Efesoon 5:17–20

Gaaleen “Hafuuraan guutamuu” jedhu bifa garaagaraatiin Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa lamaan keessatti fayyadameera. Maqaawwan akka “Holy Rollers” jedhamanii fi gocha isaanii keessaa tokko tokko daangaa darban wajjin waan walqabsiifnuuf, jechi “Hafuuraan guutamuu” jedhu daangaa darbe fakkaachuu dandaʼa. Yeroo tokko tokko wantoonni daangaa darbanii akka turan ni amanna; garuu yeroo akkanaa sun guutummaan Hafuuraa maal jechuu akka taʼe qorachuu irraa nu dhowwuu hin qabu. Gooftaan keenya jireenya keenya akka guutuu fi itti fayyadamu barbaaduu qabna.

Phaawulos ergamaan “Hafuuraan guutamuu” jecha jedhu karaa baayʼee gaarii taʼeen fayyadama; dhugumatti, Hafuuraan akka guutamnu nu ajaja. Dhiibbaan Hafuura Qulqulluu inni addaa kun yeroo Waaqayyo saba Isaatti Of mulʼisuu fi karaa jireenya isaanii fedha Isaa raawwachuuf murteessu adda baasa. Dura Kakuu Moofaa keessatti, itti aansuun Kakuu Haaraa keessatti, dhumarrattis akkaataa Phaawulos ergamaan Efesoon 5:17–20 keessatti fayyadame ifa taʼeen ilaaluudhaan, gaalee kanaa fi hiika isaa ilaalchisee hubannaa Kitaaba Qulqulluu irratti hundaaʼe arganna.

A. Kakuu Moofaa Keessatti Hafuuraan Guutamuu

Gaaleen “Hafuuraan guutamuu” jedhu Kakuu Moofaa keessatti yeroo lama qofa fayyadame; garuu jechoonni wal fakkaatan kan akka “irra buʼe” yookaan “irratti dhangalaʼe” yeroo baayʼee—yeroo 27—mulʼatu. Jalqaba lakkoofsota lama “guute” jedhu fayyadaman haa ilaallu.

“Guutame”

“ani Hafuura Waaqaatiin, ogummaadhaan, dandeettii fi beekumsa hojii harkaa gosa hundumaan isa guuteera;” (Baʼuu 31:3).

“Hafuura Waaqaatiin, ogummaadhaan, dandeettii fi beekumsa hojii harkaa gosa hundumaan isa guuteera.” (Baʼuu 35:31).

“Waan Museen harka isaa isa irra kaaʼee tureef Iyyaasuun ilmi Nuuni hafuura ogummaatiin guutame. Kanaafuu Israaʼeloonni isa dhagaʼanii waan Waaqayyo Musee ajaje godhan.” (Keessa Deebii 34:9).

Argamuu Waaqayyoo Mulʼisuu

Gaaleen “Hafuura Waaqayyootiin isa guuteera” jedhu (Baʼuu 31:3), Kakuu Moofaa keessatti yeroo tokko tokko Waaqayyo argamuu Isaa jireenya nama tokko keessatti mulʼisuudhaan baayʼee akka isa gargaare agarsiisa. Haala kana keessatti “Basaalʼeel ilma Uurii, ilma Huur, gosa Yihuudaa” (31:2) ture. Inni miʼoota dunkaana qulqulluu ijaaruuf, Hafuuraan guutamuudhaan hubannaa, beekumsaa fi ogummaa harkaa addaa argate.

Basaalʼeelii fi Iyyaasuun Hafuuraan guutamanis, Museenis haaluma wal fakkaatuun dibame yookaan Hafuuraan guutame jedhamee bakka tokko illee hin ibsamne. Taʼus, guutummaan kun yoo xinnaate bakka lama keessatti kallattiidhaan hubatama. Yeroo Museen baʼaa isaa warra kaan wajjin akka qoodu ajajame, Waaqayyo akkana jedhe:

“Ani gad buʼee achitti si wajjin nan dubbadha; Hafuura sirra jiru irraas fuudhee isaan irra nan kaaʼa; isaanis akka ati kophaa kee baʼaa sana hin baanneef baʼaa saba sanaa si wajjin baatu.” (Lakkoobsa 11:17).

Iyyaasuun karaa Musee Hafuura fudhate; kun fakkii bareedaa dibamuu ti (Lakkoobsa 27:18; Keessa Deebii 34:9).

“Kana irratti sabni isaa bara durii, bara Museetii fi saba isaa yaadatee akkana jedhe: Inni tiksee bushaayee isaa wajjin galaana keessaa isaan baase sun eessa jira? Inni Hafuura isaa Qulqulluu gidduu isaanii buuse,” (Isaayyaas 63:11).

