Soba Saaxiluu

Namni yaada kee toʼatu si toʼata.

Humni sirna barnootaa fi bashannanaa hawaasa keenya ammayyaa keessatti qabu yeroo baayʼee gadi xiqqeeffamee ilaalama. Addunyaan beeksisaa miidiyaa fi interneetii akka guddataniif humna guddaa taʼeera. Isaan sanyii sobaa sammuu keessa facaasuu irratti ogeessota. Namoonni namoota biroo toʼachuu barbaadan, namoonni miliyoonaan lakkaaʼaman yaada tokko akka amanan, akka fudhatan, akka amala barbaadameen jiraatan gochuuf yaada isaanii keessa sanyii of eeggannoodhaan facaasu.

Namni ogeessi yaada, amantii fi gocha walitti hidhata qaban arguu dandaʼa. Adda baafachuun jechuun, wanta dhagaʼamu fi argamu of eeggannoodhaan qorachuu dha.

Waan namni amanu irratti dhiibbaa yoo qabaatte, nama sana irratti aangoo qabaatta.

Yesuus adda baafannaa guutuu qaba ture. Fakkeenya lamaan armaan gadii keessatti, Yesuus jechoota Phexros madda isaanii wajjin akkamitti walitti hidhe argina.

1. Sagalee Seexanaa → Amantii Dhabuu → Jecha fi Gocha Dogoggoraa

“Innis waaʼee kanaa ifatti baasee dubbate; Phexrosis kophaatti baasee isa ifachuu jalqabe. Yesuus garuu of irra garagalee barattoota isaa ilaale; Phexrosiinis, ‘Seexana nana! Na duubatti deebiʼi! Ati kan namaa yaadda malee kan Waaqaa hin yaadduutii’ jedhee ifate.” (Maarqos 8:32–33)

Fakkeenya jalqabaa kana keessatti, Yesuus amantii dhabuu fi gorsa dogoggoraa sagalee Seexanaa wajjin wal qabsiise. Seexanni yaada kana sammuu Phexros keessa seensise; Phexrosis waan inni yaadaa ture jecha isaatiin mulʼise.

2. Mulʼata Waaqaa → Amantii → Jecha fi Gocha Sirrii

Simoon Phexrosis, “Ati Kiristoos, Ilma Waaqa jiraataa ti” jedhee deebise. Yesuus immoo akkana jedhee deebiseef; “Yaa Simoon ilma Yoonaa, ati eebbifamaa dha; kana abbaa koo isa samii irraatu siif ibse malee nama miti.” (Maatewos 16:16–17)

Fakkeenya lammaffaa keessatti faallaan isaa dhugaa akka taʼe argina. Yesuus jecha Phexros eebbise. Jechi isaa Waaqayyo Phexrositti dubbachaa akka ture mulʼise. Phexros waan kana Waaqa irraa barate; jecha isaatiin immoo Waaqayyo irraa barachaa akka jiru mulʼise. Phexros illee salphaatti gowwoomfamuu dandaʼe taanaan, nutis of eeggachuu qabna.

Qajeelfamoota

Jechoonni fi gochi keenya waan dhugumaan amannu mulʼisu. Jecha fi gocha keenya qorachuudhaan, leenjii fi gargaarsa Hafuura Qulqulluu wajjin, amantii sobaa keenya gara madda isaatti deebiʼee adda baasuu dandeenya. Waan dhugumaan amannu gocha keenya irraa beekuun, yeroo baayʼee jecha keenya irraa beekuu caalaa salphaa dha.

Hewaan waan bofichi itti hime amante; innis waan Waaqayyo isheetti hime faallessu ture. Fudura dhowwame sana fudhattee nyaachuun ishee, Waaqayyoon shakkite akka turte nu agarsiisa. Gochi keenya baayʼee dubbata; jecha keenya caalaa illee dubbata. Amma caalaatti ifatti haa ilaallu.

