Dhugaa Labsuu

Seenaa Hisqiyaas keessaa fakkeenya bareedaa tokkoon boqonnaa kana xumuruu barbaanna. Inni waan duraan Isaayyaas keessatti ilaalle—yeroo sabni Gibxii amanate—irraa guutummaatti adda ture. Waaqayyo dura yeroo of gad qabnu, Waaqayyo jireenya keenya ilaalcha haaraadhaan akka ilaallu nu gargaara.

Kun nama abdii kutannaa keessa kufe qofaaf miti; nama jireenya isaa buʼuura sirrii irratti dhaabu barbaaduufis dha. Ati maal amanatta? Wanti taʼu jireenya kee ni raasaa? Yeroo sana maal goota?

Mootichi Hisqiyaas waraana biyya biraa irraa ergaa mootummaa tokko argate. Waraanni sun Israaʼelin marsee “mormii malee harka kennaa” jedhe. Hisqiyaas akkana deebise:

“Hisqiyaas xalayaa harka ergamootaa keessaa fudhatee dubbise; achiis gara mana Waaqayyootti ol baʼee xalayaa sana Waaqayyo dura diriirse.” (Isaayyaas 37:14)

Rakkoon yeroo nu qunnamu tarkaanfii sadii barbaachisaa barachuu dandeenya.

Tarkaanfii 1: Dhugaa Waaqayyoo Labsi

Hisqiyaas Waaqayyotti kadhatee akkana jedhe: “Yaa Waaqayyoo Gooftaa macca, Waaqa Israaʼel, isa kiirubeelii gubbaa teessoo irra jirtu, mootummaa lafaa hunda irratti ati qofti Waaqa. Samii fi lafa ati uumte.” (Isaayyaas 37:15–16)

Hisqiyaas Waaqa waaʼee Isaa dhugaa maal labse?

• Inni Gooftaa macca hedduu ti.
• Inni Waaqa Israaʼel ti.
• Teessoon Isaa ol kaʼaa, ulfina guutuu qaba.
• Waaqayyo qofti mootummaa lafaa hunda irratti Waaqa dha.
• Samii fi lafa kan uume Isa qofa.

Yeroo hunda dhugaa Waaqa waaʼee Isaa, isa haala kee wajjin wal qabatu, sagalee ol kaasuun labsi. Argamuu Waaqayyoo yoo shakkite, Waaqayyo bakka hundumaatti akka jiru, saba Isaa wajjin akka hojjetu, Kiristoosin gara addunyaatti akka erge, jireenya ijoollee Isaa keessatti yeroo hunda akka hojjetu labsii. Faarfannaa yookaan kadhannaa fayyadamuudhaan dhugaawwan kana himi. Dhugaa yeroo dubbattu, sammuu kee ni yaadachiisa; shakkii kees ni dadhabsiisa, yeroo baayʼee ni balleessa.

Tarkaanfii 2: Dhugaa Haala Kee Adda Baasi

“Yaa Waaqayyo, gurra kee qabiitii dhagaʼi; ija kee banitii ilaali; dubbii Senaakerib isa Waaqa jiraataa arrabsuuf erge hunda dhagaʼi. Dhugumaan, yaa Waaqayyo, mootonni Asorii biyyoota hedduu fi lafa isaanii balleessaniiru; waaqota isaanii ibiddatti darbaniiru; sababni isaa isaan waaqota dhugaa osoo hin taane hojii harka namaa, muka fi dhagaa turan. Kanaaf isaan balleessuu dandaʼan.” (Isaayyaas 37:17–19)

Hisqiyaas waaʼee haala isaa maal jedhe?

Waaqayyoon akkana gaafate:

• Haala isaa akka argu.
• Arrabsoo mootichi hamaan Waaqayyo irratti dubbate akka dhagaʼu.
• Mootichi hamaan biyyoota hedduu akka balleesse akka ilaalu.
• Mootichi kun Waaqa Israaʼel isa jiraataa illee moʼuu dandaʼa jedhee akka Isa morme akka hubatu.

