Yaaddoo Moʼachuu — Nagaa Argachuu, Waaqayyoon Beekuu

Boqonnaa 1: Riqicha Abdii

Riqicha Abdii — Yesuus Abdii Nuuf Kenna

Riqicha Abdii

“Yommuu yaaddoon natti baayʼatetti, jajjabeessuun kee lubbuu koo gammachiise.” (Faarfannaa 94:19).

Riqichoonni lafa rakkisaa, sulula gadi fagoo yookaan bishaan guddaa ceʼuuf nu gargaaru; yeroo itti fayyadamnu yeroo baayʼee waaʼee isaanii illee hin yaadnu. Magaalaan ani keessa jiraadhu, Pittsburgh, Pennsylvania, addunyaa keessaa lakkoofsa riqichaa isa baayʼee qaba; daangaa magaalaa keessatti riqichoonni 446 jiru. Maatiin koo yeroo bakka tokko deemu, yeroo baayʼee yoo xiqqaate riqicha tokko hanga sadii ceena. Riqichoonni balaa waan jala jiru keessa darbuu mannaa, gubbaa irraa nagaan akka ceenu nu gargaaru. Namoota tokko tokkoof riqicha ceʼuun sodaachisaa taʼuu dandaʼa; garuu balaa jala jiru irraa maal akka isin oolchu yeroo yaaddan, sodaa irra boqonnaa fi gargaarsa taʼa.

Riqicha gara nagaa Waaqayyootti geessu akkamitti ceena?

Riqicha Abdii — yaaddoo irraa gara nagaa Waaqayyootti

1. Yaaddoo Keenya Duubatti Dhiisuu

Wantoota duubatti dhiisuu qabnu—amala hamaa, iddoo dadhabinaa addaa, yookaan yaadawwan nu qabatan—akkamitti akka ilaallu murtoo ifaa gochuu qabna. Dhiphina hanga sadarkaa tokkootti “dandamachuu” dandeenya taʼa; garuu sana booda maal taʼa? Rakkoowwan kana akka jiran yoo hin amanne, harka keenya hidhaa yaaddoo irraa hin hiiknu. Haalawwan kun iddoo sodaan garaa keenya akka hin qabanne, Waaqayyoon amanachuu filachuu dandeenyu dha.

2. Gara Nagaa Waaqayyootti Fuuldura Ilaaluu

Waan tokko duubatti dhiisuun, waan sana irraa baqachuu qofa osoo hin taane, waan biraa barbaadaa jirru akka jiru agarsiisa. As keessatti, haala rakkisaa irratti yaaddaʼuu fi irra deddeebinee itti yaaduu mannaa, Waaqayyo waadaawwan Isaatiin akkamitti akka nu hidhachiisu, sodaan deebiʼee yeroo dhufu akkamitti akka itti lollu nu leenjisu irratti xiyyeeffachuu baranna. Adeemsa leenjii kana keessatti, Waaqayyo amantii keenya gadi fageessuuf fi walitti dhufeenya keenya Isaa wajjin cimsuuf carraa nuuf kenna.

Gama Biraa Gaʼuu Dandeenyaa?

Eeyyee! Gargaarsa Gooftaa wajjin, anii fi isin akka amantootaatti nagaa Waaqayyoo muuxachuu fi keessa jiraachuu dandeenya. Yaaddoon jireenya keenya keessatti hidda gadi fagoo utuu hin qabatin dura isa irratti hojjechuun murteessaa dha. Riqicha kana ceʼuuf meeshaan nu barbaachisu abdii fi Kiristoos mataa Isaa qofa dha.

Garaa keessan keessatti abdii qabduu? Riqicha kana Waaqayyoo wajjin ceʼuuf imala kana irratti deemuu fedhii qabduu? Gama tokkoon imalli kun umurii guutuu fudhata; sababiin isaas yeroo baayʼee haala nagaa Waaqayyoo irratti hirkachuu isin barbaachisu keessa ni seentu. Gama biraatiin immoo, harka keessan harka Isaa keessa yeroo kaaʼattan jijjiirama guddaa saffisaan jireenya keessan keessatti arguu jalqabdu.

