Kaayyoo Qormaataa Mormuu

Namoonni hedduun nagaa irratti abjuu qofa argatu; sababni isaas takkumaa nagaa dhugaa hin muuxanne, gara fuulduraattis ni argatu jedhanii hin eegan. Yaaddoon, dhiphinni fi sodaan namoota nagaa hin qabne waliin deemu.

Boqonnaa kana keessatti qormaanni akkamitti akka nu tuqu qofa osoo hin taʼin, waadaan Waaqayyoo dinqisiisaan qormaata kana akkamitti mormuu akka dandaʼu ni ilaalla. Barnootni kun hojii irra ooluuf baayʼee salphaa dha. Waadaa Waaqayyo nuuf kenne ilaaluun dura haa kadhannu:

Yaa Abbaa samii, yeroo tokko tokko hamma abdii kutadhee hunda dhiisuu barbaadutti nan dadhaba. Akkamitti bakka ani amma jiru gaʼe illee hin beeku. Yaa Gooftaa, dukkana kana keessaa na baasi. Humni kee dallaa qormaanni naannoo koo dhaabe haa cabsu. Boqonnaa kanaan qormaanni akkamitti na kiyyoo keessa galchu akka yaalu naaf mulʼisi. Dhugaa kee keessatti akka jabaadhee dhaabadhu na gargaari. Maqaa Kiristoosiin, Ameen.

Yaaddoo moʼachuuf tarkaanfiiwwan lamaan maal akka taʼan ni yaadattaa?

Nagaa Waaqayyoo Argachuu

Riqicha Ceʼuu

Boqonnaa darbe keessatti lolli yaaddoo wajjin qabnu keessaa baayʼeen isaa sammuu keessatti akka taʼe baranne. Lola yaaddoo kana keessatti qabxiilee lama yaadachuu qabna: balleessuu fi boojuu. Jechoonni kun Riqicha Abdii irratti utubaawwan lama fakkaatu.

1. BALLEESSUU: Qormaata Jalaa Baʼuu

Yaadawwan Waaqayyoo fi karaan Isaa gaarii miti jedhanii akeekan adda baafamanii didamuu qabu. Sekularizimiin akka garee yaadaa “Waaqayyo addunyaa keenya keessatti hin jiru” jedhuutti ibsamuu dandaʼa. Dhugaan garuu Waaqayyoo fi Seexanni dhugumaan jiru. Barsiisni sobaa akka sekularizimii nagaa Waaqayyoo argachuuf yoo deemnu didamuu qaba. Yaada sobaa kana duraan fudhanne taanaan, qalbii jijjiirrannee karaa Kiristoosiin dhiifama argachuu qabna.

2. BOOJUU: Nagaa Waaqayyoo Argachuu

Utubaan lammaffaan dhugaa qabatanii turuu bakka buʼa. Dhugaa irratti amanannaa duraan qabnu, yeroo baayʼee keessa darbee laaffate, deebifnee qabachuu qabna. Adeemsa kana qulqullummaa keessatti guddachuu jennee waamna. Phaawulos jireenya keenya amantiidhaan akka jiraannu dubbata. Kun jecha “amanuu” jedhuun ifa taʼa.

“Mormii fi of tuulummaa beekumsa Waaqaa irratti kaʼu hunda ni diigna; yaada hundas boojinee Kiristoosiif akka ajajamu ni goona.” (2 Qorontos 10:5)

Harʼa nagaa sana akkamitti argannu baranna.

Diinota Nagaa Sadii

Yaaddoon, dhiphinni fi sodaan diinota nagaa sadii dha. Nagaan argamuun Waaqayyoo nu bira jiraachuu fi garaan keenya hin jeeqamne taʼuu dha.

Haala rakkisaa nu hin gammachiisne keessa galuu irraa yeroo hunda of oolchuu hin dandeenyu. Haalawwan akkasii yeroo baayʼee jireenya keessatti dhufu. Garuu yeroo rakkisaa kana keessa Waaqayyo nu wajjin akka jiru waadaa galeera. Inni nuuf yaada; qabsoo keenya keessatti nu gargaaruu barbaada. Inni hundumaa dandaʼa.

