ཁ༽ བཀོད་པའི་དོན་སྙིང་།
བཀོད་པ། ༡:༡–༢:༣ — ཕོལ་ཇེ་པག་ནེལ། (Paul J. Bucknell)
ཁ༽ བཀོད་པའི་དོན་སྙིང་།
བཀོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་དཀོན་མཆོག་གི་ཕྱག་ལས་བཟང་པོ་མངོན།
བཀོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་དཀོན་མཆོག་གི་མཛད་པའི་རླབས་ཆེན་དང་གཟི་བརྗིད་མངོན་ཡོད། དེ་ཐམས་ཅད་སྔར་ཡང་བཟང་པོ་ཡིན་ལ་ད་ལྟའང་བཟང་པོར་གནས།
ཁོང་གིས་མི་རིགས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར༌སྐྱོང༌། །ཁོང་གི་བྱམས་བརྩེ་ཆེན་པོ་དེ་ཡིས༌ནི། །ཉིད་ཀྱིས་བསྐྲུན་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར༌བྱེད།།
གནང་སྦྱིན་ལེགས་ཤིང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྟེང་ནས་བྱུང་བ༌དང༌། དེ་ནི་འོད་ཟེར་ཀུན་གྱི་མངའ་བདག་སྟེ་ཡབ་ལས་བྱུང༌ཞིང༌། ཁོང་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མེད་ཅིང་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་གྲིབ་མ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ།། བདག་ཅག་ནི་ཁོང་གིས་བསྐྲུན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོག་མར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི༌ཕྱིར། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་བཞིན་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་བརྒྱུད་ནས་བདག་ཅག་སྐྱེ་བར་མཛད་པ་ལགས༌སོ།།
ང་ཚོ་གང་དུ་བལྟས་ཀྱང་དཀོན་མཆོག་གི་ནུས་མཐུ་དང་བཀོད་འགོད་ཡ་མཚན་ཅན་མཐོང་། ཉེ་ཆར་གྱི་ལོ་མང་པོའི་རིང་ལ་རྒྱང་མཐོང་ཤེལ་ཆེན་པོ། མིས་བཟོས་པའི་སྲིང་སྐར།
གློག་ཀླད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཟོས་པའི་ཕྲ་མཐོང་ཆས་ལྟ་བུའི་ཡོ་བྱད་ཡོད་པས་ང་ཚོས་ཁོང་གི་ཕྱག་ལས་ཇི་ཙམ་རླབས་ཆེན་ཡིན་པ་ཐོག་མར་ལྟ་ཐུབ་བྱུང་། ང་ཚོའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་བཀོད་འགོད་ཡ་མཚན་ཅན་དེ་ཚོས་ཁོང་གི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ།
དཀོན་མཆོག་དེ་ལ་ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་ཅི་འདེབས་སམ། ཁོང་གིས་དེ་བས་ཡག་པོ་བཟོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ང་ཚོས་བསམས་མྱོང་ངམ། དཔེར་ན་ང་ཚོའི་གཟུགས་ཚད། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། མི་ཚེ་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལ་དེ་ལྟར་བསམ་མྱོང་ངམ།