Yeroo tokko doktarri tokko kadhannaa barbaacha gara koo dhufe. Gooftaa ni jaallata ture, garuu yaaddoon baayʼee isa rakkisaa ture. Kitaaba kana keessa hojjechuu akka jalqabu itti hime; boqonnaawwan muraasa booda waan barachaa jiru irratti mariʼachuuf wal arguuf murteessine. Yeroo jalqaba wal arginu, jireenya isaa keessatti jijjiirama taʼaa jiruun baayʼee gammadee waan tureef ani baayʼee dubbachuun na hin barbaachisne. Boqonnaa muraasa qofa booda yaaddoon isaa akka baduu jalqabe natti hime. Yeroo biraa tokko wal argine; ammas wanti wal fakkaataan taʼe. Jijjiiramni jireenya isaa keessatti guddaa ture; nagaa Waaqayyoo dhugaa muuxachuu jalqabuudhaan gammade.

Waaqayyo amantoota hundaaf dhiheessu riqicha abdii irra sirriitti deemaa ture. Karaa sirrii itti agarsiisuun qofa isa barbaachise; tarkaanfii jalqabaa amantiidhaan yeroo fudhate, Waaqayyo achii kaasee isa geggeesse.

Gaaffii Tokko

Imala nagaa barbaadu kana Gooftaa wajjin deemuuf murannoo keessan mirkaneessuuf maqaa fi guyyaa keessan akka mallatteessitan isin gaafadha. Mallatteessuun keessan akkana jechuu dha:

“Waaqayyo imala jireenyaa kana irratti akka na geessu nan eeyyama; yaaddoo koo duubatti dhiisee jireenya koo keessatti nagaa Isaa barbaaduuf fedhii qaba.”

________________________________________

Mallattoo fi guyyaa

Imalli kun sirriitti akka deemuuf qajeelfamoonni sadii jiru:

Amma yaaddoo hojii irra oolmaan moʼachuuf tarkaanfii akkamii fudhachuu dandeenyu haa ilaallu.

Bakka Geenyuu Barbaannu

Imalli nama tokkoon tokkoon isaa adda taʼa; dhumarratti garuu hundi keenya bakka tokko—nagaa Waaqayyoo—gaʼuu qabna.

Imalli keenya eessatti nu geessu akka taʼe irratti baayʼee hin hirkatu; Waaqayyo karaa Isaa akka nu geggeessu, akka Isaa tajaajillu fi walitti dhufeenya keenya Isaa wajjin akka guddifnu nu gargaaru waan beeknuuf boqonnaa qabaachuu dandeenya. Waan qabanne gad dhiisnee Waaqayyoon geggeessaa godhachuun yeroo muraasa fudhachuu dandaʼa; garuu filannoo sana caalu hin jiru!

“Inni isiniif waan yaaduuf, yaaddoo keessan hunda isa irra kaaʼadhaa.” (1 Phexros 5:7).

Imalli kun jireenya keessan keessatti maal fakkaachuu dandaʼa?¹ Qormaatni jiru waaʼee yaaddoo waliigalaan waan beeknu haala dhuunfaa keenya irratti hojii irra oolchuu dha.

¹ Shaakalli kun rakkoo keessan hunda battalumatti fura jechaa hin jirru; garuu bakka itti deemuu qabdan irratti akka xiyyeeffattan isin gargaaru jennee amanna.

Bakka Geenyuu Murteessuu

Jalqaba yaaddoo keessan keessaa lama adda baasna; garuu leenjii guutuu taasisuuf yaaddoo tokkoon tokkoon keessan adda baasanii tarkaanfii kana keessa dabarsuun gaarii dha.

  1. Yaaddoo keessan isa guddaa ibsaa.
  2. Yaaddoon sun sadarkaa 0 hanga 5 keessaa eessa akka jiru barreessaa: 0 jechuun yaaddoo hin jiru; 1 jechuun xiqqaa; 5 jechuun baayʼee cimaa.
  3. Wanti yaaddoo kana kakaasu maal akka taʼe adda baasaa.
  4. Dhimma yookaan haala kana Gooftaa harka keessa kaaʼaa. Kun kutaa shaakala kanaa isa baayʼee barbaachisaa dha; sababni isaas haala keessan irratti sirriitti yaaduu fi akkamitti akka deebii kennitan murteessuuf isin gargaara. Yeroo keessan fudhadhaa.

