Bakka Jalqabaa

Jireenya keenya keessatti mallattoo yaaddoo akkamitti adda baafanna?

Yaaddoon jireenya keenya keessa jiraachuun, yeroo baayʼee waaʼee ofii keenyaa garmalee yaaduu keenya mulʼisa. Yaaddoon wantoota jireenya keenya keessaa akka nama fuudhu yookaan heerumu, eessa akka hojjetu, akkamitti akka mulʼatu, qabxii barnootaa fi hojii dhuunfaa irratti akka xiyyeeffannu nu dirqisiisa. Wantoonni kun akkaataa itti jiraannu kallattiidhaan ni tuqu. Yaaddoon hamaa taʼus, rakkoo hundumaa keessaa hidda jalqabaa miti.

Hawaasa harʼaa keessatti yaaddoon kutaa jireenyaa rakkisaa garuu “baramaa” taʼe jedhamee ilaalama. Ogeessonni tokko tokko yaaddoon kutaa uumamaa jireenyaa akka taʼe, taateewwan jireenyaa dura dhaabbachuuf nu qopheessa jedhu. Yaaddoon rakkoo tokko akka jiru nu akeekkachiisuu dandaʼa; garuu yeroo nu toʼatu murtoo shallagamee fi tasgabbaaʼaa kennuu dadhabsiisuun rakkoo guddaa uuma.

Nu gargaaruu mannaa, yaaddoon jireenya keenya keessatti rakkoo uuma. Kanaaf mallattoowwan yaaddoo waliin walqabatan salphaatti tarreessuu dandeenya. Mallattoowwan rakkisoon kun karoora Waaqayyoo isa gaarii nuuf qabu miti. Gooftaan ilaalcha adda taʼe fi yaaddoo kana akkamitti dandamannuuf karaa caalaatti gaarii qabaachuu isaatiif galata haa galchinu.

Yesuus yaaddoon nu hin bulchine akkamitti akka jiraannu fakkeenya dinqisiisaa nuuf kenne. Fakkeenya kana nuuf kennuuf rakkoowwan jireenyaa gurguddoo, duʼa fannoo suukanneessaa dabalatee, keessa darbe. Kun haala ulfaataa keessatti illee yaaddoo sirriitti dandamachuun akka dandaʼamu nu agarsiisa. Yesuus yaaddaʼuu akka dhiifnu nu barsiise; sababiin isaas yeroo fedhii ofii keenya qofatti xiyyeeffannu namoota kaan jaallachuu hin dandeenyu. Walʼaansoo keessaa keenya qofatti yeroo qabamnu fedha Waaqayyoo sirriitti hubachuun nu rakkisa.

Gooftaan saba Isaa sadarkaa addunyaan kaaʼu irraa adda taʼeen waama. Kun eebba Waaqayyoo baayʼee muuxachuuf nu dandeessisa. Namni yaaddoo keessatti jiraatu, nama Waaqayyo akka taʼuuf isa uume guutummaatti taʼuu hin dandaʼu. Fakkeenyaaf, namni milkaaʼina ofii qofa irratti xiyyeeffatu kaayyoo isaa galmaan gaʼuuf namoota kaan itti fayyadamuuf qophaaʼuu dandaʼa.

Yaaddoon dhimma tokko irratti hamma lubbuun keenya tasgabbii dhabutti yaadaan qabamuu dha. Yaaddoon faallaa nagaa ti.

Yeroo yaaddaʼnu gara-laafina dhugaa fi gaarummaa namoota kaanitti agarsiisuun rakkisaa dha. Sababoonni isaa lama:

• Haala namoota naannoo keenyaa irra haala ofii keenya irratti xiyyeeffanna.
• Namoota kaan gargaaruuf baayʼee qophaaʼoo hin taanu. Isaan dhagaʼuuf obsaa fi yaada ifaa nu barbaachisu dhabna; waan Waaqayyo nutti dubbachaa jiru illee dhagaʼuu dadhabna.

Yesuus gaaffiiwwan rakkisoo baayʼee dura dhaabbateera. Fariisonni yeroo tajaajila Isaa Isa qoran fi morman yaadadhaa. Abbaa irraa ogummaa akka argatu waan amaneef tasgabbaaʼaa ture. Guyyaa dheeraa barsiisee booda tuunni beelaʼe Isa bira walitti qabame yeroo sanas yaadadhaa. Yesuus haala sana “hin dandaʼamu” jedhee hin ilaalle; Abbaan buddeena muraasaa fi qurxummii xiqqoo muraasa fayyadamuudhaan nama hunda nyaachisuu akka barbaadu hubate.

Namoonni tokko tokko sadarkaa kana irratti of ittisuu jalqabu; sababni guddaan isaanii yaaddoon yeroo tokko tokko dhufu rakkoo guddaa miti jedhanii waan yaadaniif. Yaaddoo gaarii fi yaaddoo hamaa akka jiru amanu. Kanaaf gaaffiin keenya: “Yaaddoon gaariin” dhugumaan jiraa?

Yaaddoon Gaarii Taʼuu Dandaʼaa?

Yeroo “yaaddoo gaarii” jennu, yeroo baayʼee iddoowwan sadii yaadna.

1. Akeekkachiisa Sababii Taʼeef Yaaddaʼuu

Namoonni akeekkachiisa tokko hin dhageenye yeroo booda yaaddaʼuu dandaʼu. “Gorsa isaanii fudhadheera taʼee gaarii ture. Amma invastimantii koo dhabuu dandaʼa” jedhanii yaadu. Yaaddoon akka akeekkachiisaatti hojjetu, akeekkachiisa sana hanga fudhannetti qofa turuu qaba. Gorsa akeekkachiisa sana hordofuun mallattoo balaa sammuu keenya keessaa balleessa. sabbata nageenyaa konkolaataa hidhuu, qajeelfama meeshaalee elektirooniksii hordofuu, yookaan yeroo haalli qilleensaa hamaa taʼe daandii cabbii qabu irraa fagaachuu jechuun “yaaddoo akeekkachiisaa” sana hojii sirriitti geeddara.

