B. Hafuuraan Deddeebiʼuu

Galaatiyaa 5:16, 25

Gaaleewwan wal cinaa jiran lamaan—“Hafuuraan jiraachuu” fi “Hafuuraan deddeebiʼuu”—baayʼee walitti dhiʼaatanii waan jiran fakkaataniif hiika wal fakkaataa qabu jennee dogoggoraan yaaduu dandeenya. Garuu kun sirrii miti. Hanga gadi fageenyaan isaan yaadnutti garaagarummaan isaanii xinnoo fakkaata. “Hafuuraan jiraachuun” Hafuurri jireenya keenyaaf humna kennuu dubbata; akka waan kuusaa humnaa lama keessaa humna fudhachuu dandeenyuutti—tokko Waaqayyo biraa, kaan immoo ofummaa keenya duwwaa biraa. “Hafuuraan deddeebiʼuun” garuu qajeelfama Isaa irratti hundaaʼuudhaan murtoo goonu akka yaadnu nu taasisa. Hafuuratu dhiibbaa nu irratti godha; nus qajeelfama Isaa jalatti dandeettii fi hojii mataa keenya qajeelchuu qabna. Murtoon keenya hamma Hafuurri Waaqayyoo nu wajjin hojjechuu dandaʼu irratti dhiibbaa qaba.

“Kanaafuu ani, “Hafuuraan jiraadhaa; yoos hawwii foonii hin guuttaniitii” jedha. Foon Hafuuraan ni mormaatii; Hafuurris fooniin ni morma. Isaan akka isin waan hojjechuu barbaaddan hin hojjenneef wal mormu.” (Galaatiyaa 5:16–17).

Phaawulos karaa giddu galeessaa akka hin jirre nu yaadachiisa; karaaleen lama qofa jiru, nus isaan keessaa tokko filachuu qabna. Jaalala Waaqayyoo isa humna qabeessaa fi dinqisiisaa qabaachuun ni dandaʼama; garuu qajeelfama Isaa isa ayyaanaan guutameen jiraachuu dhiisnee, fedhii ofittummaa keenyaatiin jiraachuuf filachuu dandeenya. Namni tokko kun gochuun baayʼee rakkisaa taʼa jedhee yaada—sagalee Hafuuraa isa jaalala qabeessa akka muuziqaatti nu kakaasu dhagaʼuu yeroo dandeenyu, amanaan maaliif waan karaa irraa goree fi balaa qabu akkanaa filata? Amantoonni Hafuura tuffachuuf yeroo filatan, fooniin yookaan humna fooniitiin jiraatu jedhama. Kana jechuun uumama ofittummaa isaanii, bakka fedhii fi hawwiin mataa isaanii xiyyeeffannaa guddaa taʼe, keessa jiraatu. Isaan amantii isaanii laaffisanii, waamicha isaanii isa ol aanaa gadi jiraatu. Hafuuraan jiraachuun hojii Waaqayyo jireenya keenya keessatti hojjetu amanuu gaafata.

Yaadonni “duʼaa taʼuu” fi “jiraataa taʼuu” jedhan filannoo keenya mulʼisu—waamicha fedhii mataa keenyaa caalaa karaa Hafuuraaf xiyyeeffachuu filannuu fi dhiisuu keenya. Fakkeenyaaf, amanaan nama duubaan isa miidhu tokko irratti hammina raawwachuu barbaaduu dandaʼa; Kiristaanni kun garuu jaallachuuf filata. Qalbii jijjiirrachuun fedhii keenya moofaa isa yeroo hunda duʼaa fi fokkina fiduuf jiraachuu keenyatti gaabbinee irraa garagaluu keenya ibsa. Ajajamuun immoo Hafuurri Waaqayyoo jireenya keenya akka guutummaatti toʼatuuf fedhii fi qophii keenya ibsa.

“Hafuuraan deddeebiʼuun” qajeelfamaa fi jabina Waaqayyoo isa Hafuura Qulqulluutiin kennamu jalatti yeroo hunda jiraachuu dha. Ajajawwan akka kanaa warri fudhatan hojii kennameef dursa guddaa akka kennanii fi jireenyaa fi tajaajila amanaa keessatti barbaachisummaa isaa akka hubatan isaan dirqisiisu. Kaayyoodhaan Hafuuraan tuqamnee jiraachuudhaan rakkoowwan dhuunfaa jireenyaa hedduu irraa fagaachuu dandeenya; taʼus, namoota naannoo keenya jiran irraa kan kaʼe rakkachuun yeroo hundumaa ni dandaʼama (Filiphisiyus 1:29–30). Dhugumatti, jireenyi ajajamuuf of kenne salphaa dha; buʼaa humna qabeessaa fi nama gammachiisu fida. Ajajamuu dhiisuun garuu yeroo nama burjaajessu, fokkisaa, abdii nama kutachiisuu fi rakkisaa fida. Kiristaanonni qajeelfama Hafuuraatiif ajajamuu dhiisuudhaan jireenyi isaanii buʼa qabeessa akka hin taane godhu. Qulqulleeffamuun, amanaan fooniin jiraachuu mannaa Hafuuraan deddeebiʼuuf yeroo filatu dabalaa deemuu isaatiin gabaabfamee ibsamuu dandaʼa.