Yaaddoo, dhiphinaa fi sodaa jireenya Waaqayyoon gammachiisuun sirriitti yoo hin furre, dhukkubni qaamaas haala keenya caalaatti hammeessuu dandaʼa. Nuti rakkoowwan akkanaa ofumaan baachuuf hin uumamne.

Haalonni sadan kun hundi karaa tokkoon nama “dhaabuu” dandaʼu. Kitaabni Qulqulluun namoota yaaddoo, dhiphinaa fi sodaa keessatti of kennan akka hidhamtoota yookaan garbootaatti ibsa. Yeroo isaan eeyyamaman, hamma eeyyamamanitti jireenya namaa toʼatu. Isaan haala “uumamaa” miti. Haala rakkisaa keessa jiraachuun mataan isaa rakkoo miti; rakkoon Waaqayyo akka nu gargaaru amanachuu dhabuu keenya. Phaawulos daannoowwan akkanaa nagaa Waaqayyoo argachuuf dura diigamuu akka qaban barreesse.

Amma diinota sadii kana caalaatti haa hubannu.

Hiika Yaaddoo — Qoodamuu

Yaaddoon haala rakkoo tokkoof furmaata argachuu hin dandeenyu jennee yaadnu irratti jeeqamuu dha.

Hafuurri yaaddoo keessa jiru haala gara fuulduraa taʼuu dandaʼu furuuf yeroo hunda yaala; kanaaf namni burjaajaʼa, yaada isaa qoodata, yeroo tokko tokko itti gaafatamummaa isaaf taʼu illee raawwachuu dadhaba.

Jechi Giriikii Kitaaba Qulqulluu keessatti yaaddoo ibsu meridzo irraa dhufa; hiikni isaa “qooduu” yookaan “lamaan caccabsuu” dha. Garaan fi sammuun yaaddoo keessa jiru wanta furu hin dandeenye irratti hamma xiyyeeffatutti, wanta furu dandaʼu illee sirriitti hojjechuu dadhaba. Namni furmaata barbaaduu keessatti qabamee nagaa garaa dhabee, xiyyeeffannoo isaa illee ni dhaba.

Hiika Dhiphinaa — Cufamuu

Dhiphinni haala nuti homaa gochuu hin dandeenyu jennee yaadnu irratti, gaddaa fi dhiphina keessaa callisanii baachuu dha.

Hafuurri dhiphina keessa jiru rakkoo yeroo dheeraa hin furamne irraa kan kaʼe dhiphina callisaa keessa jira. Dhiphinni akka yaaddoo, furuuf dadhabuu irraa dhufa; garuu yeroo baayʼee rakkoo ammaa irratti xiyyeeffata, murtoo gara fuulduraa irratti miti. Dhiphinni dadhabina yeroo dheeraa, nama keessaa quufaa fi gammachuu xuuxu uuma.

Namni furmaata hin arganne jedhee yeroo dheeraa yaaluun dadhabee nagaa garaa dhaba. Dhumarratti, “waan dandaʼu hunda yaaleera” jedhee dadhabaa fi moʼamaa of ilaala.

Hiika Sodaa — Qabamuu

Sodaan waan nu miidhuu dandaʼa jennee yaadnu irratti rifachuu dha.

Hafuurri sodaa keessa jiru haala balaa fakkaatu irratti rifannaa cimaa kaasa. Rifachuun kun yeroo fedhii buʼuuraa yookaan nageenya dhuunfaa keenya wajjin wal qabatu tokko balaa keessa jira jedhee yaannu dhufa.

Sodaan dhimma murtaaʼe tokko irratti yeroo rifannu guddata. Sodaan yaaddoo wajjin wal fakkaata; garuu xiyyeeffannoon isaa buʼaa rakkoo tokko akka fedhii keenyaan hin furamne irratti argamu. Namni nageenya isaa irratti rifatee nagaa garaa fi sammuu dhaba.

