Dhiibbaa Jala

Faarfannaa 94 keessatti rakkoolee sadii faarfatichi mudate haa ilaallu.

Yaadawwan yaaddessaa isaa baayʼachuu dura rakkoolee isa mudatan maqaa dhahe:

“Eenyutu hamootatti naa kaʼa? Eenyutu na cina dhaabatee warra jalʼina hojjetaniin morma? Utuu Waaqayyo na gargaaruu baatee, silaa yoona lubbuun koo boolla duʼaa keessa jirti. Yaa Waaqayyo yeroo ani, ‘Miilli koo mucucaateera’ jedhetti, araarri kee ol qabee na dhaabe. Yommuu yaaddoon natti baayʼatetti, jajjabeessuun kee lubbuu koo gammachiise.” (Faarfannaa 94:16–19)

• Namoonni hamoon ifatti isa miidhuu barbaadaa turan (Faarfannaa 94:16).
• Namni tokko illee isaaf dhaabbachuu hin barbaadne fakkaate; addunyaa dukkanaaʼaa fi diina keessatti kophaa isaa ture (94:16).
• Hamoonni jireenya isaa balleessuu barbaadaa turan; “Utuu Waaqayyo na gargaaruu baatee, silaa yoona lubbuun koo boolla duʼaa keessa jirti” jedha (94:17).

Faarfatichi haala jireenya isaa balaa keessa galche kana irratti toʼannaa hin qabu ture. Kana caalaa, furmaanni tokko illee hin jiru fakkaata. Diinonni isaa yeroo dadhabaa isaatti isa irratti kufuuf sochii isaa hunda hordofaa turan. Haalli kun yeroo dheeraaf itti fufaa ture fakkaata; yaaddaʼuuf sababii baayʼee qaba ture. Yaadawwan yaaddessaa akka qabaatu hubachuun salphaa dha.

Namoonni baayʼeen Waaqayyo irraa ibsa gaafatu. “Yaa Waaqayyo, maaliif?” jedhu; yookaan “Kun haqa miti!” jedhu. Kaan immoo hadhaaʼu: “Addunyaan maaliif akkana hamaa taʼuu qabdi?” Yaadawwan yaaddessaa amanannaa isaanii Waaqayyo irratti miidhan yoo hin furan, nagaa hin argatan.

Faarfatichi garuu Waaqayyo rakkoo isaa hunda akka isaaf ibsu hin gaafanne. Kana mannaa Waaqayyoon amanachuudhaan nagaa fi mirkaneeffannaa argate. Faarfannaa 94:17 keessatti dadhabina isaa ifatti fudhate: “Utuu Waaqayyo na gargaaruu baatee…”

Haala dhiphisaa isaa fudhatee, of gad qabuudhaan Waaqayyo qofti furmaata dhugaa akka taʼe beeke. “Misaaʼelota” yaaddoo nama ajjeesan, dhugaa waaʼee ofii isaa, haala isaa fi Waaqayyoo fudhachuudhaan qofa dhaabuu akka dandaʼu hubate. Inni ariʼatamaa ture; abdii hin qabne fakkaate; of gargaaruu hin dandaʼu ture. Waaqayyo garuu humna isaa ture. Haala abdii kutachiisaa keessatti gara Waaqayyootti deebiʼe.

• Haalli keessan maal fakkaata?
• Faarfaticha wajjin nagaa barbaaduuf ni deemtuu?

Shaakala

Faarfannaa 94 guutummaatti dubbisaa. Wantoota armaan gadii yeroo argitan halluu adda addaatiin mallattoo godhaa:

1. Haala dhiphisaa — magariisa

2. Dhugaa waaʼee Waaqayyoo irratti faarfatichi yaadu — diimaa

3. Waadaa Waaqayyoo — cuquliisa

Amma namoonni yaadawwan yaaddessaa akkamitti akka qaban haa ilaallu.

Sammuu Keenya Haaromsuu

Yaadawwan yaaddoo keessa nu galchan akkamitti sirriitti qabna?

Jireenyi keenya jijjiiramuun sammuu keenya haaromsuu irraa jalqaba. Yaadawwan nu irratti dhufan madaaluu qabna. Humna yaaddoo nama balleessu irraa sammuu keenya eeguuf barbaachisaa dha; sammuu haaromfame malee dhugaa fi soba sirriitti madaaluu hin dandeenyu.

Kitaabni Qulqulluun akkana jedha:

“Fedhiin Waaqaa gaariin, gammachiisaanii fi kan mudaa hin qabne maal akka taʼe qorattanii akka mirkaneessuu dandeessaniif haaromfamuu qalbii keessaniitiin geeddaramaa malee addunyaa kana hin fakkaatinaa.” (Roomaa 12:2)

Leenjii yookaan mala “yaaduu dhaabi” jedhu kam iyyuu of eeggannoodhaan ilaalu qabna — mantraa, yoga yookaan qoricha sammuu dadhabsiisu taʼus. Isaan hojii sammuu isa murteessaa taʼe dadhabsiisuu dandaʼu.

