B. Ilaalcha Kennaawwan Addaan Citaniiru Jedhuu fi Ilaalcha Itti Fufaniiru Jedhu

1 Qorontos 12:7

“Mulʼanni Hafuura Qulqulluu garuu faayidaa waliitiif tokkoo tokkoo namaatiif kennama.” (1 Qorontos 12:7).

Kutaaleen biroon waaʼee kennaawwan hafuuraa dubbatan jiru (Roomaa 12; Efesoon 4; 1 Pheexiros 4). Garuu jechi Hafuura Qulqulluu ifatti waan fayyadameef marii keenya 1 Qorontos irratti xiyyeeffanneerra: “mulʼanni Hafuura Qulqulluu” (lakkoofsa 7). Kutaaleen biroon ni gargaaru; boqonnaa itti aanu keessatti caalaatti irratti mariʼanna. As keessatti garuu kennaawwan hafuuraa kaayyoo Waaqayyoo isa qulqulluuf Waaqayyoon akka kennaman ifatti hubachiisuudhaan buʼuura kaaʼaa jirra. Isaan dandeettii uumamaa miti; humna Waaqayyoo irratti hundaaʼu. Kana malees, hojiin isaanii itti fufuun walitti dhufeenya yeroo hunda Hafuura Qulqulluu wajjin qabnu irratti guutummaatti hundaaʼa. Kutaaleen biroo waaʼee kennaawwan hafuuraa dubbatan Hafuura Qulqulluu maqaa hin dhaʼan; kennaawwan asitti ibsaman garuu mulʼata yookaan mallattoo Hafuura Qulqulluu ti. Warri Hafuura irraa dhalatan, firii Hafuuraa (Galaatiyaa 5:22–23) fi kennaawwan Isaatiin Hafuura mulʼisuun isaanii hiika qaba. Isaan wal mormuu mannaa wal guutu.

Mariin waaʼee kennaawwan addaan citaniiru yookaan itti fufaniiru jedhu kun kaayyoo kennaawwan hafuuraa ilaaluun isaa illee baayʼee barbaachisaa dha. Jechi “faayidaa waliitiif” (lakkoofsa 7) jedhu, kennaawwan kun kaayyoo balʼaa yaada keessa galchuudhaan akka kennaman ibsa. Isaan jalqaba irratti faayidaa dhuunfaatiif hin jiraatan. Sabni Waaqayyoo qaama Yesuus taʼee fedha Abbaa raawwata. Jaalalli Waaqayyoo namoota kaan gargaaruudhaan mulʼata (Efesoon 4:7). Mulʼatawwan Hafuuraa kun jalqaba irratti hojii Waaqayyoo mirkaneessuuf mallattoo qofa jedhamee yaadamuu hin qabu; garuu akkuma kitaaba Hojii Ergamootaa keessatti argine (Boqonnaa 9), yeroo tokko tokko kaayyoo akkanaa tajaajilu. Namoonni tokko tokko mata-duree kana irratti balʼinaan barreessuu isaanii beekaa, amma marii kana caalaatti gadi fageenyaan ilaalla.

Bara 1960moota dhumaatti ijoollummaa kootti Kiristaana waan taʼeef, sochiin kaarizmaatikii waldaa keessatti jalqaba babalʼachaa turuu isaa nan hubadha ture. Mana bunaa waldaa liberaalaa ani miseensa isaa ture jala keessatti jalqabame, Hafuura Qulqulluutiin dhiibbaa humna qabeessa argate tokko yeroo hunda dhaqa ture. Wanti jalqaba irratti bunaa fi marii qofaaf hawwii ture, Gooftaan geggeessitootaa fi ergama isaa jijjiiree mana bunaa Kiristaanaa “The Ship’s Lantern” jedhamu gochuun, wangeela babalʼisuuf buʼuura guddaa taʼe. Namoonni haala garaagaraa keessaa baayʼeen gara Gooftaa waan dhufaniif, namoota Gooftaa fi Dubbii Isaa jaallatan, garuu kennaawwan jalqaba irratti nu keessaa irra caalaan hin beekne irratti xiyyeeffatan argine. (Waldaan keenya Kitaabni Qulqulluun Dubbii Waaqayyoo taʼuu illee hin amanu ture!)

