Karoora Lola Milkaaʼaa

2 Qorontos 10:3–4 mala lola jalqabaa nu barsiisa: ofii keenya fi mala ofii irratti hirkachuu dhaabuu.

Of irratti hirkachuu yeroo dhiisnu qofa mala lammaffaa, diina keenya moʼachuuf barbaachisu, itti fayyadamuu dandeenya. Caqasa itti aanu keessatti kun ifatti mulʼata.

“Mormii fi of tuulummaa beekumsa Waaqaa irratti kaʼu hunda ni diigna; yaada hundas boojinee Kiristoosiif akka ajajamu ni goona. Yommuu isin guutummaatti ajajamuu keessan raawwattanitti, nu immoo ajajamuu diduu hunda haaloo baʼuuf ni qophoofna.” (2 Qorontos 10:5–6)

Caqasa 5 fi 6 keessatti, lola kana keessatti kutaan lama akka jiru argina. Lamaanuu injifannoo argachuuf murteessoo dha; sababni isaas diinni mala adda addaatiin nu kiyyoo keessa galcha, rakkoon keenyaas akkuma kana gadi fageenya qaba.

1. Balleessuu: Soba Saaxiluu

“Mormii fi of tuulummaa beekumsa Waaqaa irratti kaʼu hunda ni diigna…” (2 Qorontos 10:5a)

Waan beekumsa Waaqaa faallessu hundumaa, soba diinaa saaxiluudhaan balleessuu qabna. Fakkeenya keenya keessatti, Waaqayyo magaalaa Yerikoo moʼachuuf rakkoo hin qabu. Iyyaasuu fi Israaʼeloonni garuu amanannaa Waaqayyo qabu sana hin qaban. Dallaan ol dheeratu sun akka isaanitti, “Nu moʼachuu hin dandeessan!” jedhu fakkaata. Hubannaa fi amanannaa nu barbaachisu Waaqayyoon, kaayyoo Isaa fi waadaa Isaa beekuu irraa dhufa. Dhugaa Wangeelaa fi soba diinaa wal bira qabnee ilaaluudhaan, sobni maal akka taʼe saaxilla.

2. Boojiʼuu: Dhugaa Jabeessuu

“Yaada hundas boojinee Kiristoosiif akka ajajamu ni goona.” (2 Qorontos 10:5b)

Yaada hundumaa barsiisa Kiristoos jalatti galchuu qabna. Bara 1981tti, Ladies’ Home Journal namoota, “Eenyutti amanattu?” jedhee gaafate. Deebiin isaanii nama dinqisiisa:

• Walter Cronkite — 40%
• Pope John Paul — 26%
• Billy Graham — 6%
• Waaqayyo — 3%

Harʼa buʼaan isaa akkam taʼa laata! Kitaabni Qulqulluun lolli dhugaan waan ati amantu irratti akka taʼe nu agarsiisa. Jechoonni “amantii” fi “amanannaa” Kitaaba Qulqulluu keessatti walitti dhiʼoo dha. Namoonni baayʼeen jireenya keessatti rakkoo qabaachuun isaanii nama hin dinqisiisu; isaan dhugumaan Waaqayyoon hin amanatan, Dubbii Isaas hin dubbisan yookaan irratti hin xiinxalan. Asitti barbaachisummaa amantii ifatti argina. Waaʼee amantii duwwaa yookaan amantii maqaa qofa miti; waaʼee Waaqa jiraataa irratti amanannaa dhugaa dubbanna.

Phaawulos yaada sammuu keenya keessa jiru wajjin dammaqinaan hojjechuu irratti dubbata. Homaa yoo hin goone, bilisa hin baanu.

Dirree Lola

Yaaddoo moʼachuu dadhabna, sababni isaas diina dogoggoraa wajjin lolaa jirra.

2 Qorontos 10:3–4 lola dogoggoraa meeshaa dogoggoraatiin lolaa akka jirru nu agarsiisa. Kiristaanonni hedduun lolli akkamitti akka hojjetu waan hin hubanneef salphaatti kufu. Boodarra maaltu yaaddoo keenya humneessu akka taʼe ni ilaalla. Amma garuu 2 Qorontos 10:3–4 irraa qajeelfamoota sadii fi hojii irra oolmaa isaanii haa ilaallu.