ང་ཚོ་ཡང་དཀོན་མཆོག་གི་བཀོད་པ་ཡིན་ཞིང་། ང་ཚོའི་མི་ཚེར་ཁོང་གི་ཐུགས་དགོངས་དང་བཀོད་འགོད་ངོ་མཚར་ཅན་བསྒྲུབ་པར་འབོད་གནང་། ང་ཚོས་ཁོང་གི་ཐུགས་དགོངས་ལ་རྒོལ་ཏེ་ཁོང་གི་དྲང་བདེན་གྱི་ཁྲོ་བ་མངོན་པར་བྱེད་དམ། ཡང་ན་རང་གི་མི་ཚེ་བརྒྱུད་ཁོང་གི་འོད་དང་། བྱམས་པ། བཟང་པོ་བཅས་ཇེ་ཆེར་མངོན་སྟོན་བྱེད་དམ།
བཀོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་བཀོད་པ། ༡:༡ ནས་འགོ་འཛུགས།
ཐོག་མར་དཀོན་མཆོག་གིས་ནམ་མཁའ་དང་ས་གཞི་གསར་དུ་བཀོད་པ་ལགས༌སོ།།
ནམ་མཁའ་དང་ས་གཞི། ཚིག་འདིས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡོངས་སམ་ཡོད་ཚད་མཚོན་སྲིད། མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་དང་ས་གཞི་ནི་དངོས་པོའི་ཆ་ཡིན་ཟེར། གཞན་དག་གིས་ནམ་མཁའ་ནི་དཀོན་མཆོག་གི་གནས་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་། སྐར་མ་རྣམས་ཀྱང་དེར་ཚུད་སྲིད་ལ། མིག་གིས་མི་མཐོང་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ངེས་པར་ཚུད་ཟེར། འགྲེལ་བཤད་ལེགས་ཤོས་ནི་དཀོན་མཆོག་རང་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་དེ་ཡིན།
གཤམ་གྱི་རེའུ་མིག་ལས་བཀོད་པའི་ཉིན་བདུན་རེ་རེར་ཅི་བྱུང་བ་མཐོང་ཐུབ། རེའུ་མིག་འདིས་བཀོད་པ། ༢:༣ བར་གྱི་གནས་ཚུལ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཡོད།
| གྲུབ་ཆ་བཟོས་པ། (FORMED) | ནང་དུ་བཀང་བ། (FILLED) |
|---|---|
ཉིན་དང་པོ། — འོད།བཀོད་པ། ༡:༡–༥འོད་བཀོད། འོད་དང་མུན་པ་ཕྱེས། | ཉིན་བཞི་པ། — འོད་སྤྲོ་བའི་གཟའ་སྐར།བཀོད་པ། ༡:༡༤–༡༩འོད་ཆེན་པོ་ཉི་མ་དང་། འོད་ཆུང་བ་ཟླ་བ། དེ་བཞིན་སྐར་མ་རྣམས་བཟོས། |
ཉིན་གཉིས་པ། — ནམ་མཁའ་དང་རྒྱ་མཚོ།བཀོད་པ། ༡:༦–༨བར་སྣང་བཟོས། ཆུ་དང་ཆུ་ཕྱེས། དབྱིངས་ནི་བར་སྣང་ངམ་ནམ་མཁའ་ཡིན་སྲིད། | ཉིན་ལྔ་པ། — བྱ་དང་ཉ།བཀོད་པ། ༡:༢༠–༢༣རྒྱ་མཚོ་སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་བཀང་། རྒྱ་མཚོའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དང་བར་སྣང་གི་འདབ་ཆགས་ཐམས་ཅད་བཀོད། |
ཉིན་གསུམ་པ། — སྐམ་ས་དང་རྩི་ཤིང་།བཀོད་པ། ༡:༩–༡༣སྐམ་ས་བྱུང་། ཆུ་དང་ས་ཕྱེས། ས་ལས་ས་བོན་ལྡན་པའི་རྩི་ཤིང་དང་ལྗོན་ཤིང་སྐྱེས། | ཉིན་དྲུག་པ། — སེམས་ཅན་དང་མི།བཀོད་པ། ༡:༢༤–༣༡ས་སྟེང་གི་འགྲོ་བ་དང་གོག་འགྲོ་རྣམས་བཀོད། མི་ནི་དཀོན་མཆོག་གི་སྣང་བརྙན་ལྟར་ཕོ་དང་མོར་བཀོད། མི་ལ་ནམ་མཁའ་དང་རྒྱ་མཚོ། ས་གཞིར་དབང་སྒྱུར་བའི་འགན་གནང་། མི་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཟས་གནང་། |
ཉིན་བདུན་པ། — ངལ་གསོ་བའི་ཉིན། (བཀོད་པ། ༢:༡–༣)དཀོན་མཆོག་གིས་ནམ་མཁའ་དང་ས་གཞི་དང་དེའི་ནང་གི་ཚང་མ་བཀོད་ཚར་མཛད། ཉིན་བདུན་པར་ཁོང་གི་ལས་ནས་ངལ་གསོ་མཛད། ཉིན་དེར་བྱིན་རླབས་གནང་ནས་དམ་པར་མཛད། | |