Gaaleen “hawwii foonii hin guuttaniitii” jedhu karaa ulfina qabeessa Hafuurri xurii hamaa foonii irraa nu eegu mulʼisa. Jireenya Kiristaanaa dhimma hin qabne fakkaatu jiraachuu hin dandeenyu; sababiin isaas waraana hafuuraa yeroo hunda keessa jirra, yookaan keessa jiraachuu qabna. Akkaataa itti lollu bakka biraatti ibsameera.

Injifannoon Hafuuraan deddeebiʼuu itti fufuu dha. Lolli kun hammam jabaa akka taatan irratti xiyyeeffachuudhaan hin moʼamu; inni hamaan yaada keessan gara ofii keessaniitti akka hin deebisne eeguudhaan moʼama. Yeroo burjaajooftan, waan Kiristoos isin irraa barbaadu filadhaatii humna Hafuuraatiin raawwadhaa. Walʼaansoon amanaa yeroo qorumsaaf harka kennuuf yaadu keessatti yeroo hunda ni cima.

Diinummaan kun hadhaaʼaa taʼuu dandaʼa. Foon akkamitti akka nu weeraru hubadhaa:

“Hojiiwwan fooniis beekamoo dha; isaanis halalummaa, xuraaʼummaa fi jireenya gad dhiisii, waaqota tolfamoo waaqeffachuu, falfala hojjechuu, jibba, aarii, hinaaffaa, dheekkamsa, ofittummaa, wal loluu, gargar baʼuu, weennoo, machii, addaggummaa fi kanneen kana fakkaatan. Ani akkuman kanaan dura godhe sana akka warri waan akkanaa hojjetan mootummaa Waaqaa hin dhaalle isinin akeekkachiisa.” (Galaatiyaa 5:19–21).

Tarreen sun waan dhuma hin qabne fakkaata! Tokkoon tokkoon isaanii deebii Waaqayyoo irraa dhufu isa Hafuuraatiin kennamu morma. Yeroo obboleessa tokko gorsaa turetti, intala tokko wajjin wal arguun akkamitti akka taʼu hin beeku natti hime. Yeroo amanaa hin turretti karaa biyya lafaa qofa hordofa ture: haasaʼuu, cidha yookaan bashannana irratti hirmaachuu, dhuguu, saalqunnamtii raawwachuu fi kanneen biroo. Intaloota akkasitti qabuun sirrii akka hin taane beeka ture; garuu wal arguun isaanii hojiiwwan yeroo sana raawwataman irratti waan xiyyeeffatuuf, akka amanaatti intala tokko wajjin akkamitti wal argu akka qabu hin beeku ture. Deebiin gabaabaan rakkoo isaa faallaa waan inni hojjechaa turee taʼa: kaayyoo sobaa malee haasaʼuu, nama biraatiif yaaduu, machii fi saalqunnamtii irraa fagaachuu. Garuu achuma irratti hin dhaabnu! Qajeelfama Hafuuraatiif iddoo kennaa: qulqullummaa, kabaja, warra kaaniif yaaduu fi wangeela qooduu. Nama moofaadhaaf duʼaa; amala moofaa hordofuu didaa.

Waaqayyo karaa Hafuurri Waaqayyoo jireenya keenya geggeessuun balbala “jireenya irraa hafaa” qabuuf baneera (Yohannis 10:10).

“Hattichi hatuuf, ajjeesuu fi balleessuu qofaaf dhufa; ani garuu akka isaan jireenya qabaataniif, jireenya irraa hafaas akka qabaataniif dhufeera.” (Yohannis 10:10).

Jireenya hafuuraa keenya keessatti yoo rakkannu, sababiin isaa Hafuuraan waan hin deddeebineefi. Kanaaf waraanni hafuuraa, fedhii ofittummaa keenya irra karaa Hafuuraa isa daangaa malee caalu itti fufiinsaan filachuuf lola goonu dha. Duuba wanta ijaan mulʼatuu humnoonni hafuuraa gaarii fi hamaan jiru; isaanis nu gargaaru yookaan nu balleessuuf yaalu. “Hafuuraan deddeebiʼuu” jechuun, yeroo qajeelfama Isaa jalatti jiraachuuf filannu, Waaqayyo karaa Hafuura Waaqayyoo guyyaa guyyaatti jireenya Waaqayyoon sodaatu akka jiraannuuf humna nuuf kennu gabaabsee ibsa. Namni hin amanne jireenya dhugumaan Hafuuraan geggeeffamu jiraachuu hin dandaʼu; jiraachuus hin barbaadu (Roomaa 8:1–8). Gammachuun amanaa inni guddaan garuu Waaqayyo isaan keessa hojjechuudhaan jireenya jaalalaa fi kunuunsaa isa uumamaan ol taʼe akkamitti akka fidu barbaaduu dha.