Balaa Jala Jiru Garuu Ofitti Amanu

Gareen lammaffaa fedhii isaa Waaqayyo malee wantoota biroo keessatti guuttachuuf yaala.

Isaan qabeenya fi humna ofii isaanii amanatu. Wanti hundi nagaan yeroo deemu, jireenya irratti amanannaa guddaa fi gammachuu qabu. Amanannaan isaanii haala naannoo isaanii akkamitti akka deemaa jiru ilaalcha isaanii irratti hundaaʼa. Yeroo jijjiiramaatti rakkatu; sababni isaa fedhii isaanii guutuuf qabeenya yookaan karaa haaraa barbaadu qabu. Nagaan isaanii yeroo akkanaa furmaata argachuu dandaʼu jechuun ofitti amanachuu irratti hundaaʼa.

Yeroo tokko rakkoo qunnamuuf qabeenya yookaan furmaata hin argatan. “Addunyaan kunii fi hawwiin isaa ni darba...” (1 Yohannis 2:17). Hojii shororkeessitootaa, dhukkuba babalʼatu, balaa uumamaa fi wantoonni addunyaa keessa raawwataman hundi, naannoo keenya toʼachuu irratti humni keenya hammam laafaa akka taʼe nu yaadachiisu.

Wanti sadarkaa kana baayʼee balaa qabeessa godhu yeroo muraasaaf keessa jiraachuun akka dandaʼamu dha. Namoonni yaaddoo xixiqqaa fi buʼaa isaa yeroo tokko tokko ni obsatu. Qoricha fudhatu. Hiikkaa gaaʼelaa keessa darbu. Walitti dhufeenya haaraa barbaadu.

Dhumarratti wantoota kana “jireenya” jechuun fudhatu; garuu jijjiirama hin godhan. Garaa isaanii gad qabanii jireenya isaanii akkamitti akka balleessaa jiran amanuu didu. Kanaaf haalli isaanii sirreeffama xixiqqaa qofaan itti fufa.

Kiristaanonni hedduun akkasitti jiraatu. Ulfina Waaqayyoo jireenya isaanii keessatti hin argan. Namoonni “Kiristaana” jedhu hedduun immoo Waaqayyoon ni beeku jedhanii dubbatan illee dhugumaan Isa hin amanatan. Hammam walgaʼii waldaa kiristaanaa irratti argaman illee, yaaddoon isaanii amanannaa dhabuu isaanii mulʼisa. Kun amantii fayyisaa hin qaban jechuu miti; garuu Waaqayyoon dhuunfaatti beekuu irra waaʼee Isaa qofa beekuu isaanii taʼuu dandaʼa.

Jireenya gara buʼuura isaatti yeroo ilaallu, namni waan Waaqayyo uume sirriitti fayyadama yookaan dogoggoraan fayyadama. Kennaan Waaqayyoo hundi gaarii dha; garuu namni yeroo hunda sirriitti itti hin fayyadamne. Wanti caalaa gaddisiisu, namni kennaa gaarii kana Waaqayyo biraa akka dhufe illee hin amanu.

Fakkeenyaaf, namoonni tokko tokko miʼa nyaataa, miʼaawummaa, foolii fi bifa isaa galateeffachuu irra nyaataan of jajjabeessuuf garmalee nyaatu.

Fakkeenya biraa, namni tokko kompiitara isaatiin qumaara taphachuu dandaʼa. Wantoonni kompiitara sana ittiin hojjetan eessaa dhufan? Waaqayyo biraa. Qaamni kee wanta maaliin uumame? Waaqayyo biraa. Lubbuun kee—kutaan kee ijaan hin mulʼanne—eessaa dhufe? Waaqayyo biraa. Qaamni keenya gaarii dha; garuu wantoota Isa hin gammachiisne hojjachuuf yeroo baayʼee itti fayyadamna.

