Waaqayyo Na Kunuunsa

Yesuus amanannaa keenya ijaaruuf dhugaa barsiisa.

Amanannaa fi abdii isa waliin deemu baayʼee barbaachisaa dha. Yesuus Waaqa waaʼee Isaa dhugaa nu barsiise; kanaan Isa caalaatti amanachuu dandeenya.

Jireenyaaf maallaqa gahaa hin qabaadhu jettee yaaddaattee beektaa? Akkamitti deebii kennite? Maatewos 6 keessatti Yesuus barattoonni yaaddaʼaa jiran yeroo arge, buʼuura yaaddoo isaanii diiguuf, amanannaa isaanii ijaaruuf dhugaawwan afur isaanitti hime.

(1) Lubbuun keenya qabeenya keenya caalaa barbaachisaa dha (Maatewos 6:25)

“Jireenyi nyaata caalaa, qaamnis uffata caalaa mitii?”

Qulqullummaa fi haalli keessa keenya—kutaan jireenya keenya ijaan hin mulʼanne—nageenya qaama keenya caalaa gatii qaba. Wanti qabnu lubbuu keenya caalaa barbaachisaa miti. Wantoonni namoota caalaa gatii hin qaban. Namni yeroo hunda wanta caala. Ilaalcha sirrii qabaachuuf, qaama qofa osoo hin taane lubbuu keenya kunuunsuun caalaatti barbaachisaa dha. Qaama sirriitti kunuunfame garuu keessaa namaa tuffate, jireenya guutuu hin qabu. Waaqayyo keessa keenya gatii waan qabuuf, nutis gatii isaa beekuu qabna. (Qaamni tuffatamuu hin qabu; garuu lubbuun caalaatti gatii qaba.)

(2) Waaqayyo qaama keenya ni kunuunsa (Maatewos 6:26)

“Simbirroota samii ilaalaa; isaan hin facaasani, hin haamanis, gootaraattis hin kuusan; taʼus Abbaan keessan inni samii isaan ni soora. Isin isaan caalaa gatii guddaa hin qabdanii?”

Yesuus qaamni keenya gatii hin qabu jechuu miti. Waaqayyo bineensota lubbuu namaa fakkaatu hin qabne illee akka kunuunsu agarsiisa. Kana taanaan, namoota fedhii qaamaa isaanii beekan hammam caalaa hin kunuunsu ree?

(3) Yaaddaʼuun buʼaa hin qabu (Maatewos 6:27)

“Isin keessaa eenyutu yaaddaʼuudhaan umurii isaatti takkaa illee dabaluu dandaʼa?”

Waan jijjiiruu hin dandeenye fudhadhu. Yaaddoon rakkoo tokko illee hin furu; keessumaa wanta qaama keenya keessatti salphaatti jijjiiruu hin dandeenye—akka dheerina yookaan guddina miilaa—irratti. Humna, yeroo fi maallaqa kee hunda yaaddoo irratti baasuun rakkoo sana furee beekaa? Matumaa miti.

(4) Karoora Waaqayyo jireenya keenya kunuunsuuf qabu dinqisiisaa dha (Maatewos 6:28–30)

“Uffataaf maaliif yaaddoftu? Abaaboo dirree ilaalaa; isaan hin hojjetan, hin foʼanis. Taʼus, ani isinitti hima, Solomoon ulfina isaa hundumaa keessatti abaaboo kana keessaa tokko illee akka isaanitti hin uffanne. Waaqayyo marga dirree harʼa jiraatee bor ibiddatti darbamu akkasitti uffisa taanaan, isin warra amantii xinnoo qabdan, hammam caalaa isin hin uffisu ree?”

Fedhii keenya kunuunsuuf kaayyoon Waaqayyoo waan buʼuuraa qofa caala. Abaaboon bareedinaan uumame; bareedinni isaa ofii isaatiif qofa miti. Fedhii keenya fi qophiin fedhii sanaa ulfina Waaqayyoo fi eebba jireenya keenyaaf qophaaʼe. Fakkeenyaaf, nyaata miʼaawaa, foolii fi bifa isaa utuu hin dinqisiifatin ariifannaadhaan liqimsuun kennaa Uumaa keenya hin galateeffanne jechuu dandaʼa. Karoora fi bareedinni qophii Isaa jireenya keenya keessatti ulfina fida. Dhumarratti, akkaataa Inni nu kunuunsu qabeenya mataa isaa caalaa dinqisiisaa taʼuu argina.

Waaqayyo fedhii keenya hunda beeka. Wanti Inni qopheessuu hin dandeenye hin jiru. Akka Inni jalqabuma irraa nu uume sanatti Isa amanachuu qabna.

