Boqonnaa 9: Yaaddoo Moʼachuuf Tarkaanfiiwwan
Kadhannaa Buʼa Qabeessa fi Dhugaa Waaqayyoo Sirriitti Qabachuu
Kadhannaa Buʼa Qabeessa
Kadhannaa akkanaa keessatti wantoota lama yaadadhu.
1. Dhugaa irratti xiyyeeffachuu
Kadhannaan Gooftaa jalqabaa fi dhuma isaa irratti dhugaa Waaqayyoo labsa (lak. 9, 13). Yeroo barbaachisaa taʼe dhugaa Waaqa waaʼee Isaa himi. Yoo qabamte, danqamte, yookaan yaadaan jeeqamte, Faarfannaa tokko sagalee ol kaasii dubbisuu jalqabi; achiis dhugaa tokkoon tokkoon isaa jecha keetiin Waaqayyotti himi. Kun labsii dhugaa salphaa dha; burjaajii sammuu keenya keessatti ifa fida, lubbuu keenya haaromsa. Kadhannaa dhuma irratti dhugaa kana himuun galataan kadhannaa keenya xumuruuf nu gargaara.
2. Dhuunfachiisi
Gaaffiin nama tokko fi haala inni keessa jiru qorachuun walitti hidhamuu qabu. Ogummaan ilaalcha Waaqayyoo haala keenya irratti argachuu dha. Fakkeenyaaf, “naaf dhiisi” jennee qofa dhaabuu hin dandeenyu. Kitaabni Qulqulluun, ati dhiifama hin gootu taanaan, dhiifama argachuu kee irratti rakkoo akka uumu nu akeekkachiisa. Kanaaf garaa keenya qorachuu qabna. Dhiifama yeroo gaafannu, namatti hadhaaʼina yookaan aarii qabnaa jechuun of qorachuu qabna. Gaaffiin keenya haala keenya qorachuuf nu geessuu qaba.
Hamaa irraa ooluu gaafachuufis qajeelfamni kun ni hojjeta. Dhugumaan ooluu barbaannaa? Gocha hamaa akka nu irratti cimu godhu tokko jiraa? Gooftaan waan tokko adda taʼe akka gootu si kakaasaa jiraa? jedhii of gaafadhu.
Dhugaa Waaqayyoo Mirkaneessi
Yaaddoon hundi waaʼee Waaqayyoo soba tokko irratti hundaaʼa.
Yaaddoon, sodaan fi dhiphinni keenya hundi eenyummaa Waaqayyoo fi karaa Isaa irratti lola dha. Dhugaa Waaqayyoo haala keenya wajjin wal qabatu yeroo dubbannu, sobni ifatti mulʼata; nu gowwoomsuuf humna isaa dhaba. Kufaatii keenya dura dhaabbachuuf bilisummaa, fedhii fi amantii caalaa arganna; fedhii keenya irratti Isa amananna. Dhugaa Isaa yeroo labsinu amantiin keenya akkamitti akka guddata arguu dandeenya.
Kana yaadadhu: dhugaa labsuudhaan soba diigna.
Dhugaa barbaaduu fi mirkaneessuuf tarkaanfii sadii:
1. Dhugaa yaaddoo kee wajjin wal qabatu adda baasi
Maal irratti yaaddaʼaa jirta? Maallaqa? Hiriyoota? Sodaa? Kophaa taʼuu? Qabxii barnootaa? Waan yaaddoo kee taʼe erga beekte, Waaqayyo waaʼee maal akka shakkitu ilaali. Yeroo baayʼee wantoota kana keessaa tokko gaafanna:
- Waaqayyo nu kunuunsuuf fedhii qaba moo? — araara Isaa
- Nu kunuunsuuf dandeettii qaba moo? — humna Isaa
- Nu gargaaruuf kaayyoo qaba moo? — jaalala Isaa
Fakkeenyaaf, dhukkubsachuu yoo sodaadhe, fayyaa koo akka eegu Isa gaafachuu nan dandaʼa. Garuu dhumarratti akkuma Iyyoob, dhukkubsadhe illee Isa galateeffachuu qaba; sababni isaa kaayyoo Isaatiif uumameera. Rakkachuu yoo na barbaachise, rakkina keessatti illee Isa galateeffadha.
2. Caqasa Kitaaba Qulqulluu dhimma sana irratti dubbatu barbaadi
Kadhadhu; Waaqayyo caqasa tokko yookaan hedduu rakkoo kee irratti dubbatu akka si agarsiisu gaafadhu. Bakki gaariin jalqabaa caqasa ganama dubbistu taʼuu dandaʼa; garuu achi qofatti hin hidhamin. Faarfannaa keessaa iddoo kam irraa iyyuu dubbisuu jalqabi. Faarfannaa guutuu yookaan kutaa guutuu dubbisi; caqasni jalqaba irratti haala kee wajjin wal hin qabatu fakkaatu illee, barachuuf banaa taʼi. Dogoggorri keenya yeroo baayʼee caqasa irratti xiinxaluuf obsaa dhabuu dha; saffisaan itti aanu bira darbina.
