B. Karaa Hafuuraa adda baasuu

Hiika “spirit” yookaan “Spirit” ilaalchisee burjaajiin baayʼeen jira. Kanaaf jechi tokko karaalee garaagaraatiin akkamitti hubatamuu akka dandaʼuu fi akka haala dubbichaatti garaagaratti hiikamuu akka qabu ifa gochuuf, fakkeenyota qabatamaa fayyadamuun wayya jedheen yaada.

“Lafti kan bifa hin qabnee fi duwwaa turte; dukkannis tuujuba irra ture; Hafuurri Waaqaas bishaan irra sosochoʼa ture.” (Uumama 1:2).

Kitaaba Qulqulluu keessatti jechi “hafuura” jedhu yeroo jalqabaatiif Hafuura Waaqayyoo argisiisuuf fayyadama irra oole. Wanti nama dinqisiisu immoo Kitaaba Qulqulluu Afaan Ibrootaa keessatti jecha kudha jaʼaffaa taʼuu isaati. Waaqayyo wajjin waan walqabatuuf, jechuunis “Hafuura Waaqayyoo” waan jedhuuf, jechicha qubee guddaadhaan jalqabna. Kana gochuunis qilleensa yookaan bubbee utuu hin taʼin Waaqayyo mataa Isaa wajjin akka walqabatu beekuu keenya argisiisa. Lakkoofsa kana irraa kaasee, “Hafuurri Waaqayyoo eenyu? Maal hojjechaa jira?” jennee gaafanna. “Bishaan irra sosochoʼa ture” jechuun maal akka taʼe ibsuuf gara dhimma nama hawwatu garuu xiyyeeffannaa keenya irraa nu maqsutti hin gorru. Qooda kanaa, waan lakkoofsi kun dubbatu irratti xiyyeeffanna: addunyaan kun atoomotaa fi molakiyuulota qofa irraa kan ijaaramte miti; Hafuurri Waaqayyoo fi addunyaan hafuurotaa uumama hunda keessatti gahee murteessaa qabu. Kun ilaalcha beekamaa wanti jiru hundi wanta qaamaan qabamuu dandaʼu qofa dha jedhu irraa guutummaatti faallaa dha.

Yeroo tokko tokko Hafuurri Waaqayyoo hafuura hamaa wajjin wal bira qabamee garaagarummaan isaanii mulʼata: “Hafuurri Waaqayyoos Saaʼol irraa fagaate; hafuurri hamaan Waaqayyo biraa ergame immoo Saaʼolin dhiphise” (1 Saamuʼeel 16:14–15). Hafuurri hamaan kun Gooftaa biraa dhufe illee, hafuura hamaa waan taʼeef qubee guddaadhaan hin jalqabu. Kun Waaqayyo hafuura sana hamaa godhee uume jechuu miti. Gooftaan Saaʼol irraa fagaachuudhaan iddoo qajeelummaan keessaa dhabame uume; kanaanis hafuurri hamaan iddoo duwwaa sana keessa seenuu dandaʼe. Kunis akkuma yeroo ifni dhabamu dukkanni iddoo duwwaa sana guutuuti.

Yeroo baayʼee “spirit” qubee “s” xinnaadhaan jalqabu eenyummaa namaa isa keessaa, kan lubbuu dabalatu fi harkaan tuqamuu hin dandeenye argisiisa. Fakkeenyaaf, “Innis nyaatee lubbuun itti deebite” (1 Saamuʼeel 30:12). Kun hafuura of dandaʼee jiru tokko utuu hin taʼin, eenyummaa nama sanaa akka argisiisu ifa dha. Qoʼannaa keenya keessatti afaanota jalqabaa keessatti jechoonni “hafuura” jechuu dandaʼan biroon akka jiranii fi jechoonni kun Ingiliffaan akka qilleensa, bubbee fi hafuura baafannaatti karaalee garaagaraatiin hiikamuu akka dandaʼan yaadachuun barbaachisaa dha. Afaan Giriikii fi Afaan Ibrootaa keessatti jechi tokko hiikawwan kanaaf fayyadama irra oola. Kun yeroo Yohannis boqonnaa 3 keessatti Niqoodimoos Yesuus wajjin wal arguu isaa qorannu barbaachisaa taʼa; achitti bubbeen Hafuura Waaqayyoo wajjin wal fakkeeffama. Fakkeenyi kitaaba kanaa sharaa bidiruu bareedaa, guutummaatti diriiree dha. Innis akkaataa Hafuurri yeroo baayʼee akkuma bubbee yookaan qilleensa sochoʼuutti itti hojjetu calaqqisiisa; yeroo “Hafuuraan guutamaa” (Efesoon 5:18) jedhu hojiirra oolchinu, wanti hundi sirriitti hojjechuu jalqaba.

Yoogaa

Jechi “spirit” jedhu eenyummaa nama tokkoo qofa argisiisuuf hin fayyadu; fakkeenyaaf, “miirri ishee gadi buʼe” yeroo jedhamu akkuma taʼe. Amala yookaan uumama wanta kamii iyyuu ibsuufis ni fayyada; fakkeenyaaf, lakkoofsa itti aanu keessatti addunyaa ibsa: “Nu akka waan Waaqni toluma nuu kenne hubannuuf Hafuura Waaqa irraa dhufe arganne malee hafuura addunyaa hin arganne” (1 Qorontos 2:12). Asitti jechi tokko qubee guddaa fi xinnaadhaan lakkoofsa tokko keessatti fayyadama irra ooluu isaa hubadhaa; afaan Giriikiitiin garuu jecha tokko, pneuma, dha. “Hafuura Waaqa irraa dhufe” jedhu Hafuura Waaqayyoo taʼuu isaa ifatti ibsa; “hafuura addunyaa” jedhu immoo amala addunyaa, hamma addunyaa akka namaatti fakkeessutti, argisiisa. Kana boqonnaa itti aanu keessatti balʼinaan ilaalla.

Waaqayyo Hafuurri jireenya keenya keessatti humnaan hojjeta.

Dhumarratti, Hafuurri Waaqayyoo jireenya amantootaa keessatti akka hojjetu haa hubannu. Waaqayyo mataan Isaa jireenya keenya keessa jiraata. Fakkeenyaaf, jechi “Hafuura Waaqa irraa dhufe arganne” jedhu amantoonni Waaqayyoon dhiʼeenyaan beekuu akka qaban nu barsiisa. Lakkoofsi biraanis dhiʼeenya Waaqayyo wajjin qabnu kana akka jiru fudhatee dubbata: “Namni Gooftaa wajjin tokko taʼe garuu Gooftaa wajjin hafuuraan tokko” (1 Qorontos 6:17). Inni nu wajjin jira; garuu argamuun Isaa tarii daangaa nuti itti mijaaʼaa taanee jiraannu keessa seena. Eeyyee, Waaqayyo nuun alatti jira; garuu jireenyi keenya Isatti tokko taʼee akka jiraatu malee gargari akka hin taaneef, jireenya keenya irratti dhiibbaa gadi fagoo qabaachuu barbaada.

Kanaaf Waaqayyo Hafuurri jireenya keenya keessatti humnaan hojjechuu barbaada. Maal akka hojjetu yookaan akkamitti akka hojjetu sirriitti beekuu dhiisuu dandeenya; garuu kun karaa Uumaan Waan Hunda Dandaʼu jireenya keenya keessatti itti hojjetu keessaa kutaa barbaachisaa akka taʼe guutummaatti amanuu dandeenya.