Namoonni yeroo hunda uumama Waaqayyoo fayyadamu; garuu dinqisiisaan Waaqayyoon amanachuu dadhabu. Saayinsii amananna jedhu; addunyaan akka amanamtu Waaqayyo waan akkasitti ishee uumeef akka taʼe hin hubatan. Amanannaan isaanii dandeettii ofii isaanii keessatti argamu. Qabeenyi isaanii jireenya guyyaa guyyaa keessaa Waaqayyoon baasuuf carraa kennuufii dandaʼa. Hafuuri of dandaʼuu kun of tuulummaa irratti guddata; Gooftaa ajajamuu diduun jaalala fi humna Isaa irraa isaan cufa.

Namni gahee Waaqayyoo jireenya keessatti qabu isa guddaa amanee fudhachuu qofa dandaʼee, amanannaa yaaddoo hirʼisu ijaaruu keessatti tarkaanfii guddaa fudhata. Akkamitti? Haalawwan rakkisoo irra deddeebiʼan keessatti Waaqayyo akkamitti akka isaan kunuunsu arguu jalqaba.

Fedhii keenya Isaaf kenninee kaayyoo fi qophii Isaa jireenya keenyaaf qabu yoo fudhanne, wantoonni adda addaa walitti qabamuu jalqabu. Yaaddoo idilee irratti baayʼee dubbachuu dandeenya; garuu amma gara namoota yaaddoo cimaa qaban—sadarkaa amanannaa sadaffaa—deemna.

Amanannaa Dhabuu

Nama yaaddoo idilee qabu fi nama yaaddoo cimaa qabu gidduutti garaagarummaan guddaan, inni jalqabaa haala rakkisaa isaa keessatti furmaata tokko akka argatu amma illee amanuu isaa dha.

Inni ofii isaatiin yookaan namoota birootiin rakkoon sun furamuu dandaʼa jechuun abdii tokko qaba.

Nama yaaddoo cimaa qabu garuu yaaddoo mataa isaa irratti yaaddaʼa. Furmaata hin qabu qofa osoo hin taʼin, furmaanni tokko illee hin jiru jedhee amana. Haala rakkisaa toʼachuu dandaʼa jedhu irratti amanannaa dhabeera. Waan inni furmaata hin qabne jedhee yaadu irratti garmalee xiyyeeffachuun, wanti hamaan tokko akka dhufu amanuu jalqaba. Yaaddoon balaa kana akka dhugaa taʼuu dandaʼutti yeroo fudhatu, sodaan ni kaʼa. Namni abdii hin jiru jedhee yeroo amanu, sochii dhaabuun ni jalqaba. Jecha biraatiin, amanannaa dhabeera.

Ilaalcha sirrii dhabuu jechuun haala kana balaa guddaa keessa galcha; waan hedduun taʼuu dandaʼa. Yeroo tokko qorichi rifannaa namaa salphisuu dandaʼa; namatti dubbachuunis yeroo muraasaaf gargaara. Garuu hundee rakkoo osoo hin furin buʼaan yeroo dheeraa muraasa taʼa. Kun nama dheebote tokko rooba gadi buʼaa jiru irraa bishaan akka fudhatu itti himuu fakkaata—bishaan naannoo isaa jira, garuu akka itti fayyadamu hin beeku.

Gareen kun nageenya keessaa dhabee, tasgabbii hin qabu. Sadarkaa sadaffaa keessa yeroo dheeraa turuun ulfaata. Filannoon sadii isaan dura jira:

• Abdii kutannaatti of kennuu; kun of miidhuu yookaan of ajjeesuuf yaaduutti geessisuu dandaʼa.
• Of gowwoomsuutti of kennuu; mallattoowwan salphisuuf qoricha yookaan mala biroo irratti qofa hirkachuu.
• Gargaarsaaf gara Waaqayyootti deebiʼuu. Waaqayyo warra gara Isaa dhufan gargaaruuf baayʼee fedha.

