni hojii gaarii walitti qabachuudhaan akka hin fayyine, gahee Waaqayyo fayyina keessatti qabu mulʼisuuf marii kana fayyadama. Kana hojii amansiisuu Hafuuraa wajjin wal bira qabaa.

Yesuus namni amantiidhaan deebiʼee dhalachuu isaa dura maaltu taʼuu akka qabu caalaatti akka hubannuu fi dinqisiifannuuf dhugoota dhokatoo kana nuuf dabarsa. Niqoodemoos, Yihuudota amantii qaban hedduu fi hundi keenya, Hafuurri dursee jireenya keenya keessatti utuu hin hojjetin amantii yookaan fedhii hafuuraa hin qabnu. Hojii ayyaanaa addaa Waaqayyoo malee namni Waaqayyoon beekuu hin dandaʼu. Bubbee malee kaayitiin hin balaliʼu. Sanyii jireenyaa haaraa isa dhokataa malee deebiʼanii dhalachuun hin jiru. Amantiin sirna namaatiin qofti nama hin fayyisu. Hojiin amantii of kennannoodhaan hojjetamu hojii jireenya hafuuraa Waaqayyoo bakka buʼuu yookaan isa wajjin wal qixxaatuu hin dandaʼu. Ilmaan namaa ofumaan dhimma hafuuraa dhugaa akka fedhan of gochuu hin dandaʼan (Roomaa 3:11–12).

Dhalachuu Hafuuraa

Jechi “deebiʼanii dhalachuu” jedhu Yohannis 3 keessatti irra deddeebiʼamee fayyadama. Mariin kun adda qofa miti; balʼinaan ibsamuu isaati kan adda taʼe. Yohannis duraan Yohannis 1:13 keessatti “Waaqayyo irraa dhalatan” jedha: “Isaanis dhiiga irraa yookaan fedha foonii irraa yookaan fedha namaa irraa utuu hin taʼin Waaqayyo irraa dhalatan.” Fayyinni dhuma irratti dhaala maatii yookaan amantii keenya osoo hin taane hojii Waaqayyo nu keessatti hojjetu irratti hundaaya. Yesuus hojii hafuuraa haaraan garaa namaa keessatti raawwatamee gara Waaqayyootti isa dhiheessuu akka qabu dubbachuun Isaa shakkii hin qabu. Marii Niqoodemoos wajjin godhe keessatti Yesuus mancaʼuu hidda lubummaa Yihuudootaa—isa dhuma irratti Isa ajjeesu—mulʼisee, namoota gara Waaqayyoo fi ayyaana furii Isaatti deebisa.

Yaadni jireenya hafuuraa haaraa barbaachisuu guutummaatti haaraa miti; Kakuu Moofaa keessatti jecha “garaa dhagna qabame” jedhuun jalqabuma irraa kaaʼameera. Jechi kun Keessa Deebii fi Ermiyaas keessatti fayyadama (Keessa Deebii 10:16; 30:6; Ermiyaas 4:4; Roomaa 2:29); dhagna qabaa qaamaa isa mallattoo kakuu taʼe akeeka. Gogaa qaamaa irraa kutuun, gogaa kooraa isa garaa cubbamaa namaa Waaqayyo irraa dhoksu yookaan adda baasu of irraa balleessuu fakkeessa.

“Akka ati garaa kee guutuudhaan, lubbuu kee guutuudhaan isa jaallattee jiraattuuf Waaqayyo Waaqni kee garaa keetii fi garaa sanyiiwwan keetii dhagna ni qaba.” (Keessa Deebii 30:6).

As keessatti Waaqayyo akkamitti garaa isaanii irratti hojjetee “garaa kee guutuu fi lubbuu kee guutuudhaan Waaqayyo Waaqa kee akka jaallattu” isaan godhu hubadhaa. Hisqiʼeel wantuma kana dubbata:

“Ani onnee haaraa isiniif nan kenna; hafuura haaraas isin keessa nan kaaʼa; onnee dhagaa isin keessaa baasee onnee foonii isiniif nan kenna.” (Hisqiʼeel 36:26).

Yeroo tokko tokko Caaffanni Qulqulluun Waaqayyo garaa haaraa akka nuuf kennu yookaan garaa keenya akka dhagna qabu nutti hima; lakkoofsota biraa keessatti immoo garaa keenya ofii akka dhagna qabnu nu ajaja: “Garaa haaraa fi hafuura haaraa of keessatti tolchaa!” (Hisqiʼeel 18:31). Garaa haaraa tolchuu yookaan amanuu akka qabnu nutti himamuun, hojiiwwan hafuuraa kun itti gaafatamummaa keenya taʼuu isaanii mirkaneessa; garuu akka goonu nutti himamus mataa keenyaan raawwachuu hin dandeenyu. Kakuu Moofaan haala gaddisiisaa garaa keenyaa ifatti hin mulʼisuu (Abbootii Murtii 20)? As Yohannis 3 keessatti Yesuus hojii Waaqayyo garaa keenya keessatti hojjetu isa guddaa ifatti nu dura kaaʼa. Kanaaf, itti gaafatamummaan keenya jiraatus, fayyinni ayyaanaan qofa malee hojii yookaan carraaqqii keenyaan akka hin taane beekna.

Yohannis 1:13 keessatti Waaqayyo akkamitti garaa haaraa akka nuuf kennu dubbata; Pheexiros immoo, “deebiʼee akka nu dhalatu godhe” jedha (1 Pheexiros 1:3). Phaawulos yeroo lama foon irraa dhalachuu caqasa (Galaatiyaa 4:23, 29). Pheexiros ergaa isaa isa jalqabaa keessatti jecha “deebiʼanii dhalachuu” jedhu yeroo lama fayyadama (1 Pheexiros 1:3, 23). Yohannis immoo ergaa isaa isa jalqabaa keessatti mata-duree guddaa godhee yeroo jaʼa caqasa (1 Yohannis 2:29; 3:9; 4:7; 5:1, 4, 18).