Yeroo Nu Moʼu Fakkaatu

Yaadawwan yaaddessaa akkamitti didna?

Qorumsi soba irratti ijaarama; kanaaf amala isaatiin soba dha. Dhugaan qofti bilisa nu baasa.

Yesuus Yihuudoota isatti amananiin akkana jedhe: “Yoo dubbii kootti cichitanii jiraattan isin dhuguma barattoota koo ti. Dhugaas ni beektu; dhugaanis bilisa isin baasa.” (Yohannis 8:31–32)

Yaadawwan yaaddessaa — qorumsa — soba diduudhaan fi dhugaa beeknee fudhachuudhaan diduu dandeenya. Barattoonni Dubbii Waaqayyootiin sammuu isaanii haaromsan. Qorumsa dura dhaabbachuuf wantoota sadii leenjisuu qabna: dhugaa waaʼee Waaqayyoo labsuu, dadhabina keenya fudhachuu, fi dhugaa haala keenya keessaa baasuu.

1. Dhugaa Waaʼee Waaqayyoo Labsuu

Gudinni fi humni Waaqayyoo miira keenya irratti hin hundaaʼu. Jaalala Isaa nutti hin dhagaʼamin illee Waaqayyo jaalala dha. Dhiyaachuu Isaa nutti hin dhagaʼamin illee Inni nu bira jira. Kun dhugaa dha. Dhugaan miira keenyaaf of hin jijjiiru. Waaqayyo hin jijjiiramu; Inni Uumaa keenya ogeessa, waadaa amanamaa nuuf kenne. Ani Kiristaana taanaan Waaqayyo Abbaa koo ti; ana fi rakkoo koo ni kunuunsa.

Rakkoon nu mudatu kam iyyuu taʼu, dhugaa Waaqayyoo haala sana wajjin wal qabatu of yaadachiisuun baayʼee barbaachisaa dha. Sagalee ol kaafnee dubbachuun illee nu gargaara. Faarfatichi kana irra deddeebiʼee godha. Yesuus kadhannaa Gooftaa keessatti dhugaa waaʼee Waaqayyoo labsuu fakkeenya nuuf kenne. Amaloota fi hojii Waaqayyoo labsuu barachuu qabna.

Ganama hunda dhugaa waaʼee Waaqayyoo torba dubbadhaa. Shaakala kanaan guddina fi ol-aantummaa Isaa of yaadachiisaa. Yeroo kadhattan amala kana keessa galchuu jalqabdu; yaadawwan yaaddessaa loluu keessatti dhugaa haala keessan wajjin wal qabatu adda baasuuf isin gargaara.

2. Dhugaa Dadhabina Keenya Fudhachuu

Dadhabinni keenya yeroo hunda jira. Nyaata, qilleensa, bishaanii fi wantoota baayʼee irratti hirkanna. Dhugaa waaʼee jireenya keenya yeroo dubbannu, hanqina keenya fuula dura dhaabbachuu qabna. Dadhabina keenya maqaa dhaʼuun salphaa fakkaata; garuu yeroo dhugumaan bakka dadhabaa keenya ifa baasu baayʼee ulfaata.

“Yaaddoo kana ani ofumaan nan qaba” jennee yaaduu barbaanna. Dura irraa baaneerra jenna. Kun karaa hamaa dha; sababni isaas dhugaa miti. Ofumaan toʼachuu hin dandeenyu. Dhugaa waaʼee ofii keenya fi haala keenya yeroo dubbannu, of tuulummaa fi uumama ofittoo keenya wajjin lola keessa galla. Isaan Waaqayyotti hirkachuu irraa nu fageessu. Waaqayyo haala ulfaataa fayyadamuudhaan bakka dadhabaa keenya ifa baasa, akka caalaatti Isa amanannuuf.

