Waggoota hedduu dura sagantaa kompiitaraa haaraa agarsiisan leenjii tokko irratti hirmaadheera. Dhaabbanni tokko sagantaan isaanii haaromfame maal hojjechuu akka dandaʼu agarsiisaa ture. Akkuma agarsiisa daldalaa baayʼee, namni dhuma irratti “sagantaan kun hojii koo salphisa; rakkoo koo fura” jedhee akka amanu godhu. Rakkoon garuu inni sagantaa sana hin qabu! Faayidaa isaa argachuuf jalqaba isa qabaachuu qaba.

Boqonnaa tokkoo fi lama keessatti maaliif namni yaaddaʼu ilaalle. Garuu beekuun qofti yaaddoo moʼachuu nu hin dandeessisu. Gadi fageenyaan deemuu qabna. Akkamitti? Dhugaan Waaqayyoo garaa keenya akka tuqu eeyyamuudhaan. Waan tokko bituun nu hin barbaachisu—dhugaan kun bilisa! Garuu dhugaan sun sammuu fi garaa keenya keessa seenee jireenya keenya jijjiiruu qaba.

Boqonnaan kun yaaddoo hirʼisanii nagaa Waaqayyoo argachuuf tarkaanfii guddaa isin fudhachiisa. Nagaa Waaqayyoo malee yaaddoo irraa bilisa taʼuun hin dandaʼamu.

Itti fufuu keenya dura haa kadhannu.

Yaa Abbaa jaallatamaa, yeroo baayʼee waan fuula irraa mulʼatu qofa irratti dhaabbanna; gadi fageenyaan deemuu fi guutummaa barbaaduu irraa duubatti hafna. Dhugaa nu bilisa baasu beekuu qofa osoo hin taʼin, dhugaan sun jireenya keenya keessatti akka jiraatu nu gargaari, akka dhugumaan bilisa baanu. Waadaa Dubbiin Kee nuuf gale caalaa xiqqoo hin barbaannu. Mataa jabeenya keenya, jaamummaa keenya, eeyyee, yaaddoo keenya illee cabsii, gara nagaa Kee isa guddaa fi ulfina qabeessaatti nu galchi. Maqaa Kiristoosiin, Ameen.

“Dubbii koo keessa yoo jiraattan, dhugumaan barattoota koo ti. Dhugaa ni beektu; dhugaanis bilisa isin baasa.” (Yohannis 8:31–32)

Waan Baranne Irra Deebinee Ilaaluu

Mee waan baranne muraasa haa yaadannu. Fakkeenyonni sadii duraan ilaalle barumsa ijoo nu yaadachiisu.

1. Riqichi imala Waaqayyo nu fudhachiisuu barbaadu bakka buʼa. Nu keessaa baayʼeen tarkaanfii tokko yookaan lama fudhanneerra.
2. Sululli sadarkaalee shan seenaa yaaddoo bakka buʼa. Nu keessaa tokkoon tokkoon sadarkaa dhumaa sadii keessaa tokko keessa jiraachuu dandaʼa: of irratti hirkachuu, yaaddoo irraa bilisa taʼee Waaqayyoon amanachuu, yookaan amanaa taʼee illee yeroo tokko tokko of irratti hirkachuu.
3. Xiyyaawwan lamaan kaayyoo ijoo kitaaba kanaa bakka buʼu. Tokkoffaan namoota karaa Yesuus Kiristoosiin Waaqayyoon akka amananii fi nagaa Isaa argatan gargaaruu dha. Lammaffaan immoo amantoonni waan Kiristoos keessatti isaanii taʼe—nagaa Waaqayyoo—akka muuxatan gargaaruu dha.

Boqonnaa tokko keessatti abdii Waaqayyo yaaddoo keenya moʼachuuf nuuf kennu ilaalle. Boqonnaa lama keessatti maaliif namni yaaddaʼu hubanne. Amma tarkaanfii sadaffaa Riqicha Abdii irratti fudhannu haa ilaallu.

Itti Gaafatamummaa Keenya Beekuu

Miila lamaan Riqicha Abdii irra kaaʼuun, yaaddoo moʼachuuf gara fuulduraatti deemaa jirra.

Tarkaanfiileen jalqabaa yaaddoo hubachuu fi ittiin wal loluu barachuu irratti xiyyeeffatan. Garuu rakkoo jireenya keenya keessatti yeroo arginu, ittiin hojjechuu qabna. Boqonnaa dubbisanii “hundumtuu ni sirraaʼa” jechuun gahaa miti. Rakkoon tokko tokko murtoo nu gaafata.

