B. Hafuura Kiristoos

1 Pheexiros 1:10–12

“Raajonni waaʼee ayyaana isinii kennamuuf jiru sanaa dubbatan sun itti jabaatanii waaʼee fayyina kanaa qorachaa, iyyaafachaas turan; isaanis yommuu Hafuurri Kiristoos inni isaan keessa ture sun waaʼee dhiphina Kiristoosiitii fi waaʼee ulfina itti aanu sanaa duraan dursee dubbatetti yoomii fi haala akkamii keessa akka taʼu beekuuf yaalaa turan. Namoonni Hafuura Qulqulluu isa samiidhaa ergameen wangeela isinitti lallaban sun waan amma isinitti himan keessatti utuu ofii isaanii hin taʼin isin akka tajaajilan ifa ni taʼeef; waan kana ergamoonni iyyuu gad fageenyaan arguu hawwu.” (1 Pheexiros 1:10–12).

Wanti Pheexiros xalayaa isaa isa jalqabaa keessatti dubbatu, waan inni boodarra 2 Pheexiros keessatti dubbatu wajjin walii gala. Raajonni bara durii Hafuura Kiristoosiin humnaan geggeeffaman (Mulʼata 19:10 illee ilaalaa).

Hafuurri Qulqulluun, fooniin dhalachuu Kiristoos dura, yeroo tajaajila Isaa lafa irratti, akkasumas duʼaa kaʼuu Isaa booda, “Hafuura Kiristoos” jedhamee dinqisiisaadhaan beekame. Taateewwan furii lafarratti mallatteeffamuu isaanii dura Hafuurri seenaa yeroo keessatti isaan barreesse. Hafuurri raajonni jechoota murtaaʼan Gooftaa biraa akka dubbatan qofa isaan hin kakaasne—jechuunis Kitaaba Qulqulluu akka qindeessan qofa miti; Kitaabota Qulqulluu fi ergaa isaanii akka beekan, hubatanii fi jaallatanis isaan kakaase.

Isaan raajiiwwan waaʼee Masiihichaa dubbatan kana ilaalchisee, “Ofii isaanii utuu hin taʼin isin tajaajilaa turan” (lakkoofsa 12) jechuun beekan. “Isin” jechuun amantoota boodarra, erga hojiin Kiristoos fannoo irratti raawwatamee booda jiran argisiisa. Kanaaf Hafuurri waan barreeffame—jechuunis Kitaabota Qulqulluu—qofa utuu hin taʼin, waan akka wangeelaatti hubatamee labsame illee toʼate: “Warra Hafuura Qulqulluu samii irraa ergameen wangeela isinitti lallabaniin.” Hafuurri Kiristoos kun—jechuunis Hafuura Qulqulluun—amantoota Kakuu Haaraa keessattis hojjeta; amma Kitaabota Qulqulluu haaraa hin uumu, garuu nuuf isaan mulʼisa.

Wangeellis haaluma wal fakkaatuun lallabdootaan labsamuu qaba:

“dubbiin Gooftaa garuu bara baraan ni jiraata.” Dubbiin kunis wangeela isinitti lallabame sana.” (1 Pheexiros 1:25).

Kun hojii waldaan tajaajiltoota Hafuura Waaqayyoo hubannaa isaanii keessaa baasanii hojjetan—dhugumatti raajota sobaa—muuduudhaan hojjechaa turte irraa baayʼee adda. Waaqayyo karaa Hafuuraa namoota keessatti hojjechuudhaan Kitaabota Qulqulluu uume; haaluma wal fakkaatuun Hafuurri lallabdoota, barsiisotaa fi wangeela lallabdoota wangeela amanamummaadhaan saba hundumaatti labsan keessatti hojjechuudhaan Dubbii Isaa babalʼisa (Maatewos 28:18–20).

Hojii Walii Galaa

Inni hamaan Kitaabota Qulqulluu fi ergaa wangeelaa dadhabsiisuu fi jalʼisuuf karaa dandaʼu hundatti fayyadama. Waldaan wanta Hafuurri keessa keenyatti nu hubachiisuu fi Dubbii Waaqayyoo barreeffame gidduutti madaallii eeguuf seenaa keessatti yeroo hunda qorumsa keessa turte. Namoonnii fi hawaasni yeroo tokko barumsa Hafuuraa isa hubannoo dhuunfaa irratti hundaaʼeetti, yeroo biraa immoo barumsa Dubbii barreeffame irratti qofa hundaaʼetti daangaa tokko irraa gara kaaniitti raafamu. Daangaan lamaan kun gama dhugaa kan biraa tuffachuu irraa dogoggora fida.