Dadhabina keenya himachuun “waan hunda dogoggoraan hojjedhe” jechuu miti. Faallaa isaa, waan hojjenne fi hin hojjenne hubachuu qofa dha. Waan gaarii Waaqayyo karaa keenya hojjetes haaluu hin qabnu; sunis dhugaa dha. Garuu of jajuun mannaa, hundumaa ayyaana Waaqayyoo keessatti ilaalu qabna. Phaawulos akkana jedha:

“Inni hojii gaarii isin keessatti jalqabe sun hamma guyyaa Kiristoos Yesuusitti akka raawwatu nan amana.” (Fiiliphisiyuus 1:6)

Bakka dadhabaa keenya Waaqayyo duratti dafnee himachuu baranne taanaan, gad of qabuun fi jaalala fi humna Waaqayyoo irraa jabaachuu salphata.

3. Dhugaa Haala Keenya Adda Baafachuu

Yaaddoo balleessu keessatti hojii yeroo baayʼee hunda caalaa ulfaataa taʼe, haala keenya dhugaan arguudha. Jeequmsi akka hurrii dukkanaaʼaa ti; sobni dhugaa keessa dhokata. Dhugaan yoo beekame sammuun keenya ni fudhata; sobni maal akka taʼe ifatti yoo argame, didamee gatama. Yaadni sobaa of eeguuf dhokachuu qaba.

Haala dhuunfaa keenya akkamitti akka ilaallu yeroo hunda sirrii miti. Kanaaf mata-dureen “Fedha Waaqayyoo Argachuu” waggoota baayʼee keessatti namoota baayʼee hawwate. Mata-duree guddaa taʼus, karaa sadii gabaabinaan haa ilaallu.

Karoora Waaqayyo jalqabe

Waaqayyo jalqabe. Haala kana keessa na gargaaru. Fedhii koo hunda guutuuf waadaa gale.

Jireenyi mataan isaa fakkeenya gaarii dha. Waaqayyo jireenya nuuf kenne; waan nu barbaachisu akka nuuf kennu waadaa gale (Maatewos 6:33). Jireenya hafuuraa keenyas akkasuma: Kiristaana jabaa fi amanamaa taanee jiraachuuf waan nu barbaachisu hunda akka nuuf kennu waadaa gale.

“Humni waaqummaa isaa karaa isa ulfina isaatii fi gaarummaa isaatiin nu waame sana beekuu keenyaatiin waan jireenyaa fi Waaqatti buluuf nu barbaachisu hundumaa nuuf kenneera.” (2 Phexros 1:3)

Karoora ani ofumaan jalqabe

Ani jalqabe. Gargaarsa argachuuf dura qalbii jijjiirrachuu qaba. Fakkeenyaaf, liqii keessatti of galchuu.

Joe konkolaataa haaraa, miidhagaa fi meeshaa addaa hedduu qabu jaallate. Amma kaffaltii jiʼaa guddaa keessatti qabameera. Hojii isaa yeroo tasgabbaaʼaa turetti rakkoo hin fakkaanne; amma hojii isaa dhabuu dandaʼa jedhee yaaddoon isa moʼe — tarii konkolaataa isaas ni dhaba.

Joe hawwii qabeenyaa isaa irratti qalbii jijjiirrachuu qaba. Kana jechuun konkolaataa sana battalumatti gurguru qaba jechuu miti; garuu of gad qabee booda waan hunda dhabuu dandaʼu illee Waaqayyoon amanachuu dandaʼa.

Karoora Waaqayyoo fi ofii keenya walitti makame

Tarsiimoo Seexanaa keessaa tokko dhugaa fi soba walitti makuu dha. Fakkeenyaaf, ganama Kitaaba Qulqulluu banee Waaqayyoon barbaaduu dandeenya; garuu guyyaa sana gaaffii fi deebii hojii qabna jechuun yaaddoodhaan sammuu keenya guutamuu dandaʼa. “Ofii koo gaarii fakkeessuuf dhugaa muraasa jijjiiruun ni dandaʼamaa?” jennee yaadna. Waaqayyo, “Dhugaa dubbadhu” jedha; hamtichi garuu karoora keenya xiqqoo jijjiirnee soba keessa akka seenu nu sossoba.

