C. Hafuuraan Guutamuu

Efesoon 5:17–21

Kitaaba Hojii Ergamootaa keessa karaa dheeraa erga hordofnee booda, kutaa tokko Phaawulos guutummaa Hafuuraa ilaalchisee burjaajii tokko tokko ifa gochuuf itti fayyadameetti deebiʼuu dandeenya.

“Kanaafuu fedhiin Gooftaa maal akka taʼe hubadhaa malee gowwaa hin taʼinaa. Daadhii wayiniitiin hin machaaʼinaa; kun jireenya gad dhiisiitti geessaatii. Qooda kanaa Hafuuraan guutamaa; faarfannaadhaan, weedduu galataatii fi faarfannaa Hafuuraatiin wal jalaa qabaa. Garaa keessan keessatti Gooftaaf faarfadhaatii muuziiqaa dhageessisaa; yeroo hundas waan hundaaf maqaa Gooftaa keenya Yesuus Kiristoosiin Waaqa Abbaa galateeffadhaa. Sodaa Kiristoosiif qabdaniin waliif ajajamaa.” (Efesoon 5:17–21).

Wanti jalqaba hubannu “Hafuuraan guutamaa” jedhu ajaja taʼuu isaa ti (Efesoon 5:18). Kutaan kun karaa nama hawwatuun gaaffii, “Qabatamaan Hafuuraan guutamuun maal jechuu dha?” jedhu deebisa. Phaawulos kana kan ibse tarii gaalee “Hafuuraan guutamuu” jedhu irratti burjaajiin waan tureefi. Namoonni tokko tokko muuxannoo kana guutummaa alkoolii irraa dhufu wajjin walqabsiisuu dandaʼu turan. Inni jalqaba guutummaa Hafuura Qulqulluu “muuxannoo” akkanaa fi walitti dhufeenya dogoggoraa biroo irraa adda baasuu qaba ture; sana booda qofa amantootaaf hubannaa sirrii Hafuuraan guutamuu barsiisuu dandaʼa.

Phaawulos mana dhugaatii, bakka namoonni koobbaa isaanii wayinii yookaan alkooliidhaan guuttatan, irraa jalqaba. Namoonni hedduun halkan ni dhugu; tokko tokko karaa gara manaatti deebiʼan irratti, warri kaan immoo erga mana gaʼanii booda. Yaadni isaa tokko—dhiibbaa biyya lafaa irraa xinnoo miliquu barbaadu. Isaan hin komannu; garuu kun amantoota, warra waan isa daangaa malee caalu qaban, ibsuu hin qabu.

“Daadhii wayiniitiin hin machaaʼinaa” jechuun “Hafuuraan guutamaa” jedhu wajjin ifatti wal faallessa. Phaawulos jalqaba machii irraa akka of qusannu ifatti nu qajeelcha. Wayiniin sammuu gadi fageenyaan tasgabbeessuudhaan dandeettii isaa hirʼisa; hammi murtaaʼe nama macheessee akka seera malee sochoʼu godha. Alkooliin abbaa manaa haadha manaa isaa rukutu irratti dhiibbaa godhuun gaaʼela hedduu balleesseera. Phaawulos fakkeenya biyya lafaa kana waan amantoonni qaban—Hafuura Waaqayyootiin guutamuu—wajjin wal faallessa. Yeroo Hafuurri Qulqulluun saba Isaa guutu, amantoonni addunyaa isaanii eeggannaa caalaa guddaa isa karaa Yesuus Kiristoos hariiroo Waaqayyoo wajjin qaban keessatti argamu irratti hundeessu.

“Guutamuu” jechuun baayʼinaan qabaachuu, guutummaatti Hafuuraan dhiibbaa argachuu—Isaan deddeebiʼuu, geggeeffamuu fi humna argachuu—dubbata. “Ulfinni Waaqayyoo mana qulqullummaa sana guute” (Hisqiʼeel 43:5). Namni wayiniidhaan yeroo guutamu, hamma hubannaa qulqulluu dhabutti dhiibbaa argachuu dandaʼa; namni Hafuura Waaqayyootiin guutamu garuu fedha Waaqayyoo baayʼee ifatti hubata (Efesoon 5:17). Phaawulos as irratti Hafuura qofa yoo dubbate illee, Hafuura Qulqulluu isuma Kitaaba Hojii Ergamootaa guutuu keessatti dubbatame taʼuu isaa mirkanaaʼaa goonee ilaalu qabna; sababiin isaas Waaqayyo karaa Gooftaa Yesuus amma jireenya saba Isaa keessatti dammaqinaan akka hojjetu beekna. Kun ajaja waan taʼeef, amanaan kam iyyuu yeroo kam iyyuu ajaja kanaaf ajajamee yeroo Hafuura Waaqayyootiin gargaaramuu fi jajjabeeffamuu keessa seenuu dandaʼa. Ajajni kun waadaa Yesuus, “Ani hamma dhuma baraatti yeroo hunda isin wajjin nan jira” jedhu irraa madda (Maatewos 28:20).

