D. Hafuurri Qulqulluun Waaʼee Murtii Amansiisa

Yohannis 16:11

“waaʼee murtii immoo sababii bulchaa addunyaa kanaatti murameef.” (Yohannis 16:11).

Kutaan amansiisuu inni sadaffaan, cubbuu fi qajeelummaa booda, murtii dha. Murtiin hirʼina sadarkaawwan lamaan jalqabaa keessatti mulʼate irratti waan hundaaʼuuf, mata-dureen kun itti fufiinsa uumamaa isaanii ti. Namoonni tokko tokko lallabdoonni waaʼee siʼoolii yookaan murtii dubbachuudhaan namoota toʼachuuf yaalu jedhanii isaan qeequ. Garuu warra barsiisa murtii, isa Yesuus baayʼee barbaachisaa jedhee ilaale, qoosuuf ariifatan ifachuun sirrii dha. Adeemsa fayyinaa irratti yaada salphaa qabaachuun barsiisa murteessaa akka gannu nu taasisa. Barna Group bara 2003 waaʼee namoota Ameerikaa akkana jechuun gabaase:

Garuu namoota gurguddoo keessaa dhibbeentaan 38 qofti cubbuu isaanii himatanii Kiristoosin akka Fayyisaa isaaniitti fudhatan illee, dhibbeentaan 99 erga duʼanii booda gara siʼoolii akka hin deemne dubbatu. Dhugumaan, Ameerikaanonni baayʼeen Seexanni jiraachuu isaa hin amanan; namoonni gurguddoon hedduunis siʼool jiraachuu isaa shakku.

Namoonni hedduun waaʼee murtii fi siʼoolii ifatti dubbachuu irraa of qusatan illee, Yesuusii fi Hafuurri Qulqulluun isaan kutaa barbaachisaa ergaa Wangeelaa godhaniiru. Kutaaleen amansiisuu lamaan jalqabaa nama haala naamusaa isaatiin duraan quufee ture keessaa baasuudhaan, kufuu isaa akka hubatu godhu. Kutaan sadaffaan, murtiin, nama sana kallattiidhaan teessoo murtii Waaqayyoo isa qulqulluu duratti baduu isaa hubachiisa.

Mee akkaataa inni itti hojjetu haa yaadnu. Namoonni hedduun harʼa murtiin jaalala Waaqayyoo wajjin wal hin simu jedhanii amanu. Kun dhugaa miti. Yesuus araara Waaqayyoo fi murtii Isaa lamaan mirkaneessa. Yohannis 16 keessatti kutaalee amansiisuu lamaan jalqabaa irratti hin dhaabbanne. Cubbuu hubachuun—kutaa 1—namni ulaagaa dhuunfaa isaa irraa hafuu isaa akka argu godha. Qajeelummaa irratti amansiifamuun—kutaa 2—ulaagaa qulqulluu Waaqayyoo itti argisiisee tarree kufaatii isaa dabaluudhaan baduu isaa caalaatti cimsaa deema. Kutaan sadaffaan—murtiin—nama tokko gaaffii baayʼee barbaachisaa kana akka gaafatu godha:

“gad isaan baasees, “Yaa Gooftota ko, ani akka fayyuuf maal gochuun qaba?” jedhee gaafate.” (Hojii Ergamaa 16:30).

Murtii irratti amansiifamuun balaa fuuldura jiru maal akka taʼe, akkasumas adabbiin duʼa bara baraa akka jiru, ifatti mulʼisa; kanaaf karaa Wangeelaa fayyina akka barbaannu nu kakaasa. Akkuma Yesuus ogummaadhaan dubbate, nama dhukkubsate qofatu gara ogeessa fayyaa deema (Maatewos 9:12). Amansiifamuu malee fannoo jechuun homaa miti. Haala cubbamaa keenya utuu hin beekin, Fayyisaa hin barbaannu. Kanaaf Hafuura Qulqulluun akka Kiristoos, jireenyaa fi nagaa barbaadnee argannuuf, waaʼee murtii akka hubannu ogummaadhaan godha.

Siʼoolii fi murtii walitti qabsiifnus, siʼool kutaa dhumaa barsiisa murtii qofa. Yaadni murtii kutaa hedduu qaba. Murtiin jalqabarratti dhimma keenya dhagaʼa; yakka keenyaa fi waan nurraa eegamu raawwachuu dhabuu keenya ifa baasa; achiis hirʼinni keenya Waaqayyo duratti itti gaafatamtoota akka nu godhu mulʼisa. Waan ofirraa deebisuuf dhiheessinu kam iyyuu ni dhagaʼa; sana booda qofa murtiin dhumaa fi adabbiin duʼa bara baraa kennama.

Amantiiwwan biraa akka waliigalaatti waaʼee cubbuu fi adabbii isaa baayʼee ifa hin qaban; yeroo tokko tokko matumaa hin dubbatan. Yeroo baayʼee cubbuu karaa biraatiin ibsu. Kitaaba Qulqulluu keessatti garuu cubbuun dhugumaan jiraachuun isaa ifatti mulʼata. Kitaabni Qulqulluun dhiphina Waaqayyo qulqulluun, kan fincila aangoo Isaatti kaʼu hunda murteessee balleessuu qabu, fi ilmaan namaa karaa isaanitti toluun jiraatanii Waaqayyoon morman gidduu jiru argisiisa. Hafuurri murtii labsuun Isaa kutaa ayyaana Waaqayyoo ti; sababii isaas yeroo murtii dura dhufee, namoonni qalbii jijjiirratanii karaa furii Waaqayyo fannoo irratti kenneen akka miliqan carraa kenna.

Murtii irratti amansiifamuun adabbiin murtaaʼaan akka dhufu nutti hima. Abbaa murtiin ragaa erga ilaalee booda, “Ati yakka qabeessa; kanaaf murtiin siif mala” jechuu dandaʼa. Murtii jechuun dubbii dhumaa adabbii labsuu fi raawwachuu qofa miti; inni wantoota gara adabbiitti nama geessan, akkasumas buʼaa seera Waaqayyoo malee jiraachuu dabalata. Yeroo kanatti murtiin dhumaa cubbamaa irratti hin raawwatamu. As keessatti “siʼool” hin caqasamne. Murtii irratti amansiifamuun, adabbii murtii kennuu—nama gara haroo ibiddaatti erguu—wajjin tokko miti. Inni murtiin sun akka dhufu garaa namaa keessatti cimaa taʼeen hubachiisa; kanaanis namni waaʼee isaa waan tokko akka godhuuf yeroo fi amantii argata.

Hafuurri Qulqulluun, akkuma Yesuus, adeemsa fayyinaa guutuu keessatti namoota gara fayyinaatti geessa. Kaayyoon sadarkaawwan amansiisuu sadan garaa namootaa gad of qabsiisuu fi gara fayyinaatti isaan geessuu dha. Namni garaa isaatti murtiin akka dhufu amansiifamee, garuu ammallee adabbiin irratti hin murteeffamne yoo taʼe, balaa dhufuuf jiru hubatee murtii sana jalaa baqachuuf yeroo qaba. Kanaaf Yesuus ergaa abdii fi eebbaa lallabee, hafuuraan hiyyeessa taʼuun akka barbaachisu cimsee dubbate.

“Warri hafuuraan hiyyeeyyii taʼan eebbifamoo dha; mootummaan samii kan isaaniitii.” (Maatewos 5:3).

Murtii labsuun kutaa ayyaana Waaqayyoo ti; murtii dhumaa dura dhufee qalbii jijjiirrannaa fi furii fannoo irraa argamuuf carraa kenna.