Rakkoon yeroo dhufu jeeqamnee Waaqayyoon komachuu dandeenya. Murtoon dhuunfaa keenya karoora Waaqayyoo jalqabaa jallisee jira moo hin jirre qorachuu qabna. Maatewos 4 keessatti hamtichi Kitaaba Qulqulluu jallisee, Yesuus mana qulqullummaa irraa of gadi akka buusu gaafate. Yesuus yaada sana hordofe taanaan, waadaa Waaqayyoo alatti tarkaanfata ture; Waaqayyoon amanuu mannaa Isa qoru ture. Yesuus dhugaa dubbatee, qorumsa Seexanaa irra dhugaa irratti dhaabbate.

Sally hojii haaraa argachuuf gara Chicago deemuu akka qabdu hubatte. Hojii irratti hiriyoota haaraa argattee, jireenya haaraatti sirriitti seenaa turte. Halkan tokko hiriyoonni hojii ishee bakka bashannanaa tokko keessatti waliin nyaachuuf ishee waaman. Gara keessatti itti hin tolne; garuu ni deemte. Jiʼa lama booda jireenya ishee keessatti yeroo kam iyyuu caalaa Waaqayyo irraa fagaatteetti isheetti dhagaʼame.

Fakkeenya kana keessatti Sally hojii sanaaf Chicago deemuun sirrii ture; garuu hiriyyaa argachuuf sodaa fi fedhii qabduun gatii tokko tokko irratti laaffifte. Kana jechuun iddoo balaa keessa seente. Jiʼa lama booda, “Waaqayyo na dhiiseera” jedhee isheetti dhagaʼame; waan hundi dogoggoraan deemaa jira fakkaate. Rakkoon Chicago deemuu miti; Chicago keessatti murtoowwan booda goote ture.

Gooftaa bira deebiʼuuf dogoggora ishee adda baafattee himachuu, diduu fi karaa Waaqayyoo filachuu qabdi. Fedhii hiriyyaa argachuu ishee harka Waaqayyoo keessa kaaʼuu qabdi. “Waaqayyo maaliif na dhiise?” yookaan “hiriyyaa dhabuu nan sodaadha” jedhu madda isaa adda baafachuu dadhabde taanaan, garaa ishee dhiphate salphaatti hin furu.

Xumura

Dhugaa hin sodaatinaa. Dhugaa fi ragaa jiru akkuma jirutti fudhadhaa. Isaanitti hirkadhaa; hordofaa. Dhugaan ilaalcha Waaqayyoo nuuf kenna; yeroo dheeraa keessatti nu gargaara. Dhugaa malee miira, of tuulummaa fi haala keenya qofaan buluuf dirqamna.

Amma sammun namaa fi miirri isaa hammam walitti dhihoo akka taʼan haa ilaallu.

Sammuu fi Miira

Yaadawwan yaaddessaa sammuu keenya keessa yeroo naannaʼan, baayʼee jeeqamna.

Miira cimaa fi yaada keessaa keenyaaf akkamitti deebii kennina? Gaaffiiwwan armaan gadiin haa ilaallu.

1. Miirri maal?

Miirri akka hiriyaa lubbuu keenyaati; haala keessa keenya jiru guddissee akka mulʼatu godha. “Baayʼee gaarii natti dhagaʼama!” “Kophaa koo natti dhagaʼama.” Namoonni baayʼeen yeroo tokko tokko akkas jedhu. Nu keessaa baayʼeen miira keenya sodaanna; sababni isaas waan ofii keenya irratti beekuu hin barbaanne nu agarsiisa: “Namni na hin jaallatu.” “Of nan jibba.” Jechi “miira” jedhu yeroo tokko tokko hiika balʼaa qaba — hawwii hamaa irraa kaasee hamma gara-laafinaatti.

2. Miira akkamitti fayyadamna?

Miirri keessa keenya qorachuuf meeshaa gaarii dha; garuu murtoo gochuuf isa irratti hirkachuun balaa qaba. Namoonni tokko tokko, “Miirri koo ana isa dhugaa ti; ofii kootti amanamaa taʼuuf akka natti dhagaʼamutti jiraachuu qaba” jedhu. Kun balaa guddaa dha. Miirri dhugaa, ogummaa idilee fi Dubbii Waaqayyootiin hin madaalamne, salphaatti murtoo hamaatti nu geessa.