Yaaddoon amantii keenya waaʼee Waaqayyoo keessatti wanti tokko dogoggoraa akka taʼe mulʼisa. Ani yoo yaaddaʼe, waaʼee Waaqayyoo fi haala koo irratti soba tokko amaneera jechuu dha. Yeroo tokko tokko sobawwan kana waggoota hedduuf utuu hin beekin jireenya keenya keessa qabachuu dandeenya. Jireenya kee keessatti yaaddoo yoo argite, Waaqayyo akkamitti akka si kunuunsu sirriitti arguudhaan bakka tokko dhabdeetta jechuu dandeessa. Isa yoo hin amananne, nagaa Isaa qabaachuu hin dandeessu.

Kanaaf, yoo yaaddaʼe, waan dhugumaan amantu irra deebiʼii qori; soba gara yaaddoo sanaatti si geesse adda baasi. Namni waan namni biraa amanu jijjiiruu yoo dandaʼe, nama sana irratti humna qaba. Kun mala Seexanaa dha; Waaqayyo garuu furmaata qaba.

Yeroo Muraasa Fudhadhu

Gocha dogoggoraa yookaan yaaddoo jireenya kee keessatti argitu barreessi. Waaqayyo waan kana irratti siif hojjechuu akka qabu hubadhu. Sadarkaa lola kana irratti, yaaddoo fi yaada yaaddessaa kee akkamitti guutummaatti furu akka dandeessu irratti garmalee hin dhiphatin. Ammaaf, akka isaan guutummaatti si irraa baʼan fedhii kee Waaqayyotti himi. Himannaa kana amala godhadhu.

Soba Balleessuu

Soba dhugaa wajjin yeroo wal bira qabnu, ifa dhugaa dukkana cubbuu irratti ibsaa jirra.

Ifni dhugaa soba miidhaa geessisu maal akka taʼe ifatti saaxila. Namni gowwoomfamee akka ture yeroo argu, soba sana irratti amanannaan isaa ni laafa. Soba dhugaa wajjin wal bira qabnee qorachuuf kutaa sadii ilaalla: madda, amantii fi ajajamuu.

1. Madda

Gorsi sun Hafuura dhugaa irraa moo hafuura gowwoomsaa irraa akka dhufe adda baasi (1 Yohannis 4:6). Yaadni sun eessaa dhufe? Namni tokko sitti gorse moo? Kitaaba keessaa dubbifte moo? Hiriyaa irraa dhageesse moo?

2. Amantii

Waan amannu yeroo yerootti qorachuu qabna. Waan “nan amana” jennee dubbannu fi waan dhugumaan amannu yeroo baayʼee wal hin fakkaatu. Qalbii jijjiirrannaan dhugaan yeroo Waaqayyo maal akka nu barbaadu fi waan nuti isa faallessuun filanne gidduu faallaa jiru arginu qofa keessatti dhalata.

3. Ajajamuu

Ilaalchi, yaadni fi jechi keenya Waaqayyoon ni gammachiisaa? Obboleessa tokko irraa sirreeffama fudhachuuf gad of qabuu yoo qabaanne, balaa hedduu irraa eegamna. Garuu yeroo baayʼee dhugaa Kitaabni Qulqulluun barsiisu fudhachuu mannaa yaada ofii keenya cimsinee hordofna.

Soba jireenya keenya keessa jiru argachuuf, kutaa sadii kana—madda, amantii fi ajajamuu—qorachuu qabna. Abdiin koo, sobawwan kana dhugaa Waaqayyoo fi Dubbii Isaatiin bakka buusuu akka dandeessan dha. Amma fakkeenya hojii irra oolmaa isaa haa ilaallu.

Hiriyaa Jireenyaa Barbaaduu: Karaa Dogoggoraa

Yaada yaaddessaa tokko karaa lama adda addaatiin akkamitti deebisuu dandeenyu fakkeenyaan haa ilaallu.