Qajeelfama 1: Burjaajii Keenya

“Nu yoo fooniin jiraanne iyyuu akka yaada fooniitti hin lollu.” (2 Qorontos 10:3)

Rakkoowwan hafuuraa yeroo baayʼee rakkoowwan dhuunfaa keenya duuba dhokatu. Waan hin beekneef burjaajiin keenya caalaatti guddata. Addunyaan hafuuraa rakkoo dhuunfaa keenya akkamitti akka tuqu hin hubannu. Akka nama dirree lolaatti uffata daakuu, uffata ciisichaa fi dibata aduu qabatee deemu fakkaanna!

Hojii irra oolmaa: Cubbuu jireenya keenya keessa jiru hammam cimaa akka taʼe arguu dadhabneerra. Hirmaannaa hamaan diinaa keessa jiru waan tuffanneef, lola hafuuraa akka lola dhugaatti hin fudhannu.

Qajeelfama 2: Dadhabina Keenya

“Miʼi waraanaa kan nu ittiin lollu ... miʼa waraana foonii miti.” (2 Qorontos 10:4a)

Dadhabinni keenya malaa fi meeshaa rakkoowwan hafuuraa furuuf mijataa hin taane fayyadamuu irraa dhufa. Yaaddoo hidda isaa keessaa buqqisuu yeroo dadhabnu, yaaddoon caalaatti guddata.

Hojii irra oolmaa: Ogummaa fi mala ofii keenya irratti waan hirkanneef kufneerra. Mala milkaaʼuu hin dandeenye keessaa muraasni armaan gadi.

Qajeelfama 3: Qabeenya Keenya

“Miʼi waraanaa kan nu ittiin lollu kan daʼannoo jigsuudhaaf humna Waaqaa qabuudha.” (2 Qorontos 10:4b)

Meeshaawwan Waaqa irraa dhufan daannoowwan jajjaboo kana diiguuf qophaaʼaniiru. Qabeenyi keenya meeshaa Waaqni nuuf kenne, daannoo cimaa kam iyyuu diiguu dandaʼu dha. Yesuus yeroo lafa irra turetti kana nu agarsiiseera.

Hojii irra oolmaa: Rakkoowwan keenya moʼachuuf malaa fi tarsiimoo Waaqayyo nuuf kennu barbaaduu qabna.

Mala fi Meeshaawwan Milkaaʼuu Dadhaban

• Jabaatanii yaaluu: “Yeroo itti aanu caalaatti nan yaala.”
• Gargaarsa alaa qofa: “Ogeessa sammuu nan qacara.”
• Mala qaruumsaa: “Haala akkanaa keessa deebiʼee akka hin galle nan eeggadha.”
• Qoricha qofaan gidduu seenuu: “Qoricha nan fudhadha.”
• Nama tokkotti himuu qofa: “Nama itti gaafatamummaa koo na gaafatu tokko nan barbaada.”
• Sagantaa haaraa barbaaduu: “Sagantaa yookaan seminaara haaraa tokko nan hordofa.”
• Of-gargaarsa: “Kitaaba of-gargaarsaa kana nan bita.”

Amma Waaqayyo haala namaaf hin dandaʼamne keessatti akkamitti moʼachuu akka dandaʼu haa ilaallu.

Iddoon Giddu-galeessaa Hin Jiru

2 Qorontos 10:3–5 dirree lola kana sirriitti ibsa taanaan, iddoo giddu-galeessaa hin jiru!

Lola kana keessaa ala dhaabachuun hin dandaʼamu. Namni tokko “ani ilaalaa qofa” jedhee balaa isaa irraa bilisa taʼuu hin dandaʼu.

Namni dammaqinaan lolu yeroo dhiisu, gowwoomsaan isa qabateera jechuu dha. Ifni—jechuun dhugaan—yoo bakka tokko keessatti hin ibsine, maaltu taʼa? Dukkana taʼa. Cinaa dhaabbannee yoo homaa hin goone, kaayyoo isa hamaa sanaaf karaa bana. Yesuus hooggantoota Yihuudootaatiin, “Isin kan abbaa keessanii…” jedhe. Kana jechuun amala abbaa isaanii qooddatu jechuu dha. Akka abbaa, akka ilma. Caqasa kana of eeggannoodhaan dubbisaa:

“Isin kan abbaa keessanii, kan diyaabiloos, ti; hawwii abbaa keessaniis raawwachuu barbaaddu. Inni jalqabaa kaasee nama ajjeesaa ture; dhugaa keessa hin dhaabanne, sababni isaas dhugaan isa keessa hin jiru. Yeroo soba dubbatu, waan isa keessa jiru irraa dubbata; inni sobduu fi abbaa sobaa ti.” (Yohannis 8:44)