གཤམ་གྱི་དཔེ་རིས་ལས་བཀོད་པའི་ཉིན་བདུན་གྱི་གོ་རིམ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ།
ལེའུ་འདིར་སྐད་ཆ་བཤད་མཁན་མང་ཆེ་བ་གཞུང་གི་གཙོ་དོན་དེ་གོ་མི་ཐུབ། ཁོང་ཚོ་དེའི་ཚབ་ཏུ་རྩོད་པ་ཡང་ཡང་བྱེད། ང་ཚོ་རྩོད་པའི་ནང་དུ་མི་འཐིམ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་ཚུལ་བཞི་བཀོད་ནས་ལན་སླ་པོ་བཏབ་ཡོད།
- དུས་བར་ཁོངས་ཀྱི་ལྟ་བ། (Gap Theory)
- དངོས་གནས་ཀྱི་ཉིན་རེ། (Literal Days)
- རྩོམ་གཞིའི་རྣམ་པའི་ལྟ་བ། (Framework Hypothesis)
- དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་བཀོད་པའི་འབྲེལ་བ།
དུས་བར་ཁོངས་ཀྱི་ལྟ་བ། (The Gap Theory)
དུས་བར་ཁོངས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་དུས་རབས་༡༩ པར་དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་རིར་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སློབ་སྟོན་ཡིན། དེས་བཀོད་པ། ༡:༡ དང་ ༡:༢ བར་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་བར་སྟོང་ཡོད་ཟེར། ལྟ་བ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་དཔང་རྟགས་མ་རྙེད།
གཞུང་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ན། བཀོད་པ། ༡:༡ ནས་ ༢:༣ བར་དུ་གཞུང་གི་ཆ་ཚང་གཅིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། གཞུང་གི་ཚིག་རེ་རེ་ཧིབ་རུའི་སྦྲེལ་ཚིག་གཅིག་པ་ (waw) ཡིས་འགོ་བརྩམས་ཞེས་འདིར་བཤད་ཡོད། བཀོད་པ།
༢:༤ ནས་ཆ་གསར་པ་འགོ་འཛུགས་ཞིང་སྦྲེལ་ཚིག་དེས་འགོ་མི་བརྩམས། སྦྲེལ་ཚིག་དེར་ “དང་།” “འོན་ཀྱང་།” “དེ་ནས།” “དེ་བས།” སོགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་སྲིད།
ཨིན་ཇིའི་གསུང་རབ་སྒྱུར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཧིབ་རུའི་ཚིག་གཅིག་དེར་ཨིན་ཇིའི་ཚིག་མི་འདྲ་བ་བཀོལ་བས་གཞུང་གི་གཅིག་གྱུར་རང་བཞིན་དེ་མངོན་མི་སྲིད། NASB སྒྱུར་མས་རེ་རེའི་འགོར་སྦྲེལ་ཚིག་བཀོལ་བ་ལ་ནན་བྱས་ཡོད། NIV སྒྱུར་མར་དེ་ལྟར་མིན།
(དཔེར་ན་ ༡:༡༢, ༡༦, ༡༧) KJV སྒྱུར་མ་གཅིག་པུས་ཚིག་རེ་རེའི་འགོར་ “And” བསྐྱར་བཀོད་བྱས་ཡོད། དེས་བཀོད་པ་གཅིག་གི་ཆ་ཚང་གཅིག་མཐོང་བ་ལས་བར་སྟོང་མི་མཐོང་།
དངོས་གནས་ཀྱི་ཉིན་རེའི་བཀོད་པ། (The Literal Days of Creation)
བཀོད་པར་བཤད་པའི་ཉིན་རྣམས་དེང་གི་ཉིན་རྣམས་དང་འདྲ་བའི་ངོ་མའི་ཉིན་ཡིན་མིན་ལ་དུས་མང་པོ་སྤྱད་དེ་རྩོད་དོན་ཅི་ཡོད་སྙམ། དེང་སང་ཡང་ངོ་མའི་ཉིན་ཡིན་པ་མི་ཁས་ལེན་པ་ཡོད།