Hiriyyaan tokko waaʼee gaaʼelaa taphaan wal makatee, “Waaqayyoon eeggachaa waggaa meeqa dabarsite?” jedha. Jalqabatti kolfuu dandeessa; garuu booda jechi sun yaada yaaddessaa tokko si keessa kakaasa. Yoo gaaʼela keessa jiraatte yookaan nama tokko wajjin walitti hidhama cimaa qabaatte, jechi kun tarii si hin rakkisu. Garuu waggaa soddoma taatee kophaa yoo taate, jechi sun sammuu kee keessa deebiʼee deebiʼee dhagaʼamuu dandaʼa.

Hidda yaada yaaddessaa sanaa saffisaan saaxiluun murteessaa dha. Yaaddoon ati qabu hiriyaa jireenyaa argattaa moo hin argattu jedhu dha. Umuriin kee dabalaa deemuu fi filannoon kee xiqqaachaa jiraachuu yaaduu dandeessa. Jechi hiriyyaa kee sun akka Waaqayyo hiriyaa jireenyaa siif argamu irratti hin yaadne, jireenya kee keessa illee hirmaannaa hin qabneetti si kakaasuu dandaʼa. Akkasumas, “ati Waaqayyoon eeggataa qofa jirta” jechuun akka gowwaa taate sitti dhagaʼsisuu dandaʼa.

Deebii #1

Yeroo akka gowwaa fakkaanne sitti dhagaʼamu, amanamummaa Waaqayyoo irratti xiyyeeffachuu mannaa saffisaan deebii miiraa kennuu dandeenya. Fakkeenya kana keessatti jechi sun, “Waaqayyo siif hin hojjetu; siifis hin yaadu” jechuun akeeka. Garuu Kitaaba Qulqulluu keessatti Waaqayyo nuuf akka yaadu ifatti baranna. Kanaaf madda jecha sanaa Waaqayyo miti.

Yaada sammuu kee keessa deemu irratti dammaqaa yoo taate, bakka amanannaan kee Waaqayyo irraa gadi buʼee yaada fi mala ofii kee irratti ol kaʼuu jalqabu daftee argita.

Fakkeenya kana keessatti, “nama sirrii Waaqayyoon eeggachuu koo keessatti murtoo sirrii godheeraa?” jettee yaaddaʼuu dandeessa. Yeroo sodaan si qabatu, gowwaa fakkaachuu irraa of oolchuuf daangaa hedduu ceʼuu dandeessa. Yeroo akkanaa amala Kitaaba Qulqulluu faallessu fudhachuun salphata.

Filannoo haaraa kan duraan hin fudhatamne fudhachuuf qophii taʼuun kee, amantiin kee duraanuu raafamaa akka jiru fi wantoota duraan sirrii hin taane jedhanii beekaman irratti laaffachuu jalqabde agarsiisa.

Ilaalchi Waaqayyoon hin kabajne haala sana akkamitti akka ilaalte jijjiira: dhiirri Kiristaana hin taane kan kutaa barnootaa keessatti siif xiyyeeffannoo kenne amma “filannoo” taʼa. “Rakkoo guddaa miti mitii?” jechuun of amansiisuu dandeessa. Yaada kee tasgabbeessuuf, “waldaa nan geessa; tarii Kiristoositti amansiisuu nan dandaʼa” jetta. Namni hin amanne wajjin hariiroo gaaʼelaatti geessu jalqabuun Dubbii Waaqayyoo faallessuu dandaʼa; garuu yaada haaraa kanaan, Waaqayyoon “eeggachuu” mannaa ofumaan “barbaaduu” filatta. “Waaqayyo akkan hojjedhu na irraa eega; kun amanamummaa miti ree?” jettee of amansiisuu illee dandeessa.

Bakka Shaakala Qaamaa?

Tarii hiriyyaan kee mana shaakala qaamaa keessatti miseensa taʼa. Namoonni kophaa jiran achitti hedduu jiru! Ati illee tarkaanfii fudhachuuf yaaluu dandeessa. Mana shaakala qaamaa keessatti waan hamaa of keessaa qabu hin jiru. Garuu hiriyaa gaaʼelaa barbaaduuf achi deemtaa?