Kitaabni Qulqulluun namoota abdii jabaataa hin qabne akkamitti akka ibsu ilaali:

“Kanaafis akka ijoollee dambalii asii fi achi oofamanii, qilleensa barsiisa hundumaan, gowwoomsaa namootaa fi mala sobaatiin asii fi achi darbaman hin taanu...” (Efesoon 4:14)

“Hafuurri namaa dhukkuba isaa ni baata; hafuurri cabe garuu eenyutu baachuu dandaʼa?” (Fakkeenya 18:14)

Yaaddoon hundi Waaqayyoon amanachuu dhabuu keenya irraa akka maddaa jiru yoo hubanne, nama yaaddoo cimaa keessa jiru fayyina lubbuu isaa keessatti Yesuus qofa akka kennu hubachiisuu dandeenya. Rakkoo qaamaa irratti yaala argachuun bakka isaa qaba; garuu hundee hafuuraa fi garaa irraa hojii hojjechuunis barbaachisaa dha. Namoonni yeroo baayʼee abdii kutannaa keessa waan jiraniif gargaarsa kamiyyuu qabachuuf ariifatu.

Mallattoo qofa osoo hin taane sababaa irratti hojjechuu qabna. Hundee rakkoo hin ilaalle taanaan, haalli namaa caalaatti hamaa taʼuu dandaʼa; mallattoowwan isaa yaada, hojii fi jireenya isaa sodaachisaa taʼeen miidhuu dandaʼu. Kaayyoon keenya namni Waaqayyoon amanatee nagaa Isaa guddaa akka argatu dha.

Namni amanannaa fi abdii yeroo dhabu baayʼee tasgabbii dhaba. Namoonni yaaddoo hedduun furmaanni tokko akka jiru amma illee amanu. Dhugaa dha, furmaata isaa akkamitti akka argatan hin beekan; hirriba, maallaqa yookaan yeroo hojii baayʼee furmaata yaaduudhaan balleessu. Garuu abdii tokko qabu. Yeroo “furmaanni hin jiru” jedhutti rifannaan cimaa dhufa.

Rakkoo kana caalaatti hammeessu keessaa tokko, “ani kana toʼachuu hin dandaʼu” jedhanii amanuu sodachuu dha. Yaada ammayyaa keessatti namni rakkoo hundaaf deebii qabaachuu qaba jedhamee yeroo baayʼee akeekama; kanaaf dadhabina ofii amanuun nama rakkisa.

Namni isa gargaaru tokko illee akka hin jirre yoo yaade maal godha? Namoonni sadarkaa kana keessatti baayʼee dadhabu; yeroo tokko balaa fayyaa jedhamee ambulaansiidhaan gara hospitaalaa geeffamu. Furmaata hin argannu jedhuun sodachuun sochii isaanii cufa; wantoota irraa fagaachuu isaanii caalaatti dabala. Jaalalaa fi kunuunsa Waaqayyoo irratti amanannaa qabaatanii utuu jiranii hammam gaarii taʼa!

Abdiin qabeenya guddaa dha. Namni yeroo irra deddeebiʼee yaaddoo moʼuuf yaalee hin milkoofne, abdii dhabuu fi furmaanni dhugaan hin jiru jedhee amanuu jalqaba. Haala sammuu “kana toʼachuu hin dandaʼu” jedhu keessa seena. Balaa guddaan biyya keessatti yeroo dhufu—akka dhukaasa, qilleensa hamaa, yookaan oduu dinagdee sodaachisaa—namoonni hedduun saffisaan sadarkaa 2 irraa gara sadarkaa 3tti ceʼu: “ani kana nan toʼadha” jedhanii of amanachuu irraa gara “abdii hin qabu; itti fufuu hin dandaʼu” jedhutti.

Sadarkaa 3 keessa erga galanii booda, rakkoo isaanii furachuuf karaa hin argan. Ni dhiisu. Seenaa keessatti yeroo kufaatii dinagdee guddaa, namoonni tokko tokko abdii isaanii qabeenya ofii fi waan isaan toʼachuu dandaʼan irratti waan kaaʼataniif, wantoonni sun yeroo kufan abdii isaanii illee dhabaniiru. Karaa biraa hin beekan.

