Qabamuu

Yaadawwan yaaddessaa ilaaluun, garaa yaaddoon qabame sirreessuu caalaa salphaa dha.

Yaadawwan yaaddessaa yeroo dhimma garaa keenya taʼan, gara yaaddootti geeddaramu. Yaadawwan yaaddessaa nageenya dhabuu garaa keenya keessatti jiru barbaadanii itti maxxanu. Iddoo dadhabaa argannaan, akka maxxantuu jireenya keenya irratti qabatuutti garaa keenya irratti maxxanu; humna keenya xuuxanii ofii isaanii guddisu.

Kitaabni Qulqulluun akkana jechuun nu akeekkachiisa: “Waan hunda caalaa qalbii kee eeggadhu; burqaan jireenyaa achii baʼaatii.” (Fakkeenya 4:23)

Yaadawwan yaaddessaa yaada alaa irraa dhufuu dandaʼu; yookaan jeequmsa duraan garaa keenya keessa jiru irraa kaʼuu dandaʼu. Haala kam iyyuu keessatti, yaadni yaaddessaa gara yaaddootti geeddaramu sababni guddaan fedhii tokko garaa keenya keessa jiru balaa keessa jira jedhee nutti fakkaachuu dha. Nageenya dhabuu keenya irraa yaadni yaaddessaa marsaa tokko uuma; sanaan garaa keenya irratti maxxana.

Yaadawwan rakkoo fidan hedduun nu hin jeeqan. Namoota biroo yaaddessuu dandaʼu; nuti garuu itti hin yaadnu. Wanti jireenya keenya tuqu qofa yaaddoo keenya taʼa. Fakkeenyaaf, qurxummii qabataan galaana keessa jiru rooba hamma meeqa akka roobu irratti baayʼee hin yaaddaʼu; qonnaan bulaan garuu lolaa yookaan rooba dhabuu irratti yaaddaʼuu dandaʼa.

Yaadawwan yaaddessaa bakka fedhii yookaan nageenya dhabuu keenya keessa jiru barbaadanii itti maxxanu. Namni duʼa isaa dhiyaachaa jiru, nama fuudhuu yookaan heerumuuf nama argachuu dhabuu irratti hin yaaddaʼu; haadha manaa yookaan abbaa manaa isaa duuba dhiisu, duʼa booda maal akka taʼu irratti yaaddaʼuu dandaʼa.

Fakkeenya biraa haa ilaallu: namni tokko CV (seenaa hojii) isaa kan nama biraa caalaa cimaa miti jedhee sodaata.

Yaaddoo taʼuu dandaʼu: Hojii hin argatu taʼa.

Nageenya dhabuu isaa: Maatii isaa kunuunsuuf maallaqa argachuuf hojii isa barbaachisa.

Yaadni yaaddessaa, CV nama biraa yeroo argu qorumsa taʼee kaʼuu dandaʼa: “Ilaa, CV isaa! Ani waan akkasii hin qabu. Inni hojii gaarii argata; ani immoo homaa hin argadhu.”

Qorumsi kun namichi yaada kana akka yaada ofii isaatti fudhatu gaafata. Seexanni akka inni, “Ani waan akkasii hin qabu” jedhee walii galu barbaada. Yaadni alaa “ati” jedhu, gara “ani” fi “kan koo”tti geeddaramuu barbaada.

Yaadawwan akkanaa diduu dandeenya; amma garuu isaan adda baafachuu fi nageenya dhabuu isaan itti maxxanan hubachuu barachaa jirra. Fakkeenya kana keessatti, “Hojii dhabuu irratti yaaddaʼa” jechuu dandeenya; garuu gadi fageenyaan ilaaluun barbaachisa. Hojii maaliif barbaadda? Maallaqa jireenyaaf barbaachisu argachuuf. Maallaqa gahaa qabaannaan sababii kanaaf hojii irratti hin yaaddaatu. Nageenya dhabuu dhugaan Waaqayyo fedhii kee akka guutu amanachuu dhabuu dha. Waaqayyo waan si barbaachisu akka siif kennu shakkii tokko malee beekta taanaan, nageenya dhabuu sun hin jiraatu.

Boqonnaa lama keessatti, namni tokko Waaqayyo isaaf yaada jedhee shakkuu irraa yaaddoon isaa akkamitti akka jalqabe ilaalle. Nageenya dhabuu jireenya keenya keessatti bakka itti gaafatamummaa ofii keenya jedhanii itti yaadnu kam keessattuu mulʼachuu dandaʼa. Fedhiin keenya guutamaa jira jennee yeroo yaadnu, haala keenya keessatti boqonnaa waan qabnuuf hin yaaddofnu. Fedhiin sun hin guutamu jennee yeroo hubannu garuu yaaddoon jalqaba.