Dhugaa Waaqayyoo fudhadhuutii haala kee irratti hojii irra oolchi. Dhugaa dubbadhu; waan qabatamaa taʼe irraa hin baqin.

Tarkaanfii 3: Fedhii Kee Dhugaan Himadhu

“Amma immoo, yaa Waaqayyo Waaqa keenya, harka isaa keessaa nu oolchi; mootummaa lafaa hundi ati qofti Waaqayyo akka taate haa beekan.” (Isaayyaas 37:20)

Hisqiyaas fedhii isaa maal jedhe?

• Waaqayyo ulfina akka argatu barbaade.
• Dubbiin mooticha sanaa akka soba taʼu mulʼachuu barbaade.
• Israaʼel guddina Waaqayyoo akka argu barbaade.

Hisqiyaas doorsisa sana ofumaan dhaabuuf homaa gochuu hin dandaʼu ture; garuu kadhachuu dandaʼa ture. Waaqayyoon barbaade; maal gochuu akka qabu hubachuuf Isa ilaale. Of irratti hirkachuu dhiisee Waaqayyo irratti hirkate. Waaqayyos hojjete!

Hisqiyaas yeroo abdii kutannaa keessa seene, xalayaa rakkoo sana Waaqayyo dura diriirsee kadhate. Qorumsa diduudhaan yaaddoo isaa Waaqayyotti kenne.

Tarkaanfii sadii kana sirriitti barachuu qabna. Yeroo rifannu, kallattiidhaan Waaqayyo dura deemnee tarkaanfii sadii kana fudhachuu qabna. Waan yaaddoo nu keessatti kakaasu adda baasii, gara buʼuuraatti deebiʼi.

Humna Dhugaa

Dhugaan Waaqayyoo dallaa shakkii fi cubbuu irraa ijaarru cabsuu dandaʼa. Kun yeroo ilaalcha Waaqayyoo waaʼee haala keenya, fedhii keenya fi waaʼee Isaatii argannu taʼa. Galata kadhannaa yookaan faarfannaadhaan, Dubbii Waaqayyoo jireenya keenya keessatti maal akka jedhu labsina. Yaadni Isaa suuta suuta yaada keenya taʼa. Amantiin keenya ni guddata. Burjaajiin ni bittinnaaʼa. Ajajamuudhaan itti fufna.

Yeroo tokko rakkoon eessa irraa akka jalqabe salphaatti mulʼata. Barnoota tokko kufte; qabxiin sun gara fuulduraa kee irratti maal akka fida yaaddachuu jalqabda. Yeroo biraa immoo wanti yaaddoo kee kakaase maal akka taʼe salphaatti hin argamu. Sababni isaa lama:

1. Yaaddoon guddaan yeroo tokko tokko dhimma xixiqqaa irraa kaʼa.

2. Dhimma xiqqaan sun bakka dadhabaa gadi fagoo—fakkeenyaaf, “ani fudhatama argachuu qaba”—tuqa.

Boqonnaa itti aanu keessatti fakkeenyota qabatamoo kana caalaatti ilaalla.

Haala hundumaa keessatti yaaliin buʼuuraa wal fakkaata. Haalli tokko rakkoo dhugaa sana argachuuf qorannoo caalaa barbaaduu dandaʼa; garuu karaa fayyinaa tokko dha. Rakkoo keenya dura dhaabbannee, dhugaan Waaqayyo dura dhiheessuu qabna. Kun ni hojjeta! Yaaddoo fi sodaan irratti hundaaʼan amanannaa dhabuu sana muruuf jirra.

Rakkoo irraa baqachuuf yaaluu dandeenya; garuu yeroo itti aanu caalaatti humnaan nu qunnamuu dandaʼa. Itti gaafatamummaa fudhachuun, mata-jabeenya keenya amanuun, dadhabina keenyas himachuun gaarii dha. Sana booda hojii Waaqayyoo ni argina.