Mee namni tokko guyyaa tokko keessatti saʼaatii lama yaaddaʼa haa jedhu; namni rakkoo yaaddoo balʼaa (GAD) qabu immoo torban tokko keessatti gara saʼaatii 40tti yaaddaʼuu dandaʼa. Kanaaf sodaan yeroo tokko tokko yaaddoo sadarkaa cimaa taʼee jireenya guyyaa guyyaa irratti dhiibbaa geessisu jedhamee ilaalama. Sodaa fi yaaddoo gidduu hidhata jiru caqasa kana keessatti argina:

“Ati eenyu sodaachaa fi yaaddaʼaa turteef sobde? Ana hin yaadanne; ana yaada kee keessa illee hin galchine. Ani yeroo dheeraaf callisee waan tureef na hin sodaatin ree?” (Isaayyaas 57:11)

Amma qormaanni saamicha nagaa kana wajjin akkamitti wal qabatu haa ilaallu.

Mala Qormaataa Hubachuu

Qormaanni yeroo hunda karaa dhumarratti miidhaa geessu irratti nu geessa.

• Gowwoomsaan yeroo hunda soba fayyadama.
• Abdii kutachuun waadaa sobaa irraa dhufa.
• Miidhaan dhumarratti balaa fida.

Qormaanni jireenya keenya keessa karaa biraa, karaa Waaqayyo ajaje irraa adda taʼe, nuuf dhiheessuudhaan seena. Karaa sana filachuun yeroo hunda karaa sirrii irraa nu fageessa. Fakkeenya keessatti karaa sobaa fi karaa dhugaa adda taʼan yaaduu dandeenya. Qormaanni bakka karaa sobaa karaa sirrii tuqu irratti jalqaba.

Qormaanni hundi soba irratti hundaaʼa; yeroo hunda filannoo ajaja Waaqayyoo irraa adda taʼe nuuf dhiheessa. Inni filannoon biraa kun “karaa gaarii” dha jedhee nu hawwata. Garuu takkumaa gaarii miti.

Wanti hundarra gaariin karaa sirrii irra deemuu itti fufuu dha. Soba si maqsu hin dhaggeeffatin. Amma sobni yaaddoo, dhiphina fi sodaa akkamitti akka dhalchu haa ilaallu.

Soba Yaaddoo

“Sobni yaaddoo” yoo waan inni jedhu amante, yaaddoon kee ni xumurama jedhee waadaa gala. Garuu waadaan kun soba. Abdii sobaa yeroo muraasa booda yeroo badu, yaaddoon caalaatti cimaan bakka isaa qabata; namni sunis abdii sobaa irratti caalaatti hirkachuu jalqaba.

Soba Dhiphinaa

“Sobni dhiphinaa” akka ati haala kee irratti homaa gochuu hin dandeenye sitti hima. Garuu dhiphina jalatti of kennuun dirqama miti; dhugaan Waaqayyoo dhiphina si toʼachuu akka hin dandeenye gochuuf humna qaba. Gooftaan ijoolleen Isaa lolawwan isaan qunnamu akkamitti akka dura dhaabatan fi akkamitti akka moʼan karaa qopheesseera.

Soba Sodaa

“Sobni sodaa” haala naannoo kee jiru keessatti sodachuun deebii gaarii fi filannoo qofa akka taʼe sitti amansiisa. Sodaa jala of kaaʼuun soba isaa waliin walii galuudha; jechuun, ilaalchi sodaa karaa Waaqayyo nu eeguuf qopheesse caalaa gaarii dha jettee fudhatta.

Qormaanni akka nyaata kiyyoo irratti kaaʼameetti hojjetu; waan nama hawwatu jala kiyyoon nama qabuu fi miidhu jira.

Soba yeroo dhaggeeffannu yaaddoon nu qabata; sababni isaa waadaan sobaa akkuma abdanne hin raawwatamu, kanaaf haala keenya dura caalaa hamaa keessatti hafna. Kana malees, Waaqayyo nu jaallata jedhu irratti amanannaan keenya laafuun yakka dabalataa garaa keenya irratti fida. Nuti eegumsa Waaqayyoo keessatti boqochuuf uumamne. Garuu Isaa irraa hamma fagaannu, nagaa fi nageenyi keenya hamma xiqqaatu. Jireenya keenya fi namoota naannoo keenya jiran yeroo qorannu, muuxannoon keenya dhugaa kana mirkaneessa. Qormaata kiyyoo keessa galuu irraa of eeguuf maal gochuu dandeenya?