Guddinni Kiristaanaa karaa jireenya keenya tokkoon tokkoon keessa darbuudhaan, “Kana ofumaan toʼachuu qaba” jennee iddoo itti yaadnu adda baafnee, fedhii keenya Waaqayyo akka kunuunsu itti kennuudhaan ibsama. Fakkeenya CV keessatti, namichi CV namoota biroo yeroo arge yaada yaaddessaa sana dafsee diduu dandaʼa. Gara Waaqayyootti yaada isaa deebisee akkana jechuu dandaʼa:

“Yaa Waaqayyo, ani waan dandaʼu hojjedheera. Kunuunsa kee nan amanadha. Fedhii maallaqaa koo ni beekta. Akka si gammachiisuuf hojii gaarii akka argadhu na gargaari. Maqaa Yesuusiin, Ameen.”

CV isaa fooyyessuun barbaachisaa akka taʼe hubachuu dandaʼa; garuu buʼaa isaa Waaqayyotti kennuu dandaʼa. Yaadadhaa: waan tokko irratti yaaddaʼaa jiraannaan, fedhiin garaa keenya keessaa tokko balaa keessa jira jedhee nutti dhagaʼamaa jira. Fedhii sana Waaqayyo akka kunuunsu hin amannu.

Yaaddoon tokko illee “xiqqaa dha” jennee dhiisuu hin qabnu. Yaaddoo keenya qulqulleessuudhaan, yaaddaʼuu jalqabuu keenya dura of qabachuuf iddoo fi xiyyeeffannoo arganna. Kaayyoon keenya kana.

Yaaddoo sirriitti ilaaluuf qajeelfamoota buʼuuraa lama fudhachuu qabna:

1. Yaaddoon keenya nageenya dhabuu garaa yookaan jireenya keenya wajjin wal qabata.

2. Sammun keenya akka eegduu taʼee, yaadawwan miira keenya bulchan seenuu fi dhiisuu isaanii irratti murteessa.

Namoonni tokko tokko hariiroon garaa keenya fi hawwii keenya gidduu jiru Kitaaba Qulqulluu keessatti eessa akka jiru gaafatu. Yaaqoob 1:13–15 keessatti fakkeenya ifaa argina:

“Namni kam iyyuu yommuu qoramutti, ‘Waaqatu na qoraa jira’ hin jedhin. Waaqni hamaadhaan hin qoramuutii; innis nama tokko illee hin qoru; tokkoon tokkoon namaa garuu yommuu hawwii ofii isaa hamaa sanaan harkifamee gowwoomfamutti qorama. Hawwiinis yommuu ulfooftetti cubbuu dhalti; cubbuun immoo yommuu guutumaan guutuutti guddattetti duʼa dhalti.” (Yaaqoob 1:13–15)

Seminaara kana keessatti jechoota Kitaaba Qulqulluu tokko tokko yeroo baayʼee hin fayyadamne, sababni isaas namoota hundaaf yeroo tokko tokko ifaa miti. Garuu ifa gochuuf jechoota muraasa haa hiiknu.

“Foon” (uumama moofaa) nageenya dhabuu uuma

• Nageenya dhabuu jechuun fedhii hin guutamne taʼuu dandaʼu guutuuf sodaa fi yaaddoo qabaachuu, sanaan murtoo keenya hoogganuu dha. Waan murteessaa jennee yaadnu argachuu “qabna” jenna.
• Foon, jechuun uumamni ofittoo namaa, fedhii isaa xiyyeeffannoo guddisuudhaan “kun na barbaachisa” jedhee cimsata.
• Yeroo baayʼee namni hundi jechuun ni dandaʼama bakka dadhabaa tokko yookaan lama qaba; hamtichi achiin salphaatti seenee yaaddoo kakaasuu dandaʼa.

“Hawwii hamaa” — harka foonii

• Hawwiin hamaan karaa Waaqayyoo faallessu illee fedhii keenya guutuuf barbaada.

“Qorumsa” — yaadawwan yaaddessaa

• Yaadawwan yaaddessaa qorumsa keessaa gosa tokko. Hamtichi fedhii keenya hin guutamne taʼuu dandaʼu irratti akka xiyyeeffannu nu sossoba. Qorumsi cubbuu miti; garuu gara cubbuutti geessa. Qorumsa yoo hin furre, yaadawwan balaa fidan akkaataa sirrii taʼeen walitti qabamu; fakkeenyaaf amala nama hidhu yookaan sodaa tasa nama qabatu uumu dandaʼa.

Amma adeemsi kun akkamitti akka hojjetu haa ilaallu.