Konkolaachisummaa Gowwaa

Konkolaachisaa dadhabaa fi nama konkolaataa yeroo oofu harka isaa isteeriingii irraa kaasee miila isaa immoo peedaala bobaʼaa irratti dhiisu gidduu garaagarummaan guddaan jira. Konkolaachisaan dadhabaan akkuma nama waan daandii irratti isa qunnamu sirriitti hin beekneetti taʼa. Inni waan dandaʼu godha; garuu yeroo tokko xiyyeeffannoo dhaba yookaan fuul-dureen konkolaataa xurii qaba. Yeroo baayʼee yaaddoo keenya akkasiin—dadhabinaan—qabna.

Garuu namni biraa isteeriingii guutummaatti gadi dhiisa. Inni jireenya irratti harka kenna. Sagalee qorumsa, “Homaa hin fayyadu. Dhiisi. Ati kana irratti homaa gochuu hin dandeessu” jedhu dhagaʼa.

Qorumsi akkanaa namoota tokko tokko hojii jireenyaa irraa guutummaatti akka of baasan godheera. Haala isaanii iddoo fedhetti akka isaan geessu dhiisu. Akkas hin godhin. Gargaarsa barbaachisaa argachuuf namoota amanamoo, tajaajiltoota amantii fi ogeessota fayyaa bira gaʼuun sirrii dha. Hundarra caalaa, jaalala Waaqayyoo isa hin jijjiiramne yaadadhu. Isa wajjin dubbadhu. Sagalee si gara balaa geessu hin hordofin.

• Gargaarsi jireenya keenyaaf itti gaafatamummaa fudhachuu irraa dhufa.

Ati, “Hisqiyaas homaa gochuu hin dandaʼu jette mitii?” jettee gaafachuu dandeessa. Ani “kadhachuu malee homaa gochuu hin dandaʼu” jedhe. Uumaa Hundumaa Dandaʼuuf kadhannaa dhugaa dhiheessuun haala akkanaa keessatti hojii guddaa dha. Yaaddoon dhimma amanannaa waan taʼeef, kadhannaan amanannaa keenya Gooftaa irratti kaaʼuuf karaa ijoo dha.

Haala keenya dhugaan ibsuun jireenya keenyaaf itti gaafatamummaa fudhachuu dha. Isteeriingii harka keenya keessa qabaachuu barbaanna. Kun dhiphina caalaatti fida jettee yaaduu dandeessa; garuu faallaan isaa dhugaa dha. Dubbii Waaqayyoo sirriitti yeroo fayyadamnu, dhugaan kallattiidhaan teessoo Waaqayyootti nu geessa.

Waaqayyo yeroo rakkoo gara Isaatti nu fiduuf fayyadamu akka dandaʼu yaadadhu. Inni yeroo hunda kana barbaadeera. Yeroon rakkoo, Waaqayyo walitti dhufeenya gadi fagoo Isa wajjin akka qabaannu nu waamaa jiru taʼuu dandaʼa. Nuti garuu gara Isaa dhufuuf yeroo dheeraa fudhanna, mitii?

Boqonnaan kun namoonni yaaddoo cimaa maaliif akka keessa galan qofa osoo hin taʼin, yaaddoo kam iyyuu moʼuuf tarkaanfii sadii akkamitti akka fayyadamnu si gargaareera jedheen abdadha. Boqonnaa itti aanu keessatti tarkaanfiiwwan kana balʼinaan, qabatamaadhaan hojiirra oolchina. Dura garuu barnoota ijoo fi hojii irra oolmaa boqonnaa kanaa haa ilaallu.

Jireenya Keenya Tuquu

Qajeelfamoota

Qajeelfamoota kamtu si tuqe? Isaan keessaa baayʼee barbaachisoo taʼan filadhu.