Waan tokko barreessuun murtoo sammuu keessatti gootan jabeessa; yeroo booda murtoo keessan yaadachuuf deebiʼanii ilaaluunis salphata. Yaaddoo tarree jalqabaa keessatti barreessitan irratti murtoo keessan barreessuuf wantoota afur ibsuu qabdu. Hanga sirriitti itti barattanitti fakkeenya armaan gadii akka jiru nu hordofaa:

“... taʼus yookaan ... yoo taʼe illee, ani ... nan godha.”

Akkaataa guutuun: “__________ taʼuu nan barbaada [#1 waan akka taʼu barbaaddan ibsaa]; garuu __________ taʼuu dandaʼa [#2 buʼaa hamaa taʼuu dandaʼu tokko ibsaa]. Haala kamiin iyyuu Waaqayyo ana/nu wajjin akka jiru nan amana [#3 argamuu Waaqayyoo irratti amanannaa mirkaneessaa], akkasumas haala ulfaataa kana keessa __________ akka na/nu gargaaru nan amana [#4 Waaqayyo haala keessan keessatti akka isin gargaaru mirkaneessaa].”

Fakkeenya lama haa ilaallu.

Fakkeenya 1

Yaaddoo #1: Dhirsi koo na dhiisee deemuu dandaʼa.

Sadarkaa yaaddoo #1: (4) Yaaddoon kun cimaa dha. Dhirsi koo yeroo baayʼee isa komachuu koo baayʼee jibba. Ani ofitti amanamummaa baayʼee dhabeera; inni hiikkaa gaaʼelaa irratti yaada akka qabu mallattoo natti agarsiiseera.

Mirkaneessuu fi Gooftaa harka keessa kaaʼuu: Dhirsi koo na bira ture yookaan na dhiisee deeme, fuuldura maatii koo Waaqayyo harka keessa nan kaaʼa. Waaqayyo wantoota hunda gaarummaaf ni hojjechiisa.

Fakkeenya 2

Yaaddoo #2: Hojii koo dhabuu dandaʼa.

Sadarkaa yaaddoo #2: (2) Yeroo tokko tokko yaaddoon koo halkanii akka hin rafne na godha; kun hojii irratti buʼa qabeessummaa koo fi gammachuu jireenyaa koo ni hirʼisa.

Mirkaneessuu fi Gooftaa harka keessa kaaʼuu: Hojii koo qabaadhe yookaan dhabe, hojii fi nageenyi maallaqaa koo harka Waaqayyoo keessa jira. Inni fedhii koo guyyaa guyyaa ni kunuunsa.

Yaaddoo keessan gurguddoo adda baasanii shaakala kana hojjachuu keessan mirkaneeffadhaa. Sana booda yaaddoo xiqqoo keessan irrattis hojjedhaa.

Namni Tokko Illee Ofii Isaatiin Hin Dandaʼu

Tokkoon tokkoon keenya gargaarsa Gooftaa nu barbaachisa. Bakka geessuuf kaaʼame sana bira gaʼuun hin dandaʼamu fakkaachuu dandaʼa; garuu amma iyyuu barreessaa. Kadhannaadhaan isa keessa darbaa. Amantiin keessan ni jabaata.

Sodaan yeroo baayʼee Gooftaa irratti amanannaa fi ofitti amanamummaa keenya dadhabsiisa; yeroo tokko tokko hanga “Inni karaa guutuu nu geessuu hin dandaʼu” jennee amanutti nu geessa. Garuu amantii xiqqoo qabaadhaa—Inni karaa guutuu nu geessuu dandaʼa!