Amma adeemsa yaaddoo moʼachuu keessatti tarkaanfii lammaffaa haa ilaallu.

Fedhii Keenyaaf Gargaarsa Gaafachuu

Kadhannaan qoricha tokko caalaa yaaddoo irratti buʼa qabeessa taʼuu isaa yeroo tokko hin amannu taʼa. Garuu kadhannaan yaaddoo irraa bilisa taʼuuf karaa guddaa dha; sababni isaa gara hundee amanannaa keenyaa nu geessa.

Jalqaba, kadhannaa keessatti dhugaa Waaqayyoo mirkaneessina. Fuula Isaa duratti, Inni nama Isaa guddaa fi fedha Isaa nuuf mulʼisa. Tarkaanfiin lammaffaa jalqabaa kana irraa dhufa. Gad of qabnee fedhii guddaa keenya wajjin Isa dura dhaabbannee gargaarsaaf iyyina.

Namoonni hedduun Yoonaasin beeku. Inni kadhannaa morme. Namoonni doonii keessa galaana bubbeen rukutaa ture keessa jiran Yoonaas mata-jabeessaa caalaa kadhachaa turan! Inni Kiristaana yaaddoo keessa jiru, gammachuu, jaalala fi nagaa Gooftaa hin qabne fakkaata. Gargaarsaaf iyyuu dida; gara Waaqayyootti deebiʼuu hin barbaadu. Yoonaas Waaqa waaʼee Isaa yaada dogoggoraa qaba ture: ajaja Waaqayyoo irraa baqachuu dandaʼa jedhee yaade. Gooftaan garaa isaa gad qabuuf qurxummii guddaa keessa isa galche.

Ati Yoonaas taatee, yoom kadhachuu jalqabda turte? Doonii Waaqayyo akka hin deemne sitti himeef maallaqa kee kaffaluu dura? Dooniin raafamuu yeroo jalqabde? Yookaan galaana qabbanaaʼaa keessa lixxee dhuma kee eeggachaa yeroo jirtu? Yoonaas illee yeruma sana hin kadhanne. Guyyaa fi halkan sadii qurxummii keessa dhiphatee booda iyyuu gara Waaqayyootti iyyate. Nuti keessaa tokko tokko mata-jabeeyyii dha. Maaliif? Jijjiiramuu hin barbaannu. Gammachuun keenya guddaan Waaqayyo keessatti osoo hin taane fedha ofii keenya raawwachuu keessatti argama.

Himannaa cubbuu dhugaa dura, nama fi dhugaan Waaqayyoo nuuf mulʼachuu qaba. Isaayyaas 6 keessatti Isaayyaas Waaqa Qulqulluu dura afaan isaa akka qulqulluu hin taane arge. Phaawulos ergamaan Waaqa yeroo qunname, jijjiiramni isaa guutuu ture. Jireenyi keenya illee akkasuma. Dubbii Waaqayyoo namoota garaa jabaataa baayʼee taʼan tuqee akka isaan Isa dura baqan argeera. Daqiiqaa muraasa dura, namni sun gara Gooftaa deebiʼa jedhee eenyu iyyuu hin abdatu ture.

Adeemsa sadii keessatti tarkaanfiin lammaffaa fedhii keenyaaf gargaarsa gaafachuu dha. Rakkoon kadhannaa hedduu gadi-fageenya dhabuu dha. Dhugaa Waaqayyoo isa ulfina qabu erga mirkaneessinee booda qofa, Waaqa dhugaa bira gaʼuu fi fedhii keenya dhugaa adda baasuu dandeenya. Nama fi karaan Waaqayyoo qulqulluu taʼuun Isaa yeroo nuuf mulʼatu, kadhannaa gad of qabsiisu garuu humna qabu nu keessaa fida. Yaaddoo keenya akkamitti qabachuu akka qabnu Kitaaba Qulqulluu irraa gorsa ifa taʼe arganna:

“Waan tokko illee hin yaaddaʼinaa; garuu waan hundumaa keessatti kadhannaa fi waammata galataa wajjin gaaffii keessan Waaqayyotti dhiheessaa. Nagaan Waaqaa kan hubannaa hundaa ol taʼe sun karaa Kiristoos Yesuusiin qalbii fi yaada keessan ni eega.” (Filiphisiyus 4:6–7)

“Yaaddoo keessan hunda Isa irratti darbadhaa; Inni isiniif waan yaaduuf.” (1 Pheexiros 5:7)

Yoonaas guyyaa sadii booda dhumarratti iyyate; haala sodaachisaa sana keessaas akkamitti akka oole ni argina. Waaqayyo hanga inni qalbii jijjiirratu qurxummii sana keessa isa tursa jedhee yaade taʼuu dandaʼa!

