E. Kennaa Afaanota Dubbachuu Irratti Ibsa

1 Qorontos 12:27–31

Kutaan dhumaa 1 Qorontos 12 waaʼee afaanota dubbachuu hubannaa addaa kenna.

“Isin amma dhagna Kiristoos; tokkoon tokkoon keessanis kutaa dhagna sanaa ti. Waaqni waldaa Kiristaanaa keessatti tokkoffaa ergamoota, lammaffaa raajota, sadaffaa barsiistota, ergasiis warra hojii dinqii hojjetan, itti aansees warra kennaa dhukkubsattoota fayyisuu qaban, warra namoota gargaaruu dandaʼan, warra kennaa bulchiinsaa qabanii fi warra afaan haaraa gosa addaa addaa dubbatan filateera. Hundumatu ergamootaa? Hundumatu raajotaa? Hundumatu barsiistotaa? Hundinuu hojii dinqii hojjetuu? Hundumatu kennaa dhukkubsattoota fayyisuu qabaa? Hundumatu afaan haaraa dubbataa? Hundumatu afaan sana hiikaa? Isin garuu jabeessaatii kennaa caalu barbaadaa. Amma illee ani karaa karaa hundumaa caalu isinitti nan argisiisa.” (1 Qorontos 12:27–31).

Tarreen kun kennaawwan hafuuraa amantoonni hedduun akka itti fufan fudhatan, kennaawwan warri tokko tokko akka dhaabbatan jedhan—jechuunis kennaawwan mulʼataa, dinqii fi raajii, warri kaarizmaatikii irratti xiyyeeffatan—wajjin walitti makuun isaa baayʼee nama hawwata. Xiyyeeffannaan keenya garuu kennaa afaan namni hin beekne dubbachuu irratti yaadawwan muraasatti daangeffama. Ilaalchi kennaawwan addaan citaniiru jedhu kennaawwan hedduun amma barbaachisummaa hin qaban jedhee amana. Kun boqonnaa darbe keessatti irratti mariʼatameera; asitti garuu daangaa biraa—sababii amantoonni Kiristaanaa addunyaa guutuu keessatti baayʼeen namni tokko afaanota dubbachuu qaba jedhanii gaafatan yookaan eegan—irratti xiyyeeffachuu barbaanna. Xiyyeeffannaan kun qoqqoodama cimaa uumeera; tarii rakkoo warri kennaawwan addaan citaniiru jedhan jalqabanis caalaatti hammeesseera.

“Ergasiis warra hojii dinqii hojjetan, itti aansees warra kennaa dhukkubsattoota fayyisuu qaban, warra namoota gargaaruu dandaʼan ...” (lakkoofsa 28). Phaawulos Roomaa 12 yookaan 1 Pheexiros 4 keessatti kennaawwan dinqii, raajii fi afaanota hin kaasne taʼus, tarree wal-make kana keessatti isaan galchuun isaa Qorontos keessatti baramaa taʼuu isaanii mirkaneessa. Phaawulos kennaawwan tokko tokko yeroo muraasaaf qofa akka turan yookaan daangeffamanii akka fayyadaman ibsuuf carraan jiraate, asitti taʼa ture. Amantoonni Qorontos baayʼeen kennaawwan isaanii dogoggoraan fayyadamaa turan; kanaaf mariin dheeraanii fi boqonnaan 13 waaʼee jaalalaa gidduu galfame. Dinqii fi fayyisuun ergamootaaf qofa kennaman utuu taʼee, tarree kana keessa hin galan turan jechuun ni dandaʼama. Phaawulosii fi ergamoonni kaan Qorontos keessa hin turre; xalayaan kun garuu amantoota achi turaniif barreeffame.

Dhuguma, ergamichi afaanota tarree keessatti dhuma irra kaaʼuudhaan barbaachisummaa isaanii isa ol aanaa xiqqeesseera; garuu akka faayidaa hin qabaanne taʼan akeekkachiisa tokko illee hin kennu. Kanaa mannaa, kennaa kana kennaawwan Waaqayyo kenne biroo wajjin galcha. Kana malees, Phaawulos tarree kana yeroo barreessu dursa tokko eegu isaa hubachuu qabna—tokkoffaa, lammaffaa, sadaffaa (lakkoofsa 28)—kanaaf kennaawwan hidhachiisan kennaawwan biroo caalaa dursa qabaatan. Kanaaf Phaawulos barbaachisummaa kennaa tokkoo yaada keessa hin galchine jennee yaaduu hin qabnu. Namoonni tokko tokko kennaa afaan ormaa dubbachuu yeroo Dubbiin Waaqayyoo hin jirretti qofa daangeessuuf dogoggoraan yaalaniiru (kitaabonni fudhatamanii walitti qabamuu isaanii dura—1 Qorontos 13:8–11); Phaawulos garuu fayyadamni isaanii daangeffame akka taʼe salphaatti akeekuu dandaʼa ture. Maarree amantoonni Qorontos afaanota maaliif baayʼee fayyadaman yookaan maaliif isaan barbaadan? Qorontos wiirtuu daldalaa guddaa waan turteef, namoonni biyya garaagaraa hedduun magaalaa sana daawwatu turan. Taʼus, Dubbiin Waaqayyoo buʼuura waan taʼeef, Waaqayyo raajiiwwanii fi hiika afaanotaa kennuu caalaa Kitaabota Qulqulluu barreeffaman irratti akka xiyyeeffatan barbaade.