• Sababni yaaddoo cimaa buʼuura isaa keessatti yaaddoo fi sodaan walitti makamuudha.
• Amantii dhabuu, shakkii fi amanachuu dhabuun Waaqayyoon amanachuu fi nagaa Isaa argachuu irraa nu dhoowwu.
• Waaqayyo akka Isa amanannu fi nagaa Isaa muuxannuuf nu uume. Kun Sadarkaa 1 dha.
• Kiristoositti yeroo amannu, yakki keenya nu irraa haqama; kanaan Waaqayyo bira dhihaachuu dandeenya (Roomaa 5:1–2).
• Of amanachuun balaa guddaa qaba; sababni isaa hanga guyyaa qorannoottti qoratamuu dhiisuu dandeenya, achitti garuu of irratti hirkachuun keenya kufa.
• Garaan Waaqayyoon ala jiraatu wantoota Waaqayyoo fayyadama, isaanis amanata; garuu Waaqayyo irratti hirkachuu isaa hin amanu.
• Namni yaaddoo cimaa qabu kutaa jireenya isaa tokko keessatti amanannaa guutummaatti dhabeera.
• Amanannaa fi abdii qabaachuun uumamaa dha; yeroo amanannaan diigamu yaaddoo fi sodaan ni dabalu.
• Namoonni haala abdii hin qabne keessatti yeroo dheeraa turuu hin dandaʼan; abdii kutannaa fudhachuun ulfaata.
• Waaqayyo malee waan biraa amanachuun, “kun Waaqayyo caalaa naaf qopheessuu dandaʼa” jechuu wajjin wal fakkaata.
• Shakkiin, amantii dhabuun fi sodaan keenya jaalala fi ayyaana Waaqayyoo akka hin argine nu dhowwu.
• Dhugaa Waaqayyoo yeroo labsinu, yaadni Isaa yaada keenya taʼuu jalqaba.

Hojii Irra Oolmaa

Waaqayyo boqonnaa kana keessatti siif dubbateen murtoo, karoora yookaan himannaa maal gochuu qabda?

• Shaakala: Kitaaba Lakkoobsaa qoradhu; Israaʼeloonni Waaqayyoon amanachuu dhabuu isaaniitiin rakkoowwan hedduu akkamitti akka of irratti fidan ilaali. Waaqayyoon shakkuu sababa qaban turanii? Jireenya kee hoo?
• Kutaa jireenya kee tokko keessatti jaalala fi kunuunsa Waaqayyoo shakkuuf sababaa qabdaa? Kutaa hundumaa Isaaf kennitee jirtaa? Maaliif yookaan maaliif miti?
• Sadarkaa amanannaa keessaa eessa jiraatta? Sadarkaa 1 keessatti caalaatti jabaachuuf kutaa kam keessatti guddachuu qabda? Waaqayyo si gargaaruuf si qore taanaan akkamitti deebii kennita? Wanti Inni irraa si fudhachuu dandaʼu keessaa maalitu si baayʼee dadhabsiisa? Bakki garaa kee hundarra dadhabaa kam?
• Yaaddoo qabachuuf tarkaanfii sadii tarreessi. Isaan kana haala jireenya kee ammaa tokko irratti hojii irra oolchi.

Ragaa Jireenyaa

Murtoowwan gurguddoo tokko tokko keessatti “kana keessa seenuu qabaa?” jedhee dinqisiifadheera. Garuu murtoo Waaqayyo akka godhu na waame irratti jabaadhee yeroo dhaabadhu, Isa amanadhe; Innis fedhii koo dinqisiisaadhaan guute. Fakkeenya tokko waamicha tajaajila koo ti. Waaqayyo tajaajilaaf akka na leenjisu na waamaa jiraachuu hubadhe. Yunivarsiitii keessatti baasii koo baayʼeen deeggarsa barnootaatiin haguugamee ture; garuu mana barumsaa tajaajilaaf na leenjisu deemuu barbaadee deeggarsa sana hunda dhiise. Maatiin koo irraa maallaqa hin qabu ture. Murtoon sun namaaf gowwummaa fakkaachuu dandaʼa; garuu Waaqayyo karaa hundaan naaf qopheesse—hojii cimaa hedduu keessattis!

Waaqayyoon amanachuun homaa gochuu dhiisuu jechuu miti. Waan Inni barbaadu, hafuura sirriidhaan, ulfina Isaatiif gochuu dha. Fakkeenya isteeriingii keessatti, harka keenya isteeriingii irratti qabaachuu fi itti gaafatamummaa fudhachuu qabna.