“Dhiphina koo keessaa Waaqayyoon waammadhe; Innis naaf deebise. Gadi fageenya duʼaa keessaa gargaarsaaf iyye; ati sagalee koo dhageesse.” (Yoonaas 2:2)

Namni dhugumaan Waaqayyotti iyyatu, Gooftaan hammam akka isa barbaachisu beeka. Kadhannaan baayʼeen buʼaa hin qabu; sababni isaa namni kadhatu fedhii dhugaa qabaachuu isaa hin amanu. Kanaaf yaaddoo of keessatti eeyyamuu hin qabnu; yaaddoon cubbuu taʼee gara duubaatti nu harkisuu dandaʼa. Yookaan namni fedhii isaa hubata; garuu Waaqayyo waa tokko gochuu dandaʼa jechuun amanannaa hin qabu.

Fayyinni dura jijjiiramni garaa dhufuu qaba; qalbii jijjiirrannaa fi himannaa cubbuu dursee taʼuu qabu. “Cubbuu keenya yoo himanne, Inni amanamaa fi qajeelaa waan taʼeef cubbuu keenya nuuf dhiisa; jalʼina hundumaa irraas nu qulqulleessa” (1 Yohannis 1:9).

Bifa yaaddoo hunda irraa bilisa baʼuuf ifatti kadhachuu qabna. Yoo hin kadhanne, gargaarsa Isaa hin argannu.

Yeroo baayʼee hundeen rakkoo kanaa yaaddoo ammaa gadi caalaa fagoo, fedhii garaa gadi fagoo tokko bira gaʼa. Waaqayyo tarkaanfii tarkaanfiidhaan gara sana nu geessa; sanyii cubbuu jireenya keenya keessatti hidda gadi fageeffate akka buqqisuuf rakkoo sana nuuf saaxila. Garaa fi fedhii keenya gad qabuun jijjiirama guddaa Inni jireenya keenya keessatti fiduuf karaa bana.

Hubachiisa: Namoonni tokko tokko ofii isaanii irratti waan tokko gaafachuun hafuura gaarii miti jedhanii yaadu. Kana irratti of tuuluu illee dandaʼu. Garuu Dubbii Waaqayyoo, Gooftaa irraa fedhii keenya gaafachuun ajaja akka taʼe nu barsiisa. Yesuus illee fedhii guyyaa guyyaa akka gaafannu barsiise. Abbaan keenya inni samii akka Isa irratti hirkannuuf nu uume. Gargaarsa erga gaafannee fi argannee booda galateeffachuu dandeenya (Keessa Deebii 8:10); garuu jalqaba gaafachuu qabna. Gaaffiin keenya qophii, dhiifama, eegumsa fi fedhii haala keenya wajjin wal qabatu taʼuu dandaʼa; garuu amantiidhaan gara Isaatti dhufuu qabna (Ibroota 11:6).

Amma tarkaanfii sadaffaa haa ilaallu.

Haala Keenya Qorachuu

Gargaarsi Waaqayyo akka nuti eegnuun adda taʼuu dandaʼa; yeroo tokko illee gargaarsa Isaa akka taʼe battalumatti hin hubannu. Fakkeenyaaf, rakkoo tokko keessatti of arguu dandeenya. Yeroo sana hin rifatin; “Waaqayyo maaliif kana eeyyame?” jettee ariifannaan Isa hin shakkini. Tarii rakkoo buʼuuraa tokko siif mulʼisaa jira. Gad of qabuu fi ajajamuu shaakaluuf carraa siif kennaa jiraachuu dandaʼa.

Jireenya keenya Waaqayyo dura qorachuudhaan yaaddoo keenya adda baasuu dandeenya. Wanta Inni sammuu keenya keessa nu yaadachiisu irratti cubbuu keenya himuu fi qalbii jijjiirrachuu qabna. (Amantii dhabuun cubbuu taʼuu isaa hin irraanfatin.) Akkasumas amanannaa keenya Isa irratti kaaʼuu qabna. Adeemsi kun hamma dhimma sana sirriitti hordofuu barbaaddu irratti hundaaʼee yeroo fudhachuu dandaʼa. Garuu Waaqayyo bira yeroo deebitu, garaan kee baayʼee fooyyaʼuu jalqaba. Namni yeroo baayʼee waan inni yaadu caalaa dhimma hedduu irratti yaaddaʼa; garuu dhimma tokko qofa irratti xiyyeeffachuu dandaʼa. Tokko erga furame, kutaan biraa hojii barbaadu mulʼata.