Fakkeenyaaf, bara 1960moota keessa waldaa liberaalaa New England keessatti guddate. Miseensonni waldaa sun torban torbaniin Amantii Ergamootaa ifatti mirkaneessanis, amantii isaanii keessatti baayʼee gadi buʼanii, namoonni Gooftaa dhugumaan beekan baayʼee muraasa turan. Waldaan sun alaan Kitaaba Qulqulluu fudhata, faarfannaa faarfata, namoota maqaa Yesuusiin cuupha; garuu yaadaa fi hubannaa mataa isaanii Kitaabota Qulqulluu isaan biratti dullooman sana caalaa gati jabeessaa fi faayidaa qabeessa godhanii ilaalu turan. Kanaaf isaan, akkuma waldoota hedduu isaan fakkaatanii, gara hafuura yuunitaarizimii oofaman; kadhannaa namoota amantii biroo kan isaanii wajjin wal qixa godhanii fudhatan, akkasumas amala safuu hin qabne Kitaabni Qulqulluun dhowwu obsanii ilaalu turan.

Gama biraatiin namoonni biroo, gareen hubannoo dhuunfaa irratti hundaaʼe, waaʼee waan Waaqayyo “isaanitti hime” baayʼee dubbatu. Waaqayyo nama tokkoon tokkootti maal akka dubbatu dhagaʼuu keessatti hamma liqimfamanitti, ergaa raajii sana Dubbii barreeffameen madaaluu dagatu:

“waan hunda qoraa. Isa gaarii jabeessaatii qabadhaa.” (1 Tasalonqee 5:21).

Hubannaan dhuunfaa fi madaalliin Dubbii barreeffamee walitti cimaa taʼanii yoo hin hidhamne, namoonni akkuma harʼa baayʼeen dubbatanitti ejja “jaalala irratti hundaaʼe” jedhamee dhihaatu fudhachuu dandaʼu. Waan gosa hundumaa dhagaʼeera; namni obboleessa keenya taʼuu isaa dubbatu tokko, Waaqayyo obboleettii tokko wajjin ejja akka raawwatu isatti hime naan jechuu isaa dabalata. Sochiin daangaa darbe kun jaarraawwan keessa waldaa irratti miidhaa guddaa geessiseera; garuu hundee isaanii irratti gaaffiin dhugaa Waaqayyoo isa guutuu, Dubbii Waaqayyoo keessa jiru, jira. Inni hamaan barsiisota sobaa malaan toʼatee, furmaata Dubbii Waaqayyoo irraa adda baʼe akka dhiheessan godha; kanaanis aangoo Dubbii Waaqayyoo dadhabsiisa. Phaawulos yeroo hunda kennaa hafuuraa dhuunfaa fayyadamuu caalaa sirna—waaqeffannaa keessatti tartiiba—eeguuf akkamitti fedhii akka qabu hubadhaa:

“Hafuuronni raajotaa raajotaaf ni ajajamu.” (1 Qorontos 14:32).

Kanaaf Dubbiin miira dhuunfaa caalaa dursa qabaachuu qaba.

Hafuurri Qulqulluun Hafuura Kiristoos isuma. Inni Kakuu Moofaa keessatti hojii Kiristoos mulʼisuu qofa utuu hin taʼin, Kakuu Haaraa keessatti karaa Kitaabota Qulqulluu Kiristoosin mulʼisa. Walitti dhufeenyi Hafuuraa fi Kitaabota Qulqulluu karaa tokkoon dhokataa dha; garuu hubatamaas dha. Hojii Hafuuraa fi gocha amanaa karaa dhoksaa taʼeen walitti fida. Hafuurri Kitaaba Qulqulluu uumuu qofa utuu hin taʼin, dhugaa Kitaaba Qulqulluu keessaa mulʼisa. Kitaabota Qulqulluu hiikuu fi jireenya keenya keessatti hojii irra oolchuuf furtuu Inni qaba.

“Katabbiin Qulqulluun hundi hafuura afaan Waaqaatii baʼeen kennaman; isaanis barsiisuuf, akeekkachiisuuf, sirreessuu fi qajeelummaan leenjisuuf ni fayyadu; kunis akka namni Waaqaa hojii gaarii hundumaaf guutummaatti hidhatee qophaaʼuuf.” (2 Ximotewos 3:16–17).