Jalqabuma irraa, inni hamaan soba fayyadamee namoota kiyyoo keessa galchee gara ofii isaatti harkisa. Addunyaan soba akkasiitiin guutamte. Sobni waan Waaqayyoon hin gammachiisne gochuuf nu amansiisa. Kanaaf, yeroo yaadni fi gochi keenya safara Waaqayyoo irraa gadi taʼu, soba hamaa tokko dhageenyee hordofneerra jechuun ni dandeenya.

Leenjiiwwan hafuuraa akka kadhannaa, dubbisa Kitaaba Qulqulluu, xiinxala, soomaa fi waldaa keessatti hirmaachuu dhugaa irratti akka dhaabannu nu gargaara. Isaan malee, ijoollee Waaqaa taanus soba Seexanaatiif salphaatti saaxilamna.

Amma dhugaa jalqabaa kana—Balleessuu: Soba Saaxiluu—ifatti haa ilaallu.

Soba Hubachuu

Akkaataa waliigalaa tokko ifa taʼaa jira: yaadni sobaa hojii hamaa dhalcha.

Hamaan yaada hamaa sammuu keenya keessatti dhaabuu yoo dandaʼe, gochi keenya hamaa taʼuu jalqaba. Garuu jabaadhaa; boqonnaan itti aanu faallaan isaas dhugaa akka taʼe agarsiisa. Yaadni dhugaa buʼaa gaarii akka nagaa Waaqayyoo fidu dandaʼa.

Seexanni soba fayyadamuun kaayyoo lama qaba; namni sun eenyu akka taʼe irratti hundaaʼa:

• Warra hin amanneef: akka isaan hin amanne gochuuf.
• Warra amaniif: dukkana dabaluudhaan akka buʼaa hin qabne gochuuf.

Seexanni aangoo dhugaa ofii isaa keessaa waan hin qabneef, soba fi gowwoomsaa fayyadamee kaayyoo isaa raawwata. Inni nama gowwoomsuudhaan aangoo “hata.” Ati Kiristoositti erga amantee booda aangoo dhugaa si irratti hin qabu; garuu akka inni qabu sitti amansiisuu yaala.

Garuu jireenya kee keessaa kutaa tokko isaaf yoo kennite, kutaa sana ni fudhata. Mana kee keessaa kutaa tokko akka itti turu yoo kennite, achi ni jiraata. Kutaa ciisichaa kee keessa akka sochoʼu yoo isaaf kennite, achuma turuu yaala. Dhugaa walakkaatiin, “bakka dabalataa isaaf kennuun sirrii dha” jedhee si amansiisa. Yeroo garaa kee keessatti bakka itti dhaabbatu argate, naannoo isaa balʼisuuf yaala.

Waa tokko yaaddaʼuu erga jalqabdee booda, wanta biraa yaaddaʼuun baayʼee salphata. Dhumarratti jireenyi kee nageenya dhabaa fi sodaa taʼee sitti mulʼachuu dandaʼa. Furtuu garaa kee keessaa meeqa isaaf kennite?

Sobni akka sanyii ti. Sammuu keessa erga facaafamee booda ni guddata; gocha hamaa keessaa of mulʼisa. Sammuu dukkanaaʼe keessaa jechoota hamaa, ilaalcha hamaa, walaloo, barruu, fiilmii, amala fi gocha dhugaa Waaqayyoo wajjin hin deemne adda addaa baʼu. “Yaadawwan sobaa” sammuu keessatti facaafaman, “waan ol of qabu” jechuun jecha fi gocha hamaa fida. Yaadni sobaa hojii hamaa dhalcha. Efesoon 4:17–19 caqasawwan akkaataa diinni hojjetu kana mirkaneessan keessaa tokko dha.