Jalqabatti riqichi ol nu baasa. Akkuma karaa tulluu ol baʼuu, jalqabni dadhabsiisaa taʼuu dandaʼa; rakkoowwan gurguddoo jalqabatti sirreessuun barbaachisa, achiis karaa salphaa taʼe irratti deemna.

Fiigaan maaraatoonii waan isa barbaachisu qofa uffata; uffanni isaa akka isa hin rakkisne murtoo ogummaa godha. Akkasuma nutis murtoo barbaachisu saffisaan fi sirriitti gochuu qabna. Hojii kana gara boodaatti hin dhiisinaa. Riqicha kana irra deemaa jirtanitti maal gochuu akka qabdan arguuf ammuma Waaqayyoon ogummaa gaafachuu dandeessu. Dhuma irratti, Waaqayyo jireenya keessan keessatti maal akka hojjetaa jiru namoota kaanitti himuu irratti xiyyeeffachuu barbaaddu.

Boqonnaa darbe keessatti maaliif namni yaaddaʼu ilaalle. Yaaddoon yeroo hunda nageenya dhabuu garaa keessa jiruun wal qabata. Waan ofii keenyaan toʼachuu dandeenyu jennee yeroo amannu hin yaaddofnu; garuu haalli dandeettii keenya caalee yeroo mulʼatu yaaddoon ni kaʼa.

Murtoon dhuunfaa keenya yaaddoo keenya wajjin akkamitti akka wal qabatu ilaalu keessatti ofii keenyaaf dhugaa dubbachuu qabna. Yeroo baayʼee yaaddoon keenya haala alaa irraa dhufa jennee yaanna; filannoo keenya irraa akka dhufu hin arginu. Faarfataan garuu ifatti akkana jedhe:

“Yommuu yaaddoon natti baayʼatetti, jajjabeessuun kee lubbuu koo gammachiise.” (Faarfannaa 94:19)

Jechi “natti” yookaan “koo” itti gaafatamummaa dhuunfaa mulʼisa. Yaadni nama tokkoo isaaf taʼa. Faarfataan yaada isaa beeke; itti gaafatamummaa fudhate. Yaadawwan sana “na keessaa qofa naannaʼu” jedhee dhiisu hin turre.

Yaada yaaddessaa keenya irratti dhugaa taʼuu dandeenyaa? “Ani yaaddaʼeera” jennee fudhachuu dandeenyaa, moo haala keenya guutummaatti toʼanna fakkeessina? Itti gaafatamummaa fudhachuun yaaddoo irratti injifannoo argachuuf karaa banu.

Filannoo Keenya

Yaaddoo yookaan nagaa—kun filannoo jireenyaa dha.

Tilmaamni fi murtoon keenya dhuma irratti yaaddoo moo nagaa keessa akka geenyu murteessa. Buʼaan keenya waan duraan dhugaa jennee fudhanne irratti hundaaʼa.

Karaan lamaan yeroo hedduu qorumsaa yaaddaʼuu irraa jalqabu. “Wanti kun akka ani karoorfetti hin deemne taʼa” jechuun nama hundatti dhufuu dandaʼa. Yaadni kun buʼaa hamaa akka taʼu sodaachisuu dandaʼa.

Yaaddoon Uumamaa fi Fudhatamaa Dha Jennee Yeroo Yaannu

Karaa tokko irratti namni yaaddoo akka waan jireenya keessaa idilee fi fudhatamaa taʼetti ilaala. Namoonni baayʼeen “yaaddoon jireenya keessaa qofa” jechuun fudhachuu isaanii irratti hin yaadan. Isa wajjin jiraachuu baratanii, jireenya isaanii yaaddoo waliin itti fufu.

Namni karaa kana hordofu waan dandaʼu hunda godha. Yeroo tokko maallaqa liqeeffata, soba, gowwoomsa, yookaan saʼaatii dheeraa hojjetu. Rakkoo furuuf cimaa hojjetu; garuu furmaanni isaa yeroo baayʼee yeroo muraasaaf qofa hojjeta, hidda rakkoo hin furu.