ཁོང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་ཡེ་ཤུ་པའི་སློབ་སྟོན་ནང་བཅུག་འདོད་པ་ཡིན་ཞེས་འདིར་བཤད་ཡོད། ཀུན་སློང་བཟང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། གསར་རྙེད་ཅིག་གསུང་རབ་དང་མ་མཐུན་ན་དད་པ་གཏོང་དགོས་པར་འཇིགས།
རྩོམ་པ་པོས་དེ་ཚོའི་དད་པ་ཞན་ཞིང་གཞི་རྩ་མི་བརྟན་པ་དང་རྩོད་གཞི་དེས་ཡེ་ཤུ་པ་མང་པོར་གནོད་པ་བྱས་ཟེར།
དུས་ཚོད་ཀྱི་སྐོར། གནའ་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཁང་གི་ཡབ་ཆེན་ཨའུ་གུས་ཏིན་གྱིས་བཀོད་པའི་སྔོན་དུ་དུས་ཚོད་ཡོད་མེད་སྐོར་འདི་ལྟར་བཤད། “གལ་སྲིད་མི་སུས་ཀྱང་མ་དྲིས་ན་ངས་དུས་ཚོད་ཅི་ཡིན་པ་ལེགས་པར་ཤེས། འོན་ཀྱང་སུ་ཞིག་གིས་དྲིས་ཤིང་ངས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་དགོས་ན་ང་མགོ་རྨོངས་པར་འགྱུར།” — Saint Augustine
ཉིན་ངོ་མ་མིན་ཟེར་མཁན་ཚོས་ཉིན་ནི་དུས་ཡུན་གང་རུང་ལ་ཟེར་ཆོག་ཅེས་སྨྲ། དུས་རབས་༢༠ པའི་འགོ་སྟོད་དུ་འཕེལ་འགྱུར་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་ཚོས་གསུང་རབ་དང་མི་མཐུན་པའི་དོན་དངོས་ཡོད་ཟེར་བར་ལེགས་ཆ་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་།
འོན་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་འཕེལ་བ་དང་བདེན་པ་དང་བདེན་པ་ཕན་ཚུན་མཐུན་ངེས་པ་ཤེས་འོང་། ང་ཚོས་དཀོན་མཆོག་གི་བཀའ་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་ད་ལྟ་མི་མཐུན་པར་སྣང་བའི་དོན་རྣམས་ལ་ངང་སྒུག་བྱེད་དགོས།
དཔེར་ན། སྔར་འཕེལ་འགྱུར་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་ཚོས་མི་འཕེལ་འགྱུར་ལས་བྱུང་བར་ང་ཚོར་ཡིད་ཆེས་བཅུག་ཅིང་། བར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་རུས་རྙིང་སྣ་ཚོགས་དེའི་དཔང་རྟགས་སུ་བཀོལ། རྩོམ་པ་པོས་ད་ནི་ལས་དོན་དེ་ནོར་བར་བསྟན་ཞིང་། དེ་ལྟའི་རུས་རྙིང་དེ་ཚོ་དཔེ་དེབ་ཏུ་མི་འཁོད་ཟེར།
གསར་རྙེད་འཕེལ་བ་དང་ང་ཚོས་ཕྲ་ཕུང་ (cell) གི་ལས་ཀ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ཤེས་འོང་། རྩོམ་པ་པོའི་ལྟ་ཚུལ་ལྟར་རྫས་འགྱུར་གྱི་གཞི་རྒྱུན་སྤྱི་བཀོད་རྙོག་འཛིང་ཅན་དེ་འཕེལ་འགྱུར་ནས་བྱུང་མི་ཐུབ།
ཚན་རིག་པ་རྣམས་རིམ་པས་འཕེལ་འགྱུར་བའི་ལྟ་བ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་ཟེར། ཕྲ་ཕུང་ནི་ཧ་ཅང་ཕན་ནུས་ཆེ་བའི་བཟོ་གྲྭ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པས་སྟབས་འཁེལ་ཙམ་ལས་བྱུང་མི་སྲིད་ཟེར།
མི་གཞན་ཁ་ཤས་ས་གཞིའི་རིམ་ཚན་ (geological strata) གྱིས་བཟུང་ཡོད། བྲག་རྡོའི་ལོ་ཚད་དེས་དཀོན་མཆོག་གི་བཀའ་ལ་རྒོལ་བར་ཁོང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་ནས་བཀའི་དོན་སྒྱུར་བ་ཡིན། ང་ཚོས་ཤེས་བྱ་འདང་ངེས་མེད།