Weerara yaaddoo cimaa keessatti, yaaddoo fi sodaan sammuu namaa keessaa ol kaʼa. Waan namoonni biroo salphaatti amanatan illee shakkuu jalqabu. Amanannaan buʼuuraa kun yeroo badu, rifannaan ni seena. Fakkeenya sadii haa ilaallu.

Hafuura Baafachuu Sodaachuu

Qilleensa argachuun waan salphaa fakkaata. Garuu qilleensi jiraa? ani hafuura baafachuu dandaʼaa? jedhanii shakkuu jalqabne taanaan maal taʼa? Qilleensi jiraachuu isaa itti fufa; garuu dhugaa kana yoo shakkii keessa galchine, rifannaan ni dhufa. Jireenyi keenya qilleensa irratti hirkata; qilleensi yeroo hunda ni jira jedhee amanachuu yoo dhabne, sodaanna. Oksijiiniin dhugumaan dhabame taanaan, furmaata hin qabnu.

Namoota Sodaachuu

Hiriyoota fi walitti dhufeenya hawaasaa akka waan idileetti fudhanna; walitti dhufeenya keessa jiraachuuf uumamne. Garuu namoota bira yeroo jirru “maal na irra gaʼa?” jennee yeroo hunda yaaduu jalqabne taanaan, yaaddoo fi sodaan keessaa keenya guuta; sochii keenya cufa. Namoota irraa fagaanna; namoonni immoo amala keenya hin hubannee nu irraa fagaachuu dandaʼu. Dhumarratti haala hawaasaa irraa of baasna.

Xiyyaaraan Balaliʼuu Sodaachuu

Namoonni hedduun balaliʼuu sodaatu. Muuxannoo sodaachisaa darbe yookaan sodaa gadi fagoo irraa kan kaʼe, xiyyaara yaabbachuu didu. Kaan garuu maaliif namni balaliʼuu sodaata jedhee dinqisiifata; isaan xiyyaara yaabbatanii biyya ceʼu.

Namni sodaa balalii qabu “maal taʼuu dandaʼa?” jedhu sammuu isaa guuta. Xiyyaara yaabbachuu dida. Yeroo balaa shororkeessitootaa fi oduu sodaachisaa biroo, sodaan balalii diinagdee illee miidhuu dandaʼa; dhaabbileen xiyyaaraa hojjettoota hirʼisu, mootummaa fi hawaasni immoo nageenya imaltootaa irratti baasii guddaa godhu. Kaayyoon baayʼeen namoonni akka nagaa keessa jiranitti akka hubatan gochuudha. Yaadadhu: yaaddoon yeroo baayʼee nageenya dhabuu keenya akkamitti hubannu irraa dhufa; dhugaan haala sanaa yeroo tokko tokko akkuma yaadne taʼuu dandaʼa, yeroo biraa immoo hin taʼu.

Balaa Addaa Sadarkaa 3

Sadarkaan 3 tasgabbii baayʼee hin qabu. Haalawwan sadii kana caalaatti balaa qabeessa godhu:

• Ilaalcha sirrii dhabuu — Dhugaa fi soba adda baasuun rakkisa; sammuun burjaajaʼa, kanaaf nama miidhamuu dandaʼu godha.
• Miidhaa qaamaa — Jeeqamni miiraa qaama irratti rakkoo fida. Hirriiba dhabuu fi dadhabbiin haala rakkisaa toʼachuu caalaatti ulfaata.
• Kophaa baʼuu hawaasaa — Namoonni yaaddoo cimaa qaban yeroo baayʼee namoota irraa fagaatu; hawaasa irraa qarqara jiraachuu jalqabu.

Amma sadarkaa sadii wal bira qabnee haa ilaallu.