Fakkeenyaaf, namni tokko dhaabbanni isaa hojjettoota hirʼisuu akka yaadu dhagaʼee hojii isaa akka hin dhabneef saʼaatii dheeraa hojjechuu jalqaba. Murtoon isaa yaaddoodhaan oofama. Sammuu tasgabbaaʼeen haala hin madaalle; mala inni rakkoo kana ittiin toʼatu irratti jaama taʼa.

Mana keessattis rakkoon jira; haati manaa isaa mallattoo akeekkachiisaa kenniteerti, garuu inni hojii isaa irratti qabamee waan jiruuf rakkoo mana hin argu. Gaaʼelli isaanii dadhabaa deema; ijoolleenis amala rakkoo agarsiisu.

Hojii dabalataa hojjechuun haala hojii isaa jijjiiruu hin dandaʼu; inni qofa akka akkas taʼu abdachaa ture. Yeroo kana yaaddoon garaa isaa guute; maatiin isaa immoo miidhaman.

Yaaddoon Uumamaa Miti, Fudhatamaas Miti Jennee Yeroo Yaannu

Namni karaa biraa irratti haala wal fakkaatu qunnama; garuu yaaddoon fudhatamaa miti jedhee amana. Inni nagaa Waaqayyoo barbaada. Rakkoo isaa furuuf maal gochuu akka dandaʼu ni yaada; garuu yaaddaʼuu hin filatu.

Fakkeenyaaf, namni kun dhukkuba cimaa qabaachuu akka dandaʼu oduu dhagaʼe haa jedhu. Waaqayyoon amanachuuf carraa kanaaf galata galcha. Nyaata isaa jijjiiruuf, furmaata uumamaa jiran qorachuuf, ogeessota fayyaa adda addaa irraa yaada argachuuf tarkaanfii fudhata. Alaa irraa yoo ilaalan namni jalqabaa fi inni kun hojii wal fakkaatu godhan fakkaata.

Garaagarummaan garuu, isa yaaddoon hin oofu; ogummaan isa oofa. Mana yeroo deebiʼu maatii isaa wajjin gammada. Baʼaa guddaa waan hin baadhanneef waldaa keessatti tajaajiluu dandaʼa. Waan dandaʼu godha; waan toʼachuu hin dandeenye Waaqayyotti kenna. Dhugaa irraa maquu—fakkeenyaaf, hoogganaa isaatti sobuu—hin filatu.

Beellama fayyaa fi baasii dabalataa qabaatus, jireenya isaa hanga dandaʼameetti idileetti itti fufa. Sammuun isaa yaaddoon osoo hin taʼin nagaan guutama. Warri isa marsan, ijoolleen isaa illee, yeroo rakkinaatti Waaqayyoon amanachuu irraa baratu.

Tilmaamni Buʼaa Murteessa

Waan buʼuuraa dhugaa jennee fudhanne tokko tokko karaa jireenya keenyaa murteessa. Tilmaama jijjiiraa; bakka geessan illee ni jijjiirama.

Namoonni baayʼeen filannoo akka qaban hin beekan. Namoota hedduu, Kiristaanota illee, yaaddoon kutaa jireenya idilee akka taʼe amanu. Garuu akkas yeroo jennee fudhannu, itti gaafatamummaa of irraa kaasna; yakka waan biraa, nama biraa, yookaan hidda dhalootaa irratti kaaʼna.

Itti gaafatamummaan fedhii filannoo qabaachuu keenya fudhata. Nuti bifa Waaqayyootiin uumamne; akkamitti akka jiraannuuf Uumaa keenya duratti itti gaafatamummaa qabna.

Namni “bineensa qofa; waan itti dhagaʼame hordofuu qaba” jechuun dandeettii murtoo safuu namaa xiqqeessa. Namni akkasiitti yaadu miira isaa akka isa bulchu eeyyama. Yaaddoodhaan aare taanaan, akkuma miirri isaa isa oofutti namoota kaanitti deebii kenna.

Tilmaamni buʼuuraa keenya waan garaa gadi keessatti amannu dha. Yeroo rakkinaatti, amala keenya fi akka namoota biraa waliin jiraannu irraa waan dhugumaan amannu ni mulʼata. “Nagaa Waaqayyoo nan amana” jennee dubbachuu dandeenya; garuu gochi keenya faallaa isaa mulʼisuu dandaʼa. Kun amantii keenya keessatti bakka dadhabaa jiru mulʼisa—Waaqayyo nu gargaaruu dandaʼa yookaan nu gargaaru jedhee dhugumaan hin amannu.