Of Beekuu Caalaatti Guddisuu

Kutaa afur armaan gadii yeroo qorannu, jireenya keenya keessatti maal akka deemaa jiru caalaatti hubanna. Miirri keenya, sammuun keenya, qaamni keenya fi fedhiin keenya—murtoowwan keenya—hunduu keessa jiru. Rakkoon kun yaaddoon haala uumamaa keenyaa miti waan taʼeef dhufa. Sammuu, miira, qaama fi hafuura keenya yaaddoo, dhiphina fi sodaa itti fufaan salphaatti dadhabsiisa. Nuti dhiphina cimaa fi yaaddoo baachuuf hin uumamne.

Tokkoon tokkoon isaanii haa ilaallu.

Miira Yaaddoo

Miirri yaaddoo ariifannaa, aarii salphaa, tasgabbii dhabuu, xiyyeeffannoo dhabuu fi miira burjaajaa of keessaa qaba. Namni yaaddoo keessa jiru qajeelfama irratti osoo hin taane miira irratti sochoʼa. Murtoo qoratee gochuu irra ariifannaan deebii kenna.

Yaada Yaaddoo

Yaaddoon sammuu keenya yaadawwan akkanaa tiin guuta:

• “Ani kana hin dandaʼu.”
• “Maal godha?”
• “Yoo akkas yookaan akkana taʼe hoo?”
• “Ani matumaa kana hin dandaʼu.”
• “Inni yookaan isheen maal yaada?”

Isaan keessaa tokko tokko Waaqayyoon amanachuu dhabuu irraa dhufu; kaan immoo nama sodaachuu irraa. Hundinuu haala sirrii hin taaneen rakkoo qabachuu irraa dhufa.

Mallattoowwan Qaamaa

Dhukkuboonni fi rakkoowwan qaamaa hedduun yaaddoo hin furamne wajjin walitti dhufeenya qabaachuu dandaʼu. Rakkoo qaamaa tokko yoo qabaatte, yaaddoo yookaan dhiphina wajjin wal qabata moo jechuun ogeessa fayyaa amanamaa wajjin mariʼachuun gaarii dha. Mallattoo qaamaa qofa osoo hin taane, jireenya keessaa sababoota dhiphinaa illee ilaali.

Gocha Cubbuu

Yaaddoon gara qalbii jijjiirrannaatti nu geessuu dandaʼa; yookaan murtoo dogoggoraa nu gochisiisuu dandaʼa. Murtoowwan dogoggoraa kun karaa Waaqayyo nuuf kaaʼe irraa waan nu fageessaniif cubbuu taʼu. Namni yaaddoo keessa jiru sobuu, hatuu, hawwuu, qulqullummaa saalaa cabsuu, gowwoomsuu, guyyaa boqonnaa tuffachuu, fedhii nyaataa yookaan hawwii biroo jala jiraachuu dandaʼa. Cubbuu akkanaa lubbuu namaa Waaqayyo irraa fageessa; furmaata dhugaa illee irraa isa dhoowwa.

Yaaddoon bobaʼaa sodaa keenyaaf taʼa; sodaan sunis bakka fedhii buʼuuraa keenya keessatti nageenya dhabuu itti dhagaʼamu irratti kakaʼa.

Nageenya dhabuu jechuun fedhii keenya guutamuu hin dandaʼu jedhee yaaduu dha. Jireenyi keenya fedhii sana ofumaan guutuuf yaaluudhaan qabamuu dandaʼa.

Wanta kana hundumaa maal goona?

Ogeessi fayyaa mallattoo qaamaa kee irratti maal sitti hima? Sababa hundee dhukkuba tokko tokkoo yeroo hunda beekuun hin dandaʼamu. Qorichi mallattoo yookaan buʼaa qaamaa toʼachuuf gargaara; garuu yaaddoo fi sodaa hundee garaa keessaa furuu hojii biraa barbaada. Namni tokko yaala fayyaa barbaachisaa argachuu qaba; yeroo wal fakkaatutti Waaqayyo garaa isaa keessatti maal akka hojjechaa jiru illee qorachuu qaba.

Kitaabni kun yaada buʼuuraa tokko irratti dhaabbata: nagaan walitti dhufeenya Waaqayyoo wajjin gadi fagoo taʼe irraa dhufa. Riqicha yaadadhu. Riqicha sana yeroo ceetu, yaaddoo duuba dhiiftee gara nagaa Waaqayyootti dhihaatta. Waaqayyoon yeroo amanannu, yaaddoo, sodaa fi dhiphina jala jiraachuu hin qabnu. Mallattoowwan kun yeroo tokko tokko “wanti hundi sirrii miti” jechuun akka akeekkachiisaatti nu gargaaruu dandaʼu.

Amma adeemsi guutuun akkamitti walitti dhufee yaaddoo moʼu akka nu gargaaru haa ilaallu.