Iddoo yaaddoo tokkoon tokkoon irratti hima “... taʼus yookaan ... taʼus” jedhu guutuu keessan isin jajjabeessa. Ofii keessaniin dandamachuu akka hin dandeenye amanaa; nagaa fi nageenya argachuuf gargaarsa Waaqayyoo akka barbaaddan ibsaa. Karaa tokkoon yookaan karaa biraatiin Waaqayyo isin gargaara. Namoota jireenya keessan keessatti fayyadamuu dandaʼa; yookaan hojii Isaa isa yeroo tokko tokko nuuf hin mulʼanneen hojjechuu dandaʼa. Akkamitti akka taʼe utuu hin beekin illee, haala keessan Isatti yeroo kennitan Inni akka hojjetu amanachuu dandeessu.

Namoonni baayʼeen Yesuus fakkeenya hojii irra ooluu hin dandeenyeef “baayʼee guutuu” ture jedhu. Garuu Kitaabni Qulqulluun akkas hin jedhu. Nu barattoota Yesuus taʼuu qabna; barataa taʼuun Isa fakkaachuuf hordofuu gaafata. Imala kana sirriitti nu geggeessuu kan dandaʼu Yesuus qofa. Inni leenjisaa keenya, eegduu keenya fi fayyisaa keenya taʼee, imala kana keessa nu ceesisuu dandaʼa.

Tarkaanfii Jalqabaa

Yaaddoo moʼachuuf tarkaanfiin jalqabaa guddaan tokko, imala kana Gooftaan nu wajjin yoo deeme qofa deemuu akka dandeenyu hubachuu dha. Tarkaanfii jalqabaa fudhachuun gara Isaatti nu dhiheessa; walitti dhufeenya keenya Isaa wajjin sirreessuuf Isa eeyyamuuf hawwii nu keessatti uuma. Harka keenya harka Isaa keessa yeroo kaaʼnu, wantoota Isatti hin tollee harka keenya keessaa gad dhiisuu fi Isa gammachiisuuf fedhii qabaachuu jalqabna. Wantoota jireenya keenya keessaa gad dhiisuu qabnu akkamitti beekna? Salphaatti: Isa gaafanna; garaa keenya sirreeffama Isaa dhagaʼuuf banaa goona.

Qajeelfama fi adaba Isaa jaalalaan kennamu yeroo fudhannu, Waaqayyo jireenya keenya irratti eebba Isaa dhangalaasuuf qophaaʼaa taʼuu isaa amanuun sirrii dha. Kutaa itti aanu keessatti, Yesuus fedha Abbaa keessa jiraachuudhaan jireenya yaaddoon hin bulchine akkamitti akka nuuf fakkeesse xiyyeeffannaadhaan ilaalaa.

Yesuus Abdii Nuuf Kenna

Yesuus hin yaaddofne.

Haala nama dinqisiisu, akka hin dandaʼamne fakkaatu fi balaa qabu baayʼee keessa yeroo ture illee, Yesuus yaaddoo nama dadhabsiisuun hin bulfamne. Fakkeenyi kun jireenya Waaqayyo nu irraa barbaadu agarsiisa. Inni jireenya Kiristoos fakkaatu akka jiraannu barbaada.

Haala Yesuus keessa darbe keessaa afur haa ilaallu; deebiin uumamaa keenya deebii Yesuus irraa akkamitti akka adda taʼe haa qorannu. Fakkeenyota kana qoruuf of gaafachuu qabna: Inni yaaddaʼee? Maaliif yaaddaʼee yookaan maaliif hin yaaddofne? Wanti hundi akka barbaachisetti xumurama jechuun maal irratti amanannaa qaba ture?

Taatee #1

“Gaaf tokko Yesuus barattoota isaatiin, ‘Kottaa galaana gama ceenaa’ jedhe. Kanaafuu isaan bidiruu yaabbatanii qajeelan. Inni utuu isaan bidiruudhaan deemaa jiranuu hirribni qabee rafe. Bubbeen tokkos galaana sana irratti kaʼee, bidiruun sun bishaaniin guutamuu jalqabe; isaanis balaa guddaa keessa seenan. Barattoonnis dhaqanii, ‘Yaa Gooftaa, yaa Gooftaa, nu dhumuuf jirra!’ jedhanii isa dammaqsan. Innis kaʼee bubbee fi bishaan raafamaa ture sana ifate; bubbeen sunis gab jedhe; wanni hundinuus ni tasgabbaaʼe. Barattoota isaas, ‘Amantiin keessan eessa jira?’ jedhee gaafate. Isaanis sodaa fi dinqifannaadhaan, ‘Namichi bubbee fi bishaan illee ajaju kun eenyu? Isaanis ni ajajamuuf’ jedhanii wal gaafatan.” (Luqaas 8:22–25).