Dhugaa siʼoolii irratti yaaddachuun, hanga dhimma bara baraa kana Waaqayyoo wajjin sirreessinutti nu kakaasuu dandaʼa. Yaaddoon akeekkachiisa waliin walqabatu faayidaa tokko qaba; garuu itti fufuu hin qabu. Akeekkachiisni dhagaʼamuu qaba; yeroo itti gaafatamummaadhaan deebii kenninu, yaaddoon akeekkachiisa sana waliin walqabatu ni gad buʼa.

2. Namoota Kaaniif Yaaddaʼuu

Yaaddoo namoonni “gaarii” jedhanii ilaalan keessaa kan biraan namoota kaaniif yaaddaʼuu dha. Fakkeenyaaf, warri ijoollee isaanii irratti sadarkaa garaagaraatti yaaddaʼu: mana barumsaa isaanii, nageenya isaanii, fi hiriyoota filatan. Kun homaa isaanii hin yaadne caalaa gaarii fakkaachuu dandaʼa; garuu warri ijoollee isaanii harka Waaqayyootti guutummaatti kennuu irraa isaan dhowwa. Hanga namoota kaaniif yaaddanitti humna ofii isaanii irratti hirkachaa jiru, humna Waaqayyoo irratti miti.

Ijoollee ofiitiif yaaddaʼuun jaalala fakkaachuu dandaʼa; garuu yeroo baayʼee rakkoo gadi fagoo jiru haguuga. Yaaddoon jaalalli dhugaan akka mulʼatu dhowwuu dandaʼa. Yaaddoo abdii hin qabne isaanii keessatti dabaluun irra, jaalalaan ijoollee keenya harka Gooftaa keessa kaaʼuun caalaatti gaarii mitii? Akkas yoo goone, yeroo murteessaa jireenya ijoollee keenya keessatti Gooftaa wajjin hojjechuuf qophaaʼoo taana.

Kitaabni Qulqulluun yaaddoo keenya kadhannaadhaan Waaqayyo duratti fidnee keessaa akka darbinu nu gorsa. Waaqayyo nuu fi wantoota nu yaaddessan ni kunuunsa; ijoollee keenyaaf illee yaaddoodhaan jiraachuun nu hin barbaachisu.

3. Yaaddoo Akka Kakaʼumsaatti

Namoonni baayʼeen yaaddoon nama kakaasuuf gaarii dha jedhanii amanu. Kun yeroo akeekkachiisni tokko, yaaddoo irraa kaʼee karaa biraa fi caalaatti gaarii taʼe akka ilaallu nama dirqisiisu malee, yeroo baayʼee dhugaa miti. Yeroo hedduu yaaddoon hojii malee yaada, boqonnaa malee dhiphina, fi xiyyeeffannoo malee bittinnaaʼuu fida.

Kana qoruuf wantoota isin irratti yaaddatan ilaalaa. Yaaddoon namoota gara sodaa, deebii garmalee fi murtoo hamaatti geessa. Sodaan adeemsa yaadaa ni dadhabsiisa; haala tokko keessa darbuuf waan barbaachisu ifatti yaaduu nama dhowwa. Yaaddoon haala tokko ilaalcha dogoggoraa irraa akka ilaallu nu dirqisiisa. Murtoon ilaalcha qajeelaa hin taane irraa yoo kenname, buʼaan isaas akkuma ilaalcha jalqabaa sanaa qajeelaa hin taʼu. Yaaddoon keenya buʼaa gaarii hin qabu; amanaan deebii isaa keessatti Waaqayyoon akka hirmaachisu dhowwa. Yaaddoon meeshaa Seexanaa ti.

Yaaddoon dhimma tokko irratti hamma lubbuun keenya tasgabbii dhabdu fi sammuun keenya burjaajaʼutti qabamuu dha. Haala akkanaa keessatti, “nagaan” namaa yeroo haalli akka inni barbaadutti xumuramu akka jiru mirkaneeffate qofa dhufa. Nagaan akkanaa baayʼee hin dhaabbatu; sababni isaas wantoota yeroo baayʼee toʼannaa keenya ala jiran irratti hirkata. Yaaddoon faallaa nagaa ti.

Akka Kiristaanotaatti, Waaqayyo isa ijaan hin argamne, garuu waan nu barbaachisu hunda nuuf dhiheessuuf waadaa gale, amantiidhaan filannee jiraachuu dandeenya. Haalli tokko akkamitti akka xumuramu yeroo hunda beekuu dhiisuu dandeenya; garuu dhumarratti waan toʼachuu hin dandeenye Waaqayyo akka kunuunsu waan beeknuuf boqonnaa arganna. Waaqayyo wantoota hunda gaarummaaf akka hojjetu waan beeknuuf Isa amanachuu dandeenya.

“Waaqni koos akkuma badhaadhummaa isaa ulfina qabeessa sanaatti waan isin barbaachisu hunda Kiristoos Yesuusiin isiniif guuta.” (Fiiliphisiyuus 4:19).

Yaaddoon guddinaa fi haaromsa keenya Kiristoos keessatti gufachiisa. Nu keessaa baayʼeen yaaddoo waliin walʼaansoo gochuun maal akka taʼe ni beekna. Garuu akkamitti keessaa bilisa baʼuu dandeenya?