D. Haaromsa Hafuuraa Barbaaduu

Haaromsi hafuuraa hojii Hafuura Waaqayyootiif murteessaa dha. Haaromsi hafuuraa jechuun, Hafuurri Waaqayyoo amantoota irratti dhangalaʼee hojii Waaqayyoo jireenya isaanii keessatti humnaan gara fuulduraatti sochoosuu fi namoonni baayʼeen Gooftaa akka beekan gochuu dha.

Haalli yeroo ammaa Ameerikaa Kaabaa fi Awurooppaa keessatti mulʼatu, saba dhugaan Waaqayyoo deebitee akka haaromfamtu baayʼee barbaadu akka taʼe shakkii hin qabu. Barbaachisummaan isaa jira; garuu cubbuu mormuudhaan yookaan dhugaa Waaqayyoo barbaaduudhaan namoonni sagalee ol kaasanii waammatan muraasa. Diinummaan barsiisaa fi hojii Kiristaanaa irratti qabu karaa yaaduun hin dandaʼamneen guddachaa yeroo deemutti, waldaan suuta-suuta duʼaa jirti; sababiin diinaa guutummaatti sababa hin qabnee fi ragaan hin mirkanoofne taʼus. Garuu sabni Waaqayyoo dammaqinaan eeggachuu qaba. Qulqulloonni Pheexros ergamicha hidhameef akkamitti cimsanii akka kadhatan hubadhaa: “Phexros mana hidhaa keessatti eegamaa ture; waldaan kiristaanaa garuu jabeessitee waaʼee isaatiif Waaqa kadhachaa turte” (Hojii Ergamootaa 12:5). Sabni Waaqayyoo tokkummaan cimee yoo sochoʼe, kadhannaadhaan jijjiirama fiduu dandaʼa (Hojii Ergamootaa 12:12–17). Dhumarratti, ergamaan Waaqayyoo gidduu seenuudhaan Pheexros gadhiifame.

Dukkanni weeraraa jiru maatii Waaqayyoon sodaatu liqimsuuf baayʼee dhihaateera. Akkuma faarfatichaa garaadhaa akkana jennee iyyina: “Yaa Waaqayyo, namni Waaqa sodaatu hin jiruutii ati na gargaar; ilmaan namaa keessaas namni amanamu dhabameeraatii” (Faarfannaa 12:1). Maatiiwwanii fi waldoonni keenya ija keenya duratti mancaʼaa jiru. Kunis sabni Waaqayyoo haaromsa hafuuraatiif akka iyyu, Waaqa keenya isa fayyisu waldaa akka cimsu akka kadhatu yaaddoo guddaa isaan keessatti kaasuu qaba. Sabni Waaqayyoo argamaa fi dhugaa Isaa isa jireenya isaanii keessatti jijjiirama battalaa—yeroo baayʼees hin eegamne—fiduu dandaʼu baayʼee akka hubatan kadhachuu qabna. Jijjiiramni sunis hawaasa naannoo isaanii jiru irratti dhiibbaa godha.

As keessatti waaʼee haaromsa hafuuraa caqasawwan lama nan dhiheessa; tokko Jonathan Edwards irraa, inni lammaffaan immoo waaʼee George Whitefield dubbata. Lamaanuu Damqina Guddaa Jalqabaa bara 1734–1735 wajjin walqabatu.

Obbo Edwards akkana jedha: “Magaalaan sun yeroo sana akkuma turte jaalalaan, gammachuudhaan, yookaan dhiphinaanis guutamtee beektee hin turre.” Yeroo inni mana qulqullummaa keessatti namoota qunnamu, manichi namootaan guutamuu qofa utuu hin taʼin, dhaggeeffataan hundi dhugaa Waaqayyoo fudhachuuf fedhii cimaa qabaachuu arga ture; yeroo baayʼees walgaʼiin guutuun imimmaaniin liqimfama ture: tokko tokko gaddaan, warri kaan gammachuudhaan, kaan immoo gara-laafinaan booʼu turan. Jiʼoota Bitootessaa fi Eblaa, yeroo hojiin Waaqayyoo humna guddaadhaan itti fufetti, namoonni dhugumaan akka jijjiiraman mulʼatan guyyaatti yoo xinnaate afur, yookaan torbanitti gara soddomaatti akka turan tilmaame. Kunis torban tokko isa kaan wajjin wal bira qabanii yeroo torban shanii yookaan jaʼaaf itti fufe.