Miirri keessa keenya irratti odeeffannoo dhugaa tokko tokko kennuu dandaʼa; garuu “miirri koo jechuun ana guutuu dha” jennee isa wajjin of wal-qixxeessuu hin qabnu.

3. Sammun miira irraa akkamitti adda?

Sammun akka geggeessuuf uumame; miirri akka hordofuuf. Sammun odeeffannoo alaa fudhatee haala jiru madaalawaan qorachuu dandaʼa. Miirri garuu waan keessa keenya keessatti mulʼatu qofa ibsa.

Miirri dhuunfaa irratti hundaaʼa; sammun sirriitti fayyadame immoo waan dhugaa irratti madaalu dandaʼa. Sammun yaada duraan isa keessa hin jirre fudhatee, yaada sanaan jijjiiramuu dandaʼa. Namni Ameerikaa tokko Taliban wajjin Afghanistan keessatti lolu taʼe dhagaʼuun nama dinqisiisa. Garuu yaadni namaa waan isa bulchu taanaan, jireenyi isaa isa hordofa. Wanti yaada namaa qabatu, jireenya isaa qabata.

Dhaloota keenya keessatti namni miira isaa sammuu isaa akka bulchu eeyyamuuf dhiibbaa qaba. Yeroo baayʼee “Ani akkas natti dhagaʼama…” jedhu dhageenya. Miira keenya toʼachuu barachuu qabna; miirri jireenya keenya akka bulchu hin eeyyamnu. Waaqayyo sammuu nuuf kenne, akka miira nu karaa hin tasgabboofneetti geessu moʼannuuf.

Sammuu haaromsuun, ilaalcha Waaqayyoo jireenya keenya akka bocu eeyyamuu dha. Sammun sirriitti fayyadame nama miira isaa wajjin lolu gargaaruu dandaʼa. Haala ulfaataa keessa yeroo jirtu, ayyaana Waaqayyootiin fedha Isaatti of kennuu dandeessa.

4. Harʼa namoonni sammuu akkamitti ilaalu?

Namoonni baayʼeen sammuun hojii gaarii argachuuf, maallaqa hojjechuuf fi gammachuu ofii isaanii tajaajiluuf qofa jechuun ilaalu. Dhugaa fi yaada qajeelaan sammuu keessaa yeroo baafaman, sammun madaalawaa taʼuu isaa dhaba.

Namni yeroo tokko tokko nama fakkaattii Waaqayyootiin uumame taʼuu mannaa, bineensa miira uumamaatiin bulu fakkaatee jiraata. “Nama ammayyaa” tokko tokko sammuu amanachuu hin barbaadu; gammachuun guddaan muuxannoo fi miira qofa irraa dhufa jedhee yaada. Dhugaa fi yaada qajeelaa sammuu irraa baasuun sammuu sana calʼisiisa.

Sammun dukkanaaʼe kun Dubbii Waaqayyootiin haaromfamuu qaba. Miira keenyaaf deebii kennuun dirqama miti; Waaqayyo, eenyummaa Isaa fi humna Isaa amanachuudhaan akka Dubbii Isaatti jiraachuu filachuu dandeenya.

Xumura

Fakkeenyi baaburaa durii ammas sirrii dha: amantiin akka mishiina fuulduraa, dhugaan akka gaariiwwan baaburaa, miirri immoo akka gaarii dhumaa. Miirri waan keessaa keenya jiru ibsa; sammuun haaromfame jireenya jijjiirame fida.

“Akka gaarii natti dhagaʼamu” qofa barbaaduun nu hin barbaachisu. Dubbii Waaqayyoo dubbifnee “gaariin maal?” jennee baranna; ergasii waan gaarii hojjechuuf murteessina. Jechuun, dhugaan jireenya keenya akka qajeelchu murteessuu qabna. Sirriitti yaaduu fi hojjechuu yeroo jalqabnu, miirri keenya boodarra nu hordofa.

Amma yaadawwan kana jireenya mootii beekamaa tokko keessatti haa ilaallu.