Jiraachuu isaanii hamma tokko erga ibsinee booda, kutaa kana hordofnee amantoonni hundi afaanota yookaan kennaawwan biroo karaa fayyinaa yookaan mallattoo guddina hafuuraa akka hin ilaalle gaafachuu qabna. Phaawulos ifatti maal jedha? “Hundumatu kennaa dhukkubsattoota fayyisuu qabaa? Hundumatu afaan haaraa dubbataa? Hundumatu afaan sana hiikaa?” (lakkoofsa 30). Ergamichi, namoonni tokko tokko kennaawwan hafuuraa kan akka afaanota biroo dubbachuu, mallattoo fayyinaa yookaan jireenya hafuuraa taʼuu qaba jedhanii dogoggoraan cimsan jechuu isaa ti (12:28, 31). Jalʼina akkanaa irraa of eeggachuu qabna! Boqonnaa 9 keessatti, fayyina argachuuf yookaan argachuu isaa mirkaneessuuf afaanota dubbachuun akka hin barbaachisne agarsiifneerra. Kanaa mannaa, kennaan afaanotaa Hafuura Waaqayyoo saba Waaqayyoo bira dhufuu isaa mallatteessa; garuu akkaataa kitaaba Hojii Ergamootaa keessatti dhihaate hordofuudhaan, hundi akka afaanota hin dubbannee fi dubbachuu akka hin qabne ifatti argina.

Kanaa mannaa, Hojii Ergamootaa keessatti afaanota addatti kaasuun, wangeelli gara naannoo haaraatti babalʼachuu isaa mirkaneessa; akkuma warra Phenxeqostee irratti godhe, kun hojii Waaqayyoo isa dhugaa Yihuudota hin taane gidduutti taʼuu isaa ergamootaaf ragaa baʼa. Kun Boqonnaa 9 keessatti caalaatti ibsameera.

Sabni Waaqayyoo afaanota yookaan kennaawwan hafuuraa biroo mallattoo jireenya hafuuraa jechuun, warri kennaa tokko tokko hin qabne hafuuraa miti jedhanii xumuruu hin qaban. Kennaawwan hundi Hafuura irraa mitii? Kana jechuun warri kennaawwan mulʼataa hin taane—kan akka kennaa bulchiinsaa—qabanis hafuuraa dha jechuu mitii? Jecha Phaawulos as keessatti dubbatu irraa xumura kana irra gaʼuu qabna: “Hundumatu kennaa dhukkubsattoota fayyisuu qabaa? Hundumatu afaan haaraa dubbataa? Hundumatu afaan sana hiikaa?” (lakkoofsa 30). Phaawulos xumura bilchina hin qabne akkanaa tokko illee hin hayyamu: “Ani kennaa kana waanan qabuuf caalaatti hafuuraa dha.” Kennaawwan hafuuraa hundi Hafuurri Qulqulluun Waaqayyoo jireenya amanaa keessatti hojjechuu Isaa mallatteessu. Inni amantoonni hundi kennaa tokko kam iyyuu, afaanota dabalatee, akka hin qabne ifatti isaan gorsa: “Hundumatu afaan haaraa dubbataa?” (lakkoofsa 30). Maarree amantoonni hedduun kennaan afaanotaa mallattoo amantii yookaan jireenya hafuuraa ti jedhanii barsiisuudhaan maaliif Kitaabota Qulqulluu ifatti hin ajajamne?

Fakkeenyaaf, namoonni tokko tokko kennaa afaanotaa namoota kaan barsiisuun isaanii, namni hundi afaanota dubbachuu qaba yaada jedhu irratti hundaaʼa. Yaada kana malee, namni tokko nama biraa akkasitti dubbachuu akka dandaʼu yookaan akka qabu barsiisuuf ofitti amanamummaa hin qabaatu ture. “Nama afaanota dubbachuu barsiisuu” yaadni jedhu illee dogoggora; kennaan sun Hafuura irraa kennamu utuu hin taʼin, barsiifamu jechuu waan taʼeef. Hafuurri nama sana akka barsiisu maaliif hin dhiifnu? Ragaa kennaa hafuuraa tokkoo erga arginee booda, akkuma kennaa hafuuraa biroo, itti fayyadama isaa irratti isa leenjisuun gaarii dha.

Rakkoon kun hamma tokko namoonni “afaanonni” dirqama afaan taʼuu hin qaban jedhanii dubbachuu isaanii irraa dhufa jedheen yaada. Duraanis hiikawwan Ingiliffaa ammayyaa jecha glossa jedhu dogoggoraan tongues jedhanii hiikuun, dhaloota amantootaa kana guutummaatti akka burjaajessanii fi glossa jechuun jechoota yookaan sagaleewwan seera caaslugaa hin qabne taʼuu dandaʼa yaada sobaa jedhu akka itti fufsiisan irratti mariʼanneerra. Phaawulos 1 Qorontos 13:1 keessatti afaan ergamootaa dubbata; garuu kunis afaanuma, akkuma afaanota lafaa biroo ergaa ittiin waliif dabarsanii ti.