3. Dhugaa sana sagalee ol kaasii labsi
Dhugaa irratti callisanii xiinxaluun gaarii dha; garuu humna isaa caalaatti fayyadamuuf kadhannaa dhugaa keessatti sagalee ol kaasii dubbadhu. Barreessuun kadhannaa callisaa caalaa nama xiyyeeffachiisa; sagalee ol kaasuun immoo baayʼee ifa fida. Maaliif? Sababni isaa lama:
1. Dhugaan harki hamaan yaada keenya irratti qabu laaffisa; akkuma ifni dukkana ariʼu. Addunyaa hafuuraa kana ijaan hin arginu; garuu nama hundumaa irratti dhiibbaa qaba.
2. Dhugaa jabeessitee yeroo dubbattu, burjaajiin suuta suuta bada; dhimmootas ilaalcha sirrii keessatti argita. Sana booda karaa sirrii labsuu fi irratti dhaabbachuuf ija jabaatta. Kadhannaa kee saffisaan hin kutin; Hafuuri Qulqulluun sammuu kee ibsaa jiraachuu dandaʼa.
Dubbii Waaqayyoo Sirriitti Qabachuu
Dubbii Waaqayyoo keessatti jechi tokko haala garaagaraatiin nu tajaajila. Inni:
- Waaʼee nama Waaqayyoo dhugaa taʼuu dandaʼa.
- Haala keenyaaf waadaa taʼuu dandaʼa.
- Murtoo tokkoof qajeelfama taʼuu dandaʼa.
- Gocha hamaa irraa nu eeguuf akeekkachiisa taʼuu dandaʼa.
- Fakkeenya nu hordofsiisu taʼuu dandaʼa.
Tarree kana yeroo yaadattu, jechi kam haala kee irratti akka si gargaaru salphaatti adda baafatta. Fakkeenyaaf, abdii kutatte taanaan waadaan si barbaachisa; qorumsa keessa jirta taanaan akeekkachiisni si gargaara.
Amma haala afur irratti adeemsa kana hojii irra haa oolchinu. Jalqaba yaaddoo sana hundee isaa adda baasi; achiis caqasa wal qabatu barbaadi. Kutaan sadaffaa fi afuraffaa dhugaa kadhannaan labsuu wajjin wal qabata; dhuma irratti immoo ajajamuu kee ifatti mirkaneessita.
1. Nageenya hojii koo hoo?
Waaqayyo Abbaa kee waan taʼeef, hojii kee akka bulchu fi waan si barbaachisu akka siif qopheessu amanachuu hin dandeessuu?
“Warra Waaqayyoon jaallatan, warra akka kaayyoo Isaatti waamamanitti, Waaqayyo waan hundumaa gaariidhaaf waliin hojjechiisu akka taʼe ni beekna.” (Roomaa 8:28)
Dhugaa sagalee ol kaasii labsi: Yaa Gooftaa, hojii koo qabaadhe yookaan dhabee, haala hundumaa keessatti si amanachuu akkan dandaʼu si galateeffadha. Harki kee ol-aanaan haala keessaa hojii gaarii hojjechaa jiraachuu malee homtuu na irra gaʼuu hin dandaʼu. Hojii koo qabaadhe yookaan dhabee, fedhii maatii koo irratti si amanachuu barbaada. Fedhii maatii koo irratti si amanachuuf carraa kana naaf kenniteef galatoomi.
Mirkaneessa: Yaaddoo koo gadi nan dhiisa. Hojii koo qabaadhe yookaan dhabee, fedhii maatii koo siif nan kenna; si amanachuu itti fufa.
2. Namni halkan na miidhuu dandaʼa jedhee yoo sodaadhe hoo?
Waaqayyo humna hundumaa qaba; tarkaanfii kee eeguuf dandeettii fi fedhii qaba mitii?
“Kunoo, isaan lubbuu koo irratti riphanii jiru; namoonni jajjaboon na irratti kaʼaniiru, yaa Waaqayyo, kun cubbuu yookaan balleessaa kootiin miti... Humna isaanii dura ani si eega; Waaqayyo daʼoo koo ti. Waaqni koo jaalala amanamaa Isaatiin na qunnama; Waaqayyo diinota koo irratti moʼicha akkan argu na godha.” (Faarfannaa 59:3, 9–10)
Dhugaa sagalee ol kaasii labsi: Yaa Gooftaa, namoonni hamaan yeroo tokko tokko waan hin eegamne gochuu dandaʼu fakkaatu; garuu ati isaan caalta. Kiyyoo naaf kaaʼan illee, si caalaa jabaa miti. Ati humna koo fi daʼoo koo ti. Akka na eegdu fi na haguugdu sin waama. Dhumarratti na oolchuu keetiif si galateeffadha.