Efesoon 4:17–18 soba sammuu keessatti jiru adda baasa:

• “yaadni isaanii faayidaa hin qabne”
• “hubannaan isaanii dukkaneeffameera; jireenya Waaqaa keessaas baʼaniiru”

Efesoon 4:19 amala hamaa caalaatti guddataa deemu agarsiisa:

• “qalbiin isaanii hadoode”
• “hamma xuraaʼummaa gosa hundaa keessa galanitti sassattummaan guutaman”

Yeroo sammuun sobaa fi of-tuulummaa isaa wajjin toʼatamu, buʼaan isaa gocha hamaa dha. Akkaataa “yaada–gocha” hamaa kana keessa akka hin kufneef, “kutaa” yookaan “furtuu” kam diiyaabiloosiif akka kennite adda baasuun barbaachisa; sana booda deebistee fudhachuu qabda. Hamaan yeroo tokko tokko dhugaa fayyadama; garuu kaayyoon isaa dhumaa soba dabarsuu dha. Fakkeenyi ifaan, yeroo Yesuusin gammoojjii keessatti qore sana.

Seexanni dhugaa tokko caqasee, “Inni waaʼee kee ergamoota isaa ni ajaja” (Maatewos 4:6) jedhe. Kun Kakuu Moofaa keessaa caqasa dha. Yesuus garuu itti fayyadama sobaa caqasa sanaa, Kakuu Moofaa keessaa caqasa biraatiin saaxile: “Gooftaa Waaqa kee hin qorinaa” (Maatewos 4:7). Seexanni dhugaa fayyadamee yaada fi gocha dogoggoraa uumuuf yaalaa ture. Kanaaf Dubbii Waaqayyoo beekuun dhugaa walakkaa saaxiluuf murteessaa dha.

Hidda sobaa keessa fincila jira. Namni of caalaa jabaataa taʼe tokko irratti loluuf Seexanni karaa gowwoomsaa fayyadama. Sobni humna argata yeroo ati isaaf amanamummaa kennitu qofa. Waaqayyo maal akka nu ajaje irraa adda taʼee, “karaan biraa jira” jedhee yaada yookaan hojii siif dhiheessa. Yaada sana dhageessuuf Waaqayyoon dhiisuu qabda. Hewaan kana goote; Addaamis ishee duukaa buʼe. Nuti hundi keenya yeroo tokko yookaan yeroo baayʼee akkas gooneerra.

Hidda isaatti, sobni, “Ogummaa yookaan dhugaan Waaqayyoo irraa adda taʼe jira” jechuu dha—propagaandaa, falaasama, amantii sobaa, yookaan yaada biraa. Kana erga fudhatanii booda, yaada sanaan akka ajajamu goona. Yaada kana wajjin ilaalcha, amantii fi wanti beekumsa Waaqayyoo irratti dhaabbatu hundi ni dhufa.

Yeroo sana lolli keenya falmiiwwan kana diiguu fi akka isaanitti hidhamaa taane yaada keessaa balleessuu dha. Gooftaan daannoowwan fincila jireenya keenya keessaa, kanneen akka barattoota Kiristoos buʼaa hin qabne fi ijoollee hin ajajamne nu godhan, diiguu barbaada. Waldaawwan keenya dadhabaa taʼuun isaanii keessaa sababni tokko yaadawwan hamaa akkanaa amantootaan fudhatamuu isaanii dha.

Namoonni yaaddoo keessa jiran Waaqayyo irraa salphaatti harkifamanii waadaa sobaa irratti akka hirkatan amansiifamu. Isaan furmaata baayʼee barbaadu; garuu mala isaaniif waadaa gale sun dhugumaan gargaaruu dandaʼa moo hin dandaʼu adda baasuu dadhabu. Waadaan sobaa nu gowwoomsa; waan gochuu hin dandeenye nuuf waadaa gala, akkasumas jalqabuma irraa nu gargaaruuf karoora illee hin qabu.

Soba kana hammachuun yeroo hunda miidhaa guddaa fida. Waaqayyo hundumaa dandaʼu, qulqulluu, amanamaa fi guutummaatti gaarii akka taʼe amantii keenya laaffisuu dandaʼa. Kanaaf soba of-tuulaa irraa wanti caalaatti balaa qabu hin jiru. Akka nama amansiisutti yoo dhihaate, tarii takkumaa hin shakkitu. Furmaata gaarii fakkaatee erga fudhatamee booda, namni yaada sana hordofuuf of kennuu dandaʼa.

Yoo fedhii qabaattan, Kitaaba Qulqulluu keessatti soba, gowwoomsaa, dhugaa fi soba irratti qorannoo godhaa. Jechoota kana yookaan isaanitti dhiʼoo taʼan barbaadaa. Waan argitan isin dinqisiisa! Amma soba kana akkamitti saaxillu haa ilaallu.