Hafuurri Waaqayyoo Musee irra turuu Isaa hin shakkitu; kanaa mannaa ni mirkaneessina. Tarii Museen Tulluu Siinaa irratti argamuu Waaqayyoo keessa turuudhaan Hafuuraan waan guutameef ibsuun hin barbaachifne taʼa. Inni tulluu irraa yeroo gad buʼu ifni fuula isaa suuta suuta baduu jalqabuun isaa, kanaafis golgaa fuula isaa irra kaaʼachuun isaa, nama dinqisiisa (Baʼuu 34:33–34; 2 Qorontos 3:13–17). Ilaalchi Museen Hafuura Qulqulluu irratti qabu, yeroo Hafuurri Waaqayyoo saba hunda irra akka buʼu hawwetti ifatti mulʼata:

“Museen garuu akkana jedhee deebise; “Ati anaaf hinaaftaa? Ani utuu sabni Waaqayyoo hundinuu raajota taʼanii Waaqayyos Hafuura isaa isaan irra kaaʼee nan hawwa!” (Lakkoobsa 11:29).

Kun waan Kakuu Haaraa keessatti boodarra taʼu—Hafuurri Waaqayyoo saba Isaa hunda guutee tajaajila Isaatiif humna isaaniif kennu—dursee argisiisa.

Kennaa Waaqayyoo Mulʼisuu

Hafuuraan guutamuun, akkuma haala Basaalʼeel keessatti mulʼate, Hafuurri Waaqayyoo nama tokko irratti dhiibbaa cimaa gochuudhaan yaadaa fi ogummaa Waaqayyoo akka itti fayyadamuuf isaaf kennuu jechuu qaba. Yookaan gama Waaqayyootiin yoo ilaalle, Waaqayyo waan barbaadu, yeroo fi karaa Inni barbaadeen akka raawwatan saba Isaatiif karaa murtaaʼeen humna kenna. Kanaaf Hafuurri mallattoo Waaqayyo biraa dhufe yookaan dhiʼeenya Waaqayyoo qofa hin mulʼisu; argamuun Waaqayyoo nama tokko irratti akkamitti dhiibbaa godhee isa qajeelchu ibsa.

Kitaabni Qulqulluun guutummaan kun Basaalʼeel keessatti akkamitti akka mulʼate ifatti dubbata: “ogummaa, hubannaa, beekumsaa fi hojii harkaa gosa hundumaan” (Baʼuu 31:3; Keessa Deebii 34:9 wajjin wal bira qabaa). Waaqayyo karaa saba Isaa itti gargaaru keessatti daangaa hin qabu. Kanaa mannaa, akkuma haala kana keessatti dunkaana qulqulluu ijaaruun barbaachise, hojii Waaqayyoo raawwachuuf Hafuurri dandeettii addaa saba Isaatiif akkamitti akka kennu filata. Kun “kennaawwan Hafuuraa” Kakuu Haaraa keessatti Gooftaan karaa Hafuura Waaqayyoo waldaaf kenne dursee argisiisa. Kakuu Moofaa keessatti Waaqayyo namoota guutee dunkaana qulqulluu ijaaruuf maallaqa akka kennan godhe; Kakuu Haaraa keessatti garuu waldaan mataan ishee dunkaana Isaa ti, kanaaf Waaqayyo kennaawwan hafuuraatiin waldaa ijaara. Waaqayyo yeroo baayʼee hojii xumurame yaada keessa qaba (Efesoon 3:16–19). Waaʼee kennaawwan hafuuraa kanneenii boodarra ni mariʼanna. Ammaaf garuu argamuun Waaqayyoo kaayyoo Isaa raawwachuu wajjin cimaatti akka walqabatu—beekumsaa fi kennaa murtaaʼe saba Isaatti kennuudhaan—haa xumurru. Argamuu fi kaayyoo Waaqayyoo keessaa kutaan tokko jireenyaa fi amala qulqulluu keessatti mulʼata; garuu lakkoofsota kana keessatti hin eeramne. Jiraachuu dhiisuu isaa miti; xiyyeeffannaan as irratti waan biraa ture.

“Ani garuu Yaaqoobitti balleessaa isaa, Israaʼelittis cubbuu isaa himuuf humnaan guutameera; Hafuura Waaqayyootiin murtii qajeelaa fi jabinaan guutameera.” (Miikiyaas 3:8).

Miikiyaas raajichi hojii Hafuura Waaqayyoo Israaʼeliin akkamitti akka ifatu, Dubbii Waaqayyoo dhageessee cubbuu isaa irraa qalbii jijjiirratu abdachuudhaan, isa kakaasee akka ifatu dubbata. Miikiyaas Israaʼeliif sirriitti raajii dubbachuu akka dandaʼuuf Waaqayyo jechoota jajjaboo isaaf kenne keessatti humni Waaqayyoo mulʼate.