“Maqaan guddaa fi tasaa George Whitefield (1735) isa dura gaʼee ture; battaluma sanas namoonni isa barbaadan. Inni battaluma sanatti Filadelfiyaa keessatti lallabuu jalqabe; namoonni kumaatamaan isa dhagaʼuuf yaaʼan. Lakkoofsi uummata magaalattii nama 12,000 hin caalu ture; taʼus dhaggeeffattoonni isaa warri jalqabaa 6,000 hanga 8,000 turan!”

Ulfina Waaqayyoo bakka amma dukkanatu bulchaa jiru fakkaatutti caalaatti akka mulʼatuuf, ofii keessaniif qofa utuu hin taʼin namoota naannoo keessan jiraniifis haaromsa hafuuraa barbaadaa. Kadhannaan Waaqayyo naaf kenne, Gooftaan Yesuus, Misirrichi, saba Isaa gidduutti karaa nama ajaaʼibsiisuun akka hojjetu; dhufaatii Isaa isa ulfina qabeessaaf misirroo Isaa, jechuunis nu, uffata cidhaa adii qulqullummaa isa dinqisiisaa nu uffisuudhaan akka qopheessu dha.

Xumura

Qabxiileen xumuraa tokko tokko kunooti:

• Yeroo fayyinaatti, ijoolleen Waaqayyoo hundi Hafuura Qulqulluutiin wangeela jiraachuuf waan isaan barbaachisu argatu.
• Namoonni amantii isaanii himatan baayʼeen fayyina dhugaa matumaa waan hin arganneef duʼaa fakkaatu.
• Muuxannoo “erga amannee booda” lammaffaa barbaaduu hin qabnu; kanaa mannaa, Waaqayyo amantii Kiristoositti qabnuun jireenya keenya keessatti duraan maal akka hojjete caalaatti dinqisiifachuu qabna.
• Gooftaan kaayyoo mataa Isaatiif, Hafuura Isaatiin saba Isaa keessatti karaa adda addaatiin akka hojjetu yaadadhaa. Karaa Inni addatti isin keessatti hojjetutti gammadaa.
• Waaqayyo jireenya keenya keessatti hojii caalu akka hojjetu barbaaduudhaan, hundi keenya Gooftaa wajjin deddeebii guutuu fi gadi fagoo taʼe barbaaduu qabna!

Sabni Waaqayyoo mana qulqullummaa Waaqayyoo ti. Isaan Hafuura Waaqayyootiin yoo guutaman, namoonni hawwiidhaan dhugaa Waaqayyoo barbaadu—taʼus yeroo hunda wantoonni sobaan nama karaa irraa jalʼisan jiru. Gammachuu Gooftaa keessatti argamu yeroo dubbannu gammachuu kana hin muuxannu yoo taʼe, yookaan waaʼee jaalala Waaqayyoo dubbachaa jaalala sana hojii irra hin oolchinu yoo taʼe, yookaan qulqullummaa Waaqayyoo barsiisaa dhoksaatti cubbuu keenyaaf iddoo tursiisuudhaan fi fedha Isaa cimsee shakkuudhaan keessa keenyatti qulqullummaa Isaa tuffanna yoo taʼe, gaaffiiwwan guguddaan garaa keenya keessatti kaʼuu qabu. Qalbii jijjiirrannee Waaqayyo jireenya keenya keessatti gaarummaa Isaa isa caalu akka hojjetu haa barbaannu!

Gaaffiiwwan Marii

1. Waldaan waan tokko dhabaa akka jirtu sitti dhagaʼamaa? Ibsi.
2. Namni tokko amanaa yeroo taʼu Hafuurri Waaqayyoo gahee akkamii akka qabu ibsi.
3. Hojii Hafuura Waaqayyoo isa dhugaa fi isa sobaa jireenya saba Isaa keessatti mulʼatu akkamitti adda baasta?
4. Haaromfamuu yeroo baayʼee yeruma tokko keessatti raawwatama; egaa namoonni tokko tokko amanuu isaanii dura yeroo dheeraa fudhatu kan fakkaatu maaliif?
5. Muuxannoo lammaffaa ni hawwitaa, moo argama Waaqayyoo isa si keessatti hojjetutti ni gammaddaa?
6. Waldaan harʼaa haaromsa hafuuraa akka barbaaddu sitti dhagaʼamaa? Maaliif? Maaltu akka taʼu arguu barbaadda? Kanaaf ni kadhattaa?
7. Yeroo Kiristoos deebiʼuuf karaa akkamiitiin caalaatti qophaaʼuu dandeessa? Wanta hojii irra oolu yaadi; jijjiirama sana harʼa jireenya kee keessatti barbaadi.