Nama akkamii barbaadda? Yoo mana shaakala qaamaa qofa keessatti nama barbaadde, nama qaama isaa irratti xiyyeeffannoo guddaa kennu argachuun salphaa dha. Akkuma Waaqayyotti, “Dhiira bareedaa qaama isaa baayʼee jaallatu barbaada” yookaan “Dubartii fedhii saalaa koo kakaastu barbaada” jettee himuu fakkaachuu dandaʼa. (Kun yeroo hunda akkas jechuu miti; kaayyoon achi deemuu kee murteessa.) Haala sana dhugaadhaan yoo qoranne, waan amma “filannoo” taʼe arginee dinqisiifachuu dandeenya.

Deebii #2

Karaan biraa, qormaata of irratti hirkachuu kana adda baasuu dha. Namni tokko, “Waaqayyoon eeggachaa waggaa meeqa dabarsite?” yeroo jedhu, ati kun qormaata Waaqayyoon amanachuu dhiisuuf si kakaasu akka taʼe arguu dandeessa. Sana booda billaa dhugaa fudhattee akkana jechuu dandeessa:

“Dhugaa dha; yeroo dheeraaf Waaqayyoon amanachaa tureera. Ittuma fufees Isa nan amana.”

(Amanannaa kee jabeessita; ogummaa eeggachuu kee hin shakkitu.)

“Eeyyee, yeroo tokko tokko kophaa natti dhagaʼama; garuu Waaqayyo nama sirrii yeroo sirriitti qopheesseera jedhee nan amana.”

(Dadhabina kee hin dhoksitu; garuu Waaqayyoon amanachuu kee dhugaa taʼee labsita.)

“Isa nan eeggadha. Gooftaan akka na jaallatu dubbata.”

(Jaalala Waaqayyoo irratti dhugaa labsuudhaan amantii kee eegu jalqabda.)

“Jireenya koo duubatti ilaaluun waan tokko nan arga: Gooftaan namoota gaaʼelaaf gaarii hin taane tokko tokko irraa na eegu isaa nan yaadadha.”

(Muuxannoo kee keessaa amanamummaa Waaqayyoo irratti dhugaa dabalataa labsita.)

“Ofii koo hin amanu; kutaa jireenya koo kana Waaqayyo naaf qindeessuu qaba.”

(Asitti hidda dhimmichaa qabda. Gorsa hiriyyaa kee duukaa buʼuudhaan amanannaa Gooftaa dhiisuu mannaa, gargaarsa Waaqayyoo barbaadda.)

Qormaata gidduutti dhugaan Waaqayyoo akkamitti labsamaa akka jiru ni argitaa? Humna guddaa qaba! Hiriyyaan shakkii si keessa kaaʼu, dhugaan amantii dhabuu isaa saaxilu akka dandaʼu ni hubata. Kutaa hedduutti dhugaan jabaate:

• Xiyyeeffannoo sirrii: Waaqayyoon amante.
• Yeroo sirrii: Yeroon sun akka ati filattu caalaa dheeraa taʼus, Waaqayyo dogoggora hin hojjetu.
• Nama sirrii: nama kam iyyuu osoo hin taʼin, nama Waaqayyoon jaallatu.
• Ilaalcha sirrii: Waaqayyo kanaan dura akkamitti amanamaa akka ture yaadatta.
• Eegumsa sirrii: waggoota kana keessatti Waaqayyo si eegu isaa beekta.

Amantiin sirriin jechoota amantii akkanaa dhalcha. Dhugaan kun humna qaba. Yeroo isaan dubbannu, Hafuurri nu jajjabeessa; amantii keenya ni ijaara. Jechoota kana dhuunfachuun—fakkeenyaaf “ani” jechuun—Waaqayyo namoota nu naannoo jiran illee amantii isaanii akka cimsatan itti fayyadamuu dandaʼa.