Yaadawwan Yaaddessaa

Kitaabni Qulqulluun namoota dhugaa, yeroo dhugaa keessatti, rakkoo dhugaa wajjin wal qabatee waan dubbatuuf gara hubannaa sirriitti nu deebisa.

Namoonni dhugaa Dubbii Waaqayyootiin gargaarsa argatu. Karaan baʼu salphaan hin jiru; furmaanni dhugaan garuu jira. Faarfannaa 94:19 keessatti mootii ogeessa tokko yaadawwan yaaddessaa akka obomboleetti sammuu isaa keessa naannaʼan hubate argina: “Yommuu yaaddoon natti baayʼatetti, jajjabeessuun kee lubbuu koo gammachiise.”

Afaan Ibrootaa keessatti yaadni kun “yaadawwan jeequmsa fidan hedduun keessa koo yeroo baayʼatan” jedhu fakkaata. Jechi “yaadawwan yaaddessaa” jedhu fakkeenya dameewwan muka gara kallattii adda addaatti facaʼanii irraa dhufe jedhamee yaadama. Kun jeequmsa fi boqonnaa dhabuu yaadawwan akkanaa wajjin yeroo baayʼee dhufu sirriitti agarsiisa.

Namoonni baayʼeen yaadawwan yaaddessaa qabu; garuu namoonni muraasni qofa yeroo isaan jalqabanii, osoo hin cimin dura adda baasanii sirriitti isaan ilaalu.

Daawit yaadawwan yaaddessaa isaa baayʼachaa akka jiran yeroo hubate, haala kana humna ofiitiin toʼachuu akka hin dandeenye beeke. Akkuma isaa yaadawwan kana jalqabuma irratti akkamitti adda baafnu haa ilaallu.

Akkaataa Irra Deddeebiʼee Mulʼatu

Barreessaan faarfannaa kanaa muuxannoo “yaadawwan yaaddessaa” kana duraanis qabaachaa ture fakkaata. Inni, “Yommuu yaaddoon natti baayʼatetti” jedha. Jechi “yommuu” jedhu akkaataan tokko irra deddeebiʼee akka dhufu agarsiisa. Seenaa qaba; duraanis taʼeera.

Barreessaan kun waan yaadaa jiru baayʼee hubata ture. Yaadawwan sammuu keenya keessa jiran caalaatti yeroo hubannu, akkaataa isaan irra deddeebiʼan caalaatti arguu jalqabna. Waan keessa keenya keessatti taʼu, waan yaadnu irratti xiyyeeffachuudhaan hubachuu dandeenya.

Fakkeenyaaf, tartiiba lakkoofsaa tokko haa ilaallu. Deebii argachuuf akkaataa isaa hubachuu qabna. Tarree jalqabaa keessatti lakkoofsi itti aanu maal taʼa?

1, 4, 9, 16, ________

Tarree lammaffaa keessatti hoo?

0, 3, 8, 15, ________

Akkaataa tarree lammaffaa argachuun caalaatti ulfaata. Garuu tarree jalqabaa wajjin wal fakkaachuu isaa ilaaluudhaan furmaata arganna. Tarreen jalqabaa lakkoofsa tokko ofumaan baayʼisa: 3 × 3 = 9; 5 × 5 = 25. Tarree lammaffaa keessatti lakkoofsa sanuma ofumaan baayʼifnee tokko irraa hirʼisna. Kanaaf deebiin 24 dha.

“Kun yaadawwan yaaddessaa wajjin maal wal qabata?” jettanii gaafachuu dandeessu. Namni tokko, “Ati ofuma keetii yaaddoo natti fidaa jirta!” illee jechuu dandaʼa. Baayʼinni yaadawwan rakkoo keessaa kutaa tokko dha; garuu akkuma mallattoo, madda rakkoo sanaatti nu geessuu dandaʼa. Kanaaf baayʼina yaadawwan yaaddessaa ilaaluun, sammuu keenya keessatti maal akka deemaa jiru, maal akka yaadnu fi maaliif akka yaadnu hubachuuf nu gargaara.

Guyyaa keessa waan yaadaa jirtan irratti xiyyeeffattuu? Qorumsi baayʼeen balbala sammuu keenya seenuu isaa dura adda baafnee yoo didne, rakkoo guddaa osoo hin uumin dhaabuu dandeenya.

Waan sammuu keenya keessa deemaa jiru caalaatti akkamitti hubanna? Of-qorannoo leenjisuudhaan waan sammuu keenya keessatti taʼu hubachuuf of barsiisuu qabna. Galmeen hafuuraa yaadawwan keessaa keenya barreessuuf iddoo gaarii dha. Hariiroo keenya, guyyaan tokko maaliif gaarii yookaan hamaa akka ture barreessuu dandeenya. Yaada keenya barreessuun waan irratti yaaddaʼaa jirru adda baasuuf nu gargaara.

Daawit maal argate? Yaaddoon yeroo “yaada tokko” irraa gara “yaadawwan hedduu”tti ceʼu, jechuun yaadawwan yaaddessaa hedduun akkuma bokkaa fi bubbee gannaa walitti qabaman yeroo dhufan, balaa isaa guddisu argate.

Jiʼa tokkoof yaadawwan keessan barreessuuf murteessuu dandeessuu? Amma yaadawwan yaaddessaa akkamitti gara yaaddootti geeddaraman haa qorannu.

Weerara Rakkoo Fidu

Yaadawwan yaaddessaa fi yaaddoon tokko miti. Garuu yaadawwan yaaddessaa sirriitti yoo hin furamne, gara yaaddootti geessu.

Yaadawwan yaaddessaa qorumsa dha. Isaan sanyii shakkii ti. Yeroo fudhataman gara cubbuutti geessu. Yaadawwan yaaddessaa ofuma isaanii cubbuu miti; garuu garaa keenya keessatti akka hidda qabatan yeroo eeyyamnu cubbuu taʼu.

Garaan keenya waan sammuu keenya irraa nyaata argatu yaadadhaa. Yaadawwan yaaddessaa dafnee yoo hin ilaalle, sammuu keenya keessa facaʼanii yaada keenya bulchuu jalqabu. Garaa keenya keessatti yeroo guddatan, hojii isaanii isa nama miidhuuf caalaatti saaxilamna.

Galata Waaqayyoo, yaadni keenya fi gochi keenya tokko miti. Yaadni murtoo keenya irratti dhiibbaa qaba; garuu yaada sana fi murtoo isa hordofu diduu dandeenya. Sababni isaas fakkaattii Waaqayyootiin uumamneerra; sammuu, yaada fi gocha keenya irratti filannoo qabna. Booda barreessaan faarfannaa yaadawwan yaaddessaa isaa irraa bilisa bahuuf kana akkamitti akka fayyadame ni ilaalla.

Yaaddoo tokko qofa yeroo muraasa nu jeequ qabaannaan, namni “yaaddoo cimaa” jedhee hin waamu. Yaaddoon maqaa hamaa argatu sababii inni irra deddeebiʼee dhufee nu hordofuuf. Yeroo baayʼee yaadawwan yaaddessaa seenuuf mormii keenya laaffisnee, waan isaan nu irraa barbaadan wajjin araarama. Kana mannaa, yaada tokkoon tokkoon qorannee dhugaadhaan balleessuu qabna. Yaadawwan yaaddessaa dallaa sammuu keenya akkamitti cabsan booda ni ilaalla; amma garuu akkamitti lubbuu keenya dhiphisan hubachuuf yaalla.

Yaadni yaaddessaa yeroo kam cubbuu taʼa?