Amma waggaa shantama booda, garaagarummaan Kiristaanotaa gidduu jiru guutummaatti hin furamne. Kanaanis gareewwan ifatti adda taʼan lama uumamaniiru: ilaalcha kennaawwan addaan citaniiru jedhu (cessationism) fi ilaalcha kennaawwan itti fufaniiru jedhu (continuationism). Jechoonni lamaan kun, bara ergamootaa booda kennaawwan hafuuraa mulʼataa fi dinqii raawwatan dhabamuu yookaan itti fufuu isaanii ibsu. Jireenya Kiristaanaa koo jalqabaa keessatti kennaawwan mulʼataatiif galateeffachuu jalqabe; sababiin isaas namoonni waldaa Roomaa Kaatolikii isa yeroo sana baayʼee jabaataa ture keessaa tokko tokko Kitaaba Qulqulluu dubbisanii Gooftatti amanan. Boodarra barnoota tiʼooloojii koo keessatti jecha cessationism jedhu baradhe. Jecha faallaa isaa continuationism jedhu garuu dhiheenya kana qofa baradhe.

Fakkiin armaan gadii garaagarummaa ilaalcha lamaan kanaa gabaabsee ibsa. Walumaagalatti, warri kennaawwan addaan citaniiru jedhan, kennaawwan mulʼataa fi dinqii dabalatee kennaawwan muraasni aangoo fi mallattoo dabalataa ergamootaaf kennuuf bara ergamootaa jalqabaa keessatti qofa kennaman jedhu. Erga Dubbiin Waaqayyoo adda baafamee fi akka tarree kitaabota fudhatamanii mirkanaaʼee booda, kennaawwan kun suuta akka badaniiru jedhu. Yeroo wal fakkaatutti kennaawwan mulʼataa fi dinqii muraasni, kan akka afaanota ormaa dubbachuu, dhaabbatan jedhu.

Warri kennaawwan itti fufaniiru jedhan garuu, namni tokko illee kennaawwan muraasni harʼa—yookaan waggoota 1,700 darban keessatti—hojii irra hin jiran jechuuf aangoo hin qabu jedhu. Kitaabonni Qulqulluun kennaawwan kanaaf daangaa yeroo tokko illee ifatti hin kaaʼan. Jijjiiramni tokko tokko dhugumaan taʼeera; garuu walumaagalatti Hafuurri karaa kennaawwan hafuuraa akkuma durii hojjechaa jira. Waan baayʼee jechuun kan dandaʼamu taʼus, qabxiiwwan muraasa gabaabsee irratti xiyyeeffadhee, achiis xumura keenya isa barbaachisaa nan ibsa.

Gama Lamaan Wal-qixa Miti

Ilaalcha lamaan wal-qixa jechuun haqaa fi sirrii miti. Phaawulos kennaawwan Qorontosiin, kennaawwan mulʼataa fi dinqii dabalatee, ni galateeffata (1:4–7). Kunis ragaa dhiheessuun warra kennaawwan addaan citaniiru jedhan irratti akka kufu godha; falmiin isaanii nama hin amansiisu: “Isinis karaa hundaan jechuunis dubbii fi beekumsa hundaan isaan badhaataniirtu; wanti nu waaʼee Kiristoos dhugaa baane sun isin gidduutti mirkaneeffameeraatii. Kanaafuu utuu mulʼachuu Gooftaa keenya Yesuus Kiristoos eeggachaa jirtanuu kennaan hafuuraa tokko iyyuu isin jalaa hin hirʼatu” (1 Qorontos 1:5–7). Warri kennaawwan addaan citaniiru jedhan, kennaawwan hafuuraa tokko tokko akka dhaabbatanii fi akkaataan Hafuura Qulqulluun qulqulloota keessatti itti hojjetu akka waliigalaatti akka jijjiirame dubbatu. Kanaaf ilaalcha isaanii eeguuf dirqama qabu. Kana gochuuf yaalaniiru; garuu falmiin isaanii dadhabaa dha. Irra caalaan isaa kutaalee Kitaaba Qulqulluu qabxii kana ifatti dubbatan irratti utuu hin taʼin, lakkoofsota muraasa hiikni isaanii hin ifne irratti hundaaʼa. Fakkeenyaaf, 1 Qorontos 13:9–10 fayyadamuudhaan ilaalcha isaanii eegu (kan nama dinqisiisu, gareen faallaa isaaniis kutaa kana fayyadama). Garuu jechi “kan mudaa hin qabne” jedhu maal akka taʼe ammallee falmisiisaa waan taʼeef, kutaan kun bara hojii Hafuuraa haaraa guutuu tokko mirkaneessuuf gahaa miti. “Kan mudaa hin qabne” jechuun kitaabota Kitaaba Qulqulluu tarree fudhatamanii keessatti walitti qabamuu isaanii ti jechuun baayʼee hin amansiisu; sababiin isaas adeemsi kitaabota fudhatamanii adda baasuu karaa sirna tokko qabuun hin deemne.