“Hafuuraan guutamaa” jechuun dhaala Kiristaanaa akkamii yoo qabaanne yookaan gaalee kana irraa miirri mijachuu dhiisuu yoo nutti dhagaʼame illee—eeyyee, yeroo tokko tokko dogoggoraan itti fayyadamameera—barbaachisummaan ajaja kanaa akkuma jirutti akka turu nu yaadachiisa. Gama tokkoon, argamuu Waaqayyootiin tuqamuu hin sodaanu; Inni Waaqa sirnaa, ogummaa fi jaalalaa ti, karoora furii Isaa guddaas hojii irra oolchaa jira. Gama biraatiin, iji Hafuuraa murtaaʼe kan hawwiidhaan eeggachuu dandeenyu jira.

Phaawulos Hafuura Waaqayyootiin guutamuun maal jechuu akka taʼe gama afur dhiheessa. Waliigalaan, amantoota biroo wajjin fayyinaa fi argamuu Waaqayyoo jireenya keenya keessatti kabajaa akka jirrutti of argina. Gama sadan jalqabaa hundi galataa fi waaqeffannaa wajjin wal qabu (Hojii Ergamootaa 2:11; 10:46); inni dhumaa immoo amantoota biroo wajjin tokkummaa keessa yeroo jiraannu ilaalcha sirrii akka qabaannu mirkaneessa.

• (1) “Faarfannaa, weedduu galataa fi faarfannaa Hafuuraatiin wal jajjabeessaa” (Efesoon 5:19) jechuun sagalee muuziqaa guddaa irraa keemikaalaan kakaʼee, adireenaaliiniin humna argachuun foon kakaasu irratti xiyyeeffachuu miti; kanaa mannaa, dhugaa waaqeffannaa waloo keessatti karaa dinqisiisaatiin itti fayyadamuu irratti xiyyeeffata. Inni jechootaan dubbachuu eeruu isaa hubadhaa. Xiyyeeffannaan muuziqaa irratti utuu hin taʼin, jechoota muuziqaan bareechaman irratti. Faarfannaan kitaaba Faarfannaa keessaa madde; weedduun galataa faarfannaa aadaa waldoota keessatti fayyadamu; faarfannaan Hafuuraa immoo sirboota caalaatti sochoʼoo, nu kakaasanii fi yeroo baayʼee mata-duree murtaaʼe irratti xiyyeeffatan dha.
• (2) “Garaa keessaniin Gooftaadhaaf faarfadhaa; galatas galchaa” (Efesoon 5:19) jechuun, yeroo gammachuu keenya Isatti ibsinu, Waaqayyo jechoota dhugaa garaa keenya keessa jiraniin sammuu keenya hirmaachisuu akka barbaadu nu yaadachiisa. Dhumarratti waaqeffannaan Gooftaadhaaf taʼa; garaan keenyas Isatti gammada.
• (3) “Yeroo hunda… galata galchaa” jechuun gaarummaa Waaqayyoo fi hojii Isaa isa dhiʼoo jireenya keenya keessatti hojjetu irratti akka xiyyeeffannu nu dirqisiisa. Rakkoo keenya irra furmaata Waaqayyoo irratti yeroo xiyyeeffannu, Hafuurri Waaqayyoo lubbuu keenya ol kaasa.
• (4) “Sodaa Kiristoosiif qabdaniin waliif ajajamaa” (Efesoon 5:21) jechuun, of tuulummaa mannaa, Waaqayyo wajjin hariiroo dhiʼoo qabaachuuf warra kaan wajjin hariiroo gaarii qabaachuun barbaachisaa taʼuu isaa argisiisa.