Mirkaneessa: Jaalala kee naaf qabdu irratti nan xiinxala. Ati na ni eegda. Jireenya koo siif nan kenna.
3. Xiyyaaraan balaliʼuu sodaachuun koo hoo?
Waaqayyo xiyyaara hundaa fi jireenya kee irratti aangoo qaba mitii?
“Namni daʼoo Isa Hundumaa Olii keessa jiraatu gaaddisa Isa Hundumaa Dandaʼu jala ni boqota. Ani Waaqayyoon, ‘Ati daʼoo koo fi dallaa koo ti; Waaqa koo isa ani amanadhu dha’ nan jedha.” (Faarfannaa 91:1–2)
Dhugaa sagalee ol kaasii labsi: Yaa Gooftaa, xiyyaara samii ol keessa taʼuu dandaʼa; garuu dhugaa caalaatti nama jajjabeessu nan beeka. Ani daʼoo Isa Hundumaa Olii keessa nan jiraadha; gaaddisa Isa Hundumaa Dandaʼu jala nan boqodha. Ati Waaqa koo ti. Xiyyaarri kufe yookaan nagaadhaan gaʼe, dhumarratti jireenya koo kan kunuunsu Ati. Karaa koo siif kenneera; jireenya fi haala koo akka kunuunsitu sin amana. Galatoomi, yaa Gooftaa.
Mirkaneessa: Yaa Gooftaa, balalii ati akkan godhu barbaaddu nan godha. Balaan muraasni jiraachuu dandaʼa; garuu eegumsa kee nan amana.
4. Namoonni natti qoosan hoo?
Waaqayyo ogeessa isa si tolchee, jireenya kee eegu mitii?
“Qaama koo keessaa keessaa ati na tolchite; gadameessa haadha koo keessatti na walitti hodhite. Ani si galateeffadha; sababni isaa sodaa fi dinqisiifannaa guddaadhaan na uumte. Hojiin kee dinqisiisaa dha; lubbuun koos kana sirriitti ni beeka.” (Faarfannaa 139:13–14)
Dhugaa sagalee ol kaasii labsi: Yaa Gooftaa, namoonni natti qoosanii na tuffatan jedhee sodaachuu hin qabu. Ana sirriitti kan tolche Ati. Ani osoo hin dhalatin iyyuu, jireenya koo bocaa turte. Namoonni na tuffachuu dandaʼu; ani garuu si galateeffachuuf filadha. Ulfina kee mulʼisuuf na uumte. Kanaaf akka ati na uumteef sirriitti si galateeffadha. Ani of guddaa godhee hin fakkeessu; garuu amanamaa taʼuu barbaada.
Mirkaneessa: Yaa Gooftaa, namoota sana irraa fagaachaa ture; amma garuu hiriyummaa isaanitti dhihaachuuf, yeroo carraan argamus Dubbii kee isaan wajjin qooduuf qophiidha. Ani adda taʼuu dandaʼa; garuu garaagarummaan sun karoora kee gaarii keessaa dhufe.
Haala kam keessatti iyyuu gowwummaa taʼee balaa barbaaduu jechuu miti. Yeroo tokko hojii yookaan waamichi keenya kaayyoo Gooftaa keessatti balaa tokko fudhachuu nu gaafata; garuu fedha Isaa keessa yeroo jirru, haala Inni nu geessu keessatti Isa amanachuu dandeenya.
Sababoota Dubbii Waaqayyoo irratti yeroo yerootti xiinxaluu qabnu keessaa tokko, rakkoo yeroo nu qunnamu dhugaa wal qabatu akka qabnuuf dha. Yaaddoo fidan kutaan jireenyaa hedduu jiru. Tokkoon tokkoon isaanii irratti dhugaan labsamu jira. Qabeenya, fayyaa, maqaa, hawwii foonii, itti gaafatamummaa, yeroo, fi jireenya mataa kee irratti caqasawwan kam yaadachuu dandeessa?
Yesuus barattoota Isaa dhiphatan sammuu isaanii keessatti dhugaa akkamitti kaaʼe haa ilaallu.
Caqasawwan Kitaaba Qulqulluu: yoo kan biraa jedhamee hin ibsamne, Biblica® Hiikkaa Ammayyaa Banamaa Haaraa™, Loqoda Dhiʼaa irraa fudhatamaniiru. Mirgi seeraan eegama © 2022 Biblica, Inc. Caqasawwan kun eeyyama Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International jalatti fayyadama irra oolaniiru.