Kaayyoo Balʼaa

Waldaan haaraan yeroo guddachaa turte jijjiiramoota uumamaniin, kennaawwan hafuuraa tokko tokko—jechuunis kennaawwan mulʼataa, raajii fi dinqii—kana booda waan hin barbaachisneef bara dheeraa dura akka dhaabbatan jedhama. Warri kennaawwan addaan citaniiru jedhan, kennaawwan sun kan barbaachisan: (1) aangoo ergamootaa mirkaneessuuf (Efesoon 2:20), kanaaf dinqiiwwan; fi (2) qulqulloota Kitaabota Qulqulluu harkaa hin qabne qajeelchuuf qofa ture jedhu. Ibsi kun namoota tokko tokkoof ifa fakkaatus, deebii quubsaa hin kennu. Fakkeenyaaf, akkuma isaan jedhan kennaawwan hafuuraa aangoo ergamootaa mirkaneessuuf qofa yoo taʼe, 1 Qorontos 12:7 kaayyoo kennaawwan hafuuraa maaliif “mulʼanni Hafuura Qulqulluu ... faayidaa waliitiif” jedha? Gorsi lammaffaanis, biyya ormaa keessatti Dubbii Waaqayyoo mirkaneessuun kana booda hin barbaachisu jedhu rakkoo wal fakkaatu qaba. Qulqulloonni hundi Kitaabota Qulqulluu afaan isaanii keessatti qabaachuun isaanii akkas salphaa dhaa? Ani biyyoota hedduu, naannoowwan wangeelli yeroo jalqabaatiif dhihaachaa jiru illee nan daawwada. Dinqiiwwan achitti mulʼatan wangeela naannoo sana keessatti jabeessuuf baayʼee barbaachisoo dha. Harʼa illee qulqulloonni baayʼeen Kitaabota Qulqulluu afaan isaanii keessatti hin qaban; utuu qabaatan illee dubbisuu hin dandaʼan. Kun dhugumaan kennaawwan biroo hin barbaachisan jechuuf ragaa taʼuu dandaʼaa? Falmiin kun baayʼee dadhabaa dha.

Namoonni Biroonis Kennaawwan Akkanaa Qabu

Kennaawwan mulʼataa yookaan dinqii tokko tokko aangoo ergamootaa mirkaneessuuf qofa kennaman falmiin jedhu, namoonni biroonis dinqii hojjechuu isaaniitiin caalaatti dadhaba. Fakkeenyaaf Isxifaanos ergamaa utuu hin taʼin kennaawwan Hafuuraa humna qabeeyyii fayyadame: “Isxifaanos ayyaanaa fi humna Waaqaatiin guutamee dinqii fi mallattoo gurguddaa namoota gidduutti hojjette” (Hojii Ergamootaa 6:8). Haalli kun aangoo ergamaa Isxifaanos mirkaneessuuf hin kennamne; inni ergamaa utuu hin taʼin diyaaqonii ture (Hojii Ergamootaa 6:2, 5).

Falmiin kun, bara ergamootaa booda qajeelfama haaraa hojii Hafuuraa keessatti ala taʼuun tokko illee hin jiraatu jechuu illee gaafata. Garuu geggeessitoonni Kiristaanaa baayʼee kabajaman tokko tokko kennaawwan akkanaa mulʼisaniiru. Spurgeon yeroo tokko tokko walgaʼii guddaa keessaa nama tokkoo fi cubbuu inni hojjete ilaalchisee beekumsa addaa qaba ture; namoonni akka John Knox immoo kennaa raajii qabaachuu isaanii ragaan jira. Rakkoon warra kennaawwan addaan citaniiru jedhan, kennaawwan kanaaf barbaachisummaa tokko illee waan hin argineef isaan balaaleffachuu isaanii ti. Kun dubbii ija jabeessa taʼee, Hafuurri Waaqayyoo namoota biroo akkamitti humneessuu akka qabu yookaan hin qabne murteessuutti isaan geessuu dandaʼa. Haala tokko tokko keessatti kennaawwan kun baayʼee mulʼataa, beekamaa, yookaan barbaachisaa akka hin taane amanuudhaan ejjennoo isaanii madaalawaa gochuun hin wayyuu? Anatti ni wayya. Namoonni dubbatan yookaan hojjetan hundi Hafuura Qulqulluutiin geggeeffamu jechaa hin jirru. Maqaa Hafuuraatiin hojiiwwan suukanneessaa fi nama gowwoomsan, baayʼeen isaanii buʼaa maallaqaaf ifatti hojjetaman jiru. Garuu hunda isaanii guutummaatti ganuu mannaa, adda baasuu qabna.