Taatee #2

“Yesuus yommuu bidiruu irraa buʼetti tuuta guddaa tokko arge; innis sababii isaan akkuma hoolota tiksee hin qabnee turaniif garaa laafeef. Kanaafuu inni waan baayʼee isaan barsiisuu jalqabe. Yeroo kanatti galgalaaʼee ture; kanaafuu barattoonni isaa gara isaa dhufanii akkana jedhaniin; ‘Iddoon kun gammoojjii dha; aduunis dhiiteerti. Akka isaan gara baadiyyaatii fi gandoota naannoo kana jiranii dhaqanii waan nyaatan bitataniif namoota kanneen gad dhiisi.’” (Maarqos 6:34–36).
“Inni garuu, ‘Isinuu waan isaan nyaatan kennaafii’ jedhee deebise. Isaanis, ‘Dhaqnee buddeena diinaarii dhibba lamaa binnee akka nyaataniif isaaniif kenninuu ree?’ jedhaniin.” (Maarqos 6:37).

Taatee #3

“Fariisonni garuu gad baʼanii akka ittiin Yesuusin ajjeesan mariʼatan. Yesuus waan kana beekee iddoo sanaa kaʼee deeme. Namoonni baayʼeenis isa duukaa buʼan; innis dhukkubsattoota isaanii hunda fayyise; akka isaan akka inni beekamu hin goones isaan ajaje.” (Maatewos 12:14–16).

Taatee #4

“Yesuus akkana isaaniin jedhe; ‘Hundi keessan ni gufattu; akkana jedhamee barreeffameeraatii: “Ani tiksee nan rukuta; hoolonnis ni bittinneeffamu.” Ani garuu ergan duʼaa kaʼee booddee isin dura Galiilaa nan dhaqa.’ Phexros garuu, ‘Yoo namni hundinuu gufate iyyuu ani hin gufadhu’ jedheen. Yesuus immoo deebisee, ‘Ani dhuguma sitti nan hima; ati harʼa, edanuma utuu indaanqoon yeroo lama hin iyyin, yeroo sadii na ganta’ jedheen. Phexros garuu, ‘Ani yoon si wajjin duʼuu qabaadhe illee gonkumaa si hin ganu’ jedhee jabeessee dubbate. Hundi isaaniis akkasuma jedhan.” (Maarqos 14:27–31).

Gabaabumatti

Abbaan haala rakkisaa hedduu keessa Yesuusin geggeesse. Tajaajila Isaa keessatti yoo xiqqaate waggaa tokkoof ajjeefamuuf balaa jala ture; maallaqni tajaajila Isaa eessaa akka dhufu yeroo hunda hin beeku ture; barattoonni Isaa Isatti hirkatu turan; namoonni waan guddaa irraa eegu turan garuu yeroo baayʼee hubannaa isaanii dogoggoraa ture; dabarfamee kennames, dhumarrattis barattoonni Isaa bittinnaaʼan.

Dhumarratti, jireenyi Yesuus hundi akka waan faayidaa hin qabneetti mulʼachuu dandaʼe: Inni duʼe, barattoonni Isaa bittinnaaʼan, abdiin bade fakkaate. Garuu yeroo sana akkas fakkaatus, Yesuus waan dhufeef raawwachuu xumure; kaayyoon Isaa guutame. Qormaata jireenya Isaa keessatti Isa qunname hunda keessatti, abdii hin kutanne yookaan Abbaa Isaa wajjin walitti dhufeenya hin cabsine. Faallaa kanaa, adeemsa sana keessatti Abbaa irratti amanannaan Isaa caalaatti jabaate. Amanannaan Isaa gadi fagaate. Jireenyi fi duuti Isaa fakkeenya kana nuuf kaaʼa.

Yesuus