རྩོམ་པ་པོས་ཨ་རིའི་ University of Arizona གི་ཞིབ་འཇུག་གཅིག་དང་ Mt. Helena ཞེས་བཀོད་པའི་མེ་རིའི་དཔེར་བརྟེན་ནས། ས་རིམ་མང་པོ་བཀོད་པར་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོ་མི་དགོས་པར་དུས་ཐུང་ནང་བྱུང་ཐུབ་ཟེར།
བསྐྱར་དུ་ལག་ལེན་བྱས་ཆོག་པའི་ཚོད་ལྟ་དེས་དེང་གི་ས་རིམ་ལྟ་བུ་མངོན་ཐུབ་ཟེར། ང་ཚོས་དཀོན་མཆོག་གི་ཐབས་ལམ་ཤེས་པར་དུས་ཚོད་དེ་བས་དགོས། ཁོང་གི་བཀའ་ལས་མི་གཡོལ་དགོས།
སྐྱེ་ལྡན་དངོས་པོ་ལས་སྣུམ་སྐར་མ་༢༠ ནང་བཟོ་ཐུབ་ཟེར། ས་རིམ་སྲབ་མོ་མང་པོ་དུས་ཡུན་ལོ་སྟོང་མིན་པར་ཉིན་འགའ་ཤས་ནང་བྱུང་བར་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཟེར།
ད་དུང་སྐྲག་སྣང་ཡོད་པའི་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གསུང་རབ་གཉིས་ཀ་ལྟར་གོ་ཆོག་ཅེས་བཤད། ད་ནི་བཀོད་པའི་ཉིན་རྣམས་ངོ་མའི་ཉིན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་བྱ།
(༡) “ཉིན” ཞེས་པའི་ཚིག་གི་སྤྱོད་སྟངས།
བཀོད་པ། ༡ ནང་གི་ “ཉིན” ཞེས་པས་དེང་སང་ང་ཚོས་ཤེས་པའི་ཉིན་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་མཚོན་པར་འདིར་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཡོད། དེ་མ་འགྱུར། བཀོད་པ། ༡:༡༤ ནང་གི་ “ཉིན” དང་ “མཚན” གཉིས་ལྡོག་ཟླར་བཀོལ་བས་ཉིན་མོའི་འོད་ཡོད་དུས་ཙམ་ལ་ཡང་གོ་སྲིད།
ཨིན་ཇིར་ “daytime” ཞེས་པ་བཞིན། ཧིབ་རུའི་ “yom” ཞེས་པའང་ཧིབ་རུའི་ཚིག་གཞན་ལྟར་དོན་སྣ་ཚོགས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་ “ཉིན” དང་མཉམ་དུ་གྲངས་རིམ་བཀོལ་སྐབས་ཆུ་ཚོད་༢༤ ཡི་ཉིན་གཅིག་ལ་གོ་དགོས་ཞེས་འདིར་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་མུན་པ་ཡོད་པའི་དགོང་མོ་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ་ཉིན་མོའི་འོད་ལ་སླེབས།
| གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་ཚན། | དགོང་མོ་དང་ཞོགས་པ། |
|---|---|
| བཀོད་པ། ༡:༥ | ཁོང་གིས་འོད་ལ་ཉིན་མོ་ཞེས་བཏགས་པ༌དང༌། མུན་པར་མཚན་མོ་ཞེས་མིང་བཏགས༌སོ། །དེ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཞོགས་པ་བྱུང་བའི་ཉིན་མཚན་དང༌པོའོ།། NTB |
| བཀོད་པ། ༡:༨ | དཀོན་མཆོག་གིས་དབྱིངས་ཀྱི་མིང་ལ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བཏགས༌སོ། །དེ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཞོགས་པ་བྱུང་བའི་ཉིན་མཚན་གཉིས༌པའོ།། NTB |
| བཀོད་པ། ༡:༡༣ | དེ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཞོགས་པ་བྱུང་བའི་ཉིན་མཚན་གསུམ༌པའོ།། NTB |
| བཀོད་པ། ༡:༡༩ | དེ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཞོགས་པ་བྱུང་བའི་ཉིན་མཚན་བཞི༌པའོ།། NTB |