Kan nama dinqisiisu, bakka afaan haaraadhaan dubbachuun itti taʼe keessaa tokko (Hojii Ergamootaa 19:6) taʼus, as keessatti afaan biyya alaatiin dubbachuun barbaachisaa taʼuu isaa hin dubbatamu. Sababiin isaa, Phaawulosii fi akkuman amanutti Yesuus, yeroo ceʼumsaa ragaan sun barbaachisu darbee waan tureef, ragaa Hafuura Qulqulluu qabaachuu irra ija Hafuura Qulqulluutiin guutamuu caalaatti barbaadu. Afaan biyya alaatiin dubbachuun guutummaa Hafuura Qulqulluu wajjin yeroo hunda walqabata utuu taʼee, Phaawulos ni kaasa ture; garuu hin kaasne. Kanaa mannaa, waldaan guutuun fudhachuu qabu karaa biraatiin nu geggeessa; taʼus, amantoonni biyya garaagaraa waldaa keessatti guutummaatti fudhatamuu isaanii irratti ammallee xiyyeeffata (Efesoon boqonnaa 2–3). Hafuuraan guutamuun muuxannoo Kiristaanaa keessatti wiirtuu dha; afaan haaraadhaan dubbachuun wiirtuu miti. Inni kutaa kennaa namoota tokko tokkoof, amantoota Kiristaanaa hundaaf miti, kennamu keessaa tokko qofa. Alkooliin sammuu burjaajessa; Hafuurri Waaqayyoo garuu sammuu keenya gara ulfina Waaqayyootti qajeelchee, faarfannaa nama kakaasu, galataa fi galata galchuu uuma.

Xumura

Waaqayyo karaa Hafuurri Waaqayyoo jireenya hafuuraa keenya kakaasuu fi geggeessuun “jireenya irraa hafaa” qabu akka muuxannuuf balbala nuuf baneera (Yohannis 10:10). Wantoonni namoonni tokko tokko guutummaa Hafuura Qulqulluu wajjin walqabsiisan—fakkeenyaaf kufuu, kolfuu, afaan haaraadhaan dubbachuu fi kanneen biroo—as keessatti matumaa hin eeraman. Kanaa mannaa, waaqeffannaa, dhugaa Isaatiin kakaʼuu, Waaqayyotti gammaduu, galata galchuu fi gad of qabuudhaan warra kaan tajaajiluutu Hafuurri jireenya keenya keessa jiraachuu mirkaneessa. Kennaawwanii fi iji hafuuraa guutummaa Hafuuraa irraa maddu; amala guddaan argamuu Waaqayyoo isa qulqulluu garuu isaan miti (Isaayyaas 6:4).

Hafuurri Qulqulluun hojii Abbaa isa ulfina qabeessa raawwachuuf karaa addaa saba Isaa irra buʼa. Waaqayyo Hafuuraan akka guutamnuu fi hawwii biyya lafaa karaa dhoksaatiin nuuf dhihaatu kam iyyuu akka didnu barbaada. Biyya lafaa yoo hawwine, fedha Abbaa isa ulfina qabeessa dhabaa jirra. Kakuun Haaraan bara haaraa, isa Hafuurri Waaqayyoo jireenya Kiristoos amantoota keessatti itti jiraatu, ibsa. Waaqeffannaadhaan Waaqayyotti dhiʼoo turuu fi namoota biroo wajjin hariiroo dhiʼoo qabaachuudhaan, guutummaa Hafuura Waaqayyoo isa caalaa guddaa jireenya keenya keessatti simachuu dandeenya.

Gaaffiiwwan marii

1. Akkaataa Hafuurri Kakuu Haaraa keessatti namoota guutee fi Kakuu Moofaa keessatti namoota guute gidduu garaagarummaan tokko tokko maali?
2. Walfakkeenyi isaanii tokko tokko maali?
3. Waaqayyo Kakuu Haaraa keessatti maaliif karaa baayʼee adda taʼee fi dhiʼoo taʼeen saba Isaa keessatti hojjechuu dandaʼe?
4. Karaan biyya lafaa qorichaa fi alkooliidhaan kakaʼumsa itti argatu, Kiristaana guutummaa Hafuuraatiin kakaʼu irraa akkamitti adda?
5. Amalawwan nama Hafuura Qulqulluutiin guutame sadii maal faʼi?
6. Phenxeqosteetti dhugumaan maaltu taʼe?
7. Kitaaba Hojii Ergamootaa keessatti afaan haaraadhaan, jechuunis afaan biyya alaatiin, dubbachuun maaliif hiika guddaa qaba ture?
8. Isiniif Hafuura Qulqulluutiin guutamuun maal jechuu dha? Maaloo ibsaa.