Malli yaaddoo tokko tokko xiyyeeffannoo namaa yaaddoo isaa irraa garagalchuudhaan hojjechuuf yaala. Kun yeroo muraasaaf ni gargaara; namni yaaddoo isaa irratti yaaddaʼuu dhaaba. Garuu mala akkanaa keessatti yaaddoo toʼachuun qofa jira; hidda isaa bira gahanii furuun hin jiru.

Dandeettiin dhugaa irratti hundaaʼee sirriitti yaaduu kennaa Waaqayyoo dha. Sammun balbala garaa keenyaati; eenyutu sammuu qabata, inni garaa irratti dhiibbaa qaba. Furmaanni rakkoo keenya yaaduu dhiisuu miti; rakkoo dhugaa keenya irratti dhugaan yaaduu dha. Yaaddoon yoo hin furamne, namni yeroo hunda deebiʼee dhufa jedhee sodaata. Kanaaf namoonni tokko tokko qoricha yaaddoo irraa fagaatuuf sodaatu; yaaddoon durii duuba dhokatee jira, yeroo ammaa qofa isa hin jeeqne.

Namoota jireenya idilee jiraachuu dhiisan yeroo argu garaan koo ni gadda. Kufaa isaanii sodaachuun, furmaanni dhugaan hin jiru jechuun abdii kutatu. Kun waadaa Yesuus nuuf kenne irraa baayʼee adda. Gooftaan nu fayyisuu barbaada. Rakkoon keenya gadi fagoo akka taʼe ni beeka. Humna Dubbii Isaa fi kunuunsa Isaa akka muuxannu barbaada. Humna Isaa nu gargaaru yeroo arginu, guddina Isaa irratti ragaa bahuu dandeenya.

Sammun keenya hin haaromfamu taanaan, addunyaan isa bulcha. Sammuu dhiphate furuuf karaa addunyaa qofa barbaanna. Roomaa 12:1–2 keessatti jijjiiramni kun “sammuu haaromsuudhaan” akka dhufu dubbata.

Furmaanni, haala ulfaataa irraa yaadawwan yaaddessaa yeroo kaʼan ittiin ilaallu jijjiiruu dha. Haala naannoo keenya hunda jijjiiruu hin dandeenyu; garuu haala sana irratti akkamitti yaadnu toʼachuu dandeenya.

Yaadawwan yaaddessaa yeroo kaʼan, akeekkachiisa sana dafnee fudhannee, garaa keenya qabachuu isaanii dura isaan ilaalu qabna. Erga garaa keenya keessa seenanii booda toʼannaa deebisee argachuun baayʼee ulfaata; garuu hin dandaʼamu jechuu miti.

Amma haaromsi sammuu akkamitti akka hojjetu haa ilaallu.

Garaa Koo Keessa Seenuu

Faarfatichi yaadawwan yaaddessaa isaa “baayʼachaa” akka turan akkamitti akka dubbate yaadadhaa.

Baayʼachuun yaadawwan yaaddessaa tarsiimoo waraanaa tokko fakkaata: doonii tokko liqimsuuf misaaʼela tokko qofa gahaa taʼus, diinni yeroo tokko misaaʼelota hedduu itti erga.

Dooniin misaaʼelota muraasa hordofuu, jalaa baʼuu fi balleessuu dandaʼa; garuu hammi isaa daangaa qaba. Sammun keenya akkasuma: baʼaa murtaaʼe qofa toʼachuu dandeenya; isa caalu yeroo dhufu nu moʼee abdii nu kutachiisa.

Misaaʼelli dallaa ittisaa keessa darbe miidhaa guddaa fida. Yaadawwan yaaddessaa iddoo baayʼee sammuu keenya keessaa akka qabatan yeroo eeyyamnu, dallaa keenya keessa seenuuf carraan isaanii dabala.

Kun akkamitti taʼa? Yaadawwan yaaddessaa baayʼachaa yeroo deeman, yaada tokkoon tokkoon dhugaa moo soba akka taʼe madaaluuf dandeettiin keenya laaffata. Yaaddoo baayʼee sammuu keessatti qabannee yeroo turru, jeequmsi dabala. “Misaaʼela” tokkoon tokkoon dhaabuu fi balleessuuf yeroo fi humna hin qabnu. Dhugaa jiru irratti ilaalchi keenya sirrii taʼuu dhiisa. Yaada yaaddessaa tokkoon tokkoon dhugaa moo soba akka taʼe qorachuuf dandeettiin yeroo hirʼatu, isaan dhugaa taʼanii fudhachuu jalqabna.

Yeroo yaadawwan yaaddessaa loluuf humna hin qabnu jennee nutti dhagaʼamu, ittisa keenya laaffisna. Yaadawwan kun dallaa keenya keessa seenu. Yeroo sanatti yaadni yaaddessaa gara yaaddoo balaa qabuutti geeddarama; qorumsa irraa gara cubbuutti ceʼa.

Faarfatichi yaadawwan yaaddessaa isaa hin haalle. Isaan baayʼatanii nagaa sammuu isaa seenuuf doorsisaa turan. Ittisa isaa saffisaan kakaasee weerara nagaa isaa irratti dhufu dhaabuu hin dandeenye.

Namni lola sana ni dhaba jedhee yaada; garuu inni sarara ittisaa dhoksaa tokko beeka ture. Sararri sun maal?