| བཀོད་པ། ༡:༢༣ | དེ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཞོགས་པ་བྱུང་བའི་ཉིན་མཚན་ལྔ༌པའོ།། NTB |
| བཀོད་པ། ༡:༣༡ | དེ་ནས་དཀོན་མཆོག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་ཤིང་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་དགོངས༌སོ། །དེ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཞོགས་པ་བྱུང་བའི་ཉིན་མཚན་དྲུག༌པའོ།། NTB |
ཉིན་བདུན་པ་ནི་ཆེད་དུ་མཇུག་མ་བསྡུས་པ་ལྟར་བཞག དེ་ལས་ཉིན་དེ་དག་ངོ་མ་མིན་ན། དེ་ལྟར་གསལ་པོ་དང་མཇུག་བསྡུས་ནས་ཉིན་རྣམས་བཤད་པ་དོན་མེད་ཡིན་ཞེས་བསམ་ཐུབ། ཆུ་ཚོད་༢༤ མིན་ཟེར་མཁན་ཚོས་ཉི་མའི་འཁོར་སྟངས་འགྱུར་མིན་ནམ་གསུང་རབ་གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་མིན་གྱི་དཔང་རྟགས་འདོན་དགོས་ཞེས་འདིར་བཤད་ཡོད།
(༢) ཉི་མའི་འོད་མ་བྱུང་གོང་གི་ “ཉིན”།
མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་མ་བཀོད་གོང་ “ཉིན” ཟེར་ཆོག་པར་ཐེ་ཚོམ་བྱེད། དཀོན་མཆོག་གིས་ཉི་ཟླ་མ་བཀོད་གོང་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཉིན་གཏན་འབེབས་གནང་བ་ཁས་བླངས་ན་དཀའ་ངལ་དེ་གོ་སླ་པོ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཉིན་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ཆེད་དུ་བཀོད། གསུང་རབ་ནང་འདི་ནི་རྩ་བ་ནས་མི་འདྲ་བའི་ལྟ་བ་མིན།
མཚན་མོ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ཁོ་རྣམས་ལ་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བར་འགྱུར་བས། ཁོ་རྣམས་ལ་སྒྲོན་མེའི་འོད་ཟེར་དང་ཉི་འོད་མི་མཁོའོ།། ཁོ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་སྲིད་དབང་བསྐྱང་བར་འགྱུར་རོ།།
(༣) ངལ་གསོའི་ཉིན་སྲུང་བའི་བཀའ།
བཀའ་བཅུ་ཐོག་མར་ཐེངས་གཅིག་གསུངས་པའི་སྐབས་ཏེ་ ཨེ་ཅིབ་ནས་ཐོན་པ། (ཕྱིར་འདོན) ༢༠:༨–༡༡ ནང་དུ་དཀོན་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་མི་རྣམས་ལ་ངལ་གསོའི་ཉིན་སྲུང་དགོས་པ་དབང་ཆ་དང་ལྡན་པར་བཀའ་གནང་། དཔེ་གཞི་ནི་བཀོད་པའི་ཉིན་རྣམས་རེད།
གལ་སྲིད་བཀོད་པའི་གཟའ་འཁོར་དེ་ངོ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་དོན་གསལ་པོ་ཡོད། མིས་ཉིན་དྲུག་ལས་ཀ་བྱེད་པ་དེ་དཀོན་མཆོག་གི་ཉིན་དྲུག་གི་ཕྱག་ལས་ལ་དཔེ་བལྟ་བ་ཡིན།
ངལ་གསོ་བའི་ཉིན་མོ་དྲན་ནས་དེ་དམ་པར་སྲུངས་ཤིག
ཉིན་དྲུག་གི་རིང་ལ་འབད་ཅིང་རང་གི་ལས་ཀ་ཚང་མ་སྒྲུབ་རུང་བ་ཡིན།
འོན་ཀྱང་ཉིན་བདུན་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་ཡ་ཝཱེའི་ངལ་གསོ་བའི་ཉིན་མོ་ཡིན་པས། ཉིན་མོ་དེ་ལ་ཁྱོད་དང་ཁྱོད་ཀྱི་བུ་དང་བུ་མོ། གཡོག་པོ་དང་གཡོག་མོ། སྒོ་ཕྱུགས། རྒྱ་སྒོ་ནང་རོལ་ལ་གནས་པའི་བྱེས་པ་བཅས་ཀྱིས་ལས་ཀ་གང་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག
ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉིན་དྲུག་གི་རིང་ལ་དཀོན་མཆོག་ཡ་ཝཱེས་ནམ་མཁའ་དང་ས་གཞི་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་དེ་དག་གི་ནང་དུ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་བཀོད་ནས། ཉིན་བདུན་པ་ལ་ངལ་གསོས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་ཡ་ཝཱེས་ངལ་གསོ་བའི་ཉིན་མོ་དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དམ་པར་མཛད་དོ། །
ངལ་གསོའི་ཉིན་ནི་ཉིན་བདུན་པར་དཔེ་བལྟ་བ་ཡིན། རྩོད་གཞི་འདི་ཉིན་རྣམས་ངོ་མ་ཡིན་པ་བཟུང་ན་གཞི་རྩ་ཚུགས་ཐུབ།
རྩོམ་གཞིའི་རྣམ་པའི་ལྟ་བ། (The Framework Hypothesis)
རྩོམ་གཞིའི་རྣམ་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན། དེས་བཀོད་པའི་ཉིན་རྣམས་ངོ་མའི་ཉིན་དང་དུས་ཡུན་གང་རུང་ཡང་མིན་པར། སྙན་ངག་དང་གོ་རིམ་བཀོད་འགོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཞག་པའི་ཡིག་རྟགས་ཡིན་ཟེར།
དེ་དག་གིས་བཀོད་པའི་གཞུང་ཡོངས་རྫོགས་གོ་བའི་སྒྲོམ་གཞི་བཟོས་ཟེར། གླེང་དགོས་པའི་རིན་ཐང་མེད་པའི་ལྟ་བ་མང་པོའི་ནང་གཅིག་འདི་ཡིན་ཞེས་འདིར་བཤད་ཡོད།
གལ་སྲིད་ཚིག་དེ་དག་གིས་དཀོན་མཆོག་གིས་གང་གསུངས་ཤིང་གང་མཛད་པ་མི་བསྟན་ན། དེ་བདེན་པ་མིན་པར་རྫུན་གྱུར་ཡིན། མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ལྟའི་རྩོད་གཞི་སྤྱད་ནས་གསུང་རབ་དང་མི་མཐུན་པའི་རང་གི་སློབ་སྟོན་འདོན།
གསར་དུ་བཀོད་པ་དང་བཀོད་པའི་དོན་དེ་གསུང་རབ་ཡོངས་སུ་བསྲུངས་ཡོད་ཅིང་། དེས་དཀོན་མཆོག་གིས་ངོ་མར་བཀོད་པ་ཡིན་པ་སྒྲུབ། རྩོམ་པ་པོས་ “create” ཞེས་འཚོལ་བའི་གྲངས་༡༡༩ བཀོད་ཡོད། དེ་ལས་གཞན། ཡེ་ཤུ་ཁོང་གི་བཀའ་ལ་ལྟོས།
ཡང་སྐྱབས་མགོན་ཡེ་ཤུས་འདི་སྐད༌དུ། ཁྱོད་ཅག་གི་སེམས་གྱོང་པོ་ཡིན་པས་མོ་ཤེ་ཡིས་བཀའ་འདི་གནང་བ་ཡིན༌མོད།
འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འདི་ཐོག་མར་བཀོད་དུས་དཀོན་མཆོག་གིས་མི་ནི་ཕོ་དང་མོ་གཉིས་སུ་མཛད་པ༌ཡིན།
ནམ་མཁའི་དབྱིངས་རྣམས་བཀོད་ཅིང་ཨ་སྔོན་དབྱིངས་རྣམས་རྐྱོང་མཁན་གྱིས་ས་གཞི་དང་དེའི་སྟེང་གི་ཐམས་ཅད་བཏིངས་པ་དང་། ས་གཞི་སྟེང་གི་མི་རྣམས་ལ་དབུགས་བསྩལ་ཞིང་། ས་གཞིའི་སྟེང་དུ་སྐྱོད་པའི་མི་རྣམས་ལ་སེམས་ཉིད་གནང་མཁན་གྱི་དཀོན་མཆོག་ཡ་ཝཱེས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ།
དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་བཀོད་པའི་འབྲེལ་བ།
དེང་རབས་ཚན་རིག་ནི་རྩ་དོན་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཡོད་ཅེས་འདིར་བཤད་ཡོད། དོ་སྣང་བྱེད་འོས་པ་ནི་དེ་གསུམ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡེ་ཤུ་པའི་སློབ་སྟོན་ཡིན་པའམ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཡིན།
ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་འཛུགས་ལ་གཙོ་བོར་གྲགས་པའི་ཡེ་ཤུ་པའི་ཚན་རིག་པ།
| Isaac Newton | འགུལ་ཤུགས་རིག་པ། (Dynamics) |
| Johann Kepler | སྐར་དཔྱད་རིག་པ། (Astronomy) |
| Robert Boyle | རྫས་འགྱུར་རིག་པ། (Chemistry) |
| Lord Kelvin | ཚ་དྲོད་ནུས་པའི་རིག་པ། (Thermodynamics) |
| Louis Pasteur | ཕྲ་སྲིན་རིག་པ། (Bacteriology) |
| Michael Faraday | གློག་ཁབ་ལེན་རིག་པ། (Electromagnetics) |
ཡེ་ཤུ་པ་མིན་པའི་ཚན་རིག་པ་ཡང་བཀོད་པ་ལས་ཤེས་པའི་རྩ་དོན་དེ་ཚོ་རང་གི་ལས་ཀར་སྤྱད་ནས་གསར་རྙེད་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ན། རང་གི་མི་ཚེའི་ནང་ཡེ་ཤུ་པའི་སློབ་སྟོན་སྤྱོད་པར་ངོ་མི་ཚའམ་ཞེས་རྩོམ་པ་པོས་དྲིས།
ཁོང་ཚོ་དད་པའི་ཐོག་ནས་འཚོ་བ་ཡིན། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་དཀོན་མཆོག་གིས་བཟོས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་བྱེད་ན། འཇིག་རྟེན་བཀོད་ཅིང་སྐྱོང་མཁན་དཀོན་མཆོག་ལ་དེ་བས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དགོས་པ་མིན་ནམ།
བཀོད་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལས་ང་ཚོས་སློབ་བྱ་གང་འཐོབ་ཐུབ་བམ།
དེ་ནས་བཀོད་པ་ལས་དཀོན་མཆོག་གི་སྐོར་གྱི་སློབ་བྱ་ལ་འགྲོ་བར་བྱ།
འདི་ནི་ Genesis: The Book of Foundations ཞེས་པའི་དེབ་ནང་གི་རྒྱུ་ཆ་མང་པོའི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཡིན། བཀོད་པའི་སློབ་སྟོན་གྱི་ཆ་ཤས་ཁ་ཤས་མ་གཏོགས་དྲ་ཐོག་མ་བཞག དེབ་འདིར་དཀོན་མཆོག་གི་བཀའ་གོ་བ་དང་མི་ཚེར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཆ་མང་པོ་ཡོད།
English original: Genesis01_L02_Creation — Paul J. Bucknell
Scripture: New Tibetan Bible (NTB), © 2016–2023 New Tibetan Bible Translation Committee. Source and license. Shared without altering published wording under CC BY-NC-ND 4.0, noncommercial use only. Scripture quotations are from the published NTB.
Translation status: AI-assisted Tibetan draft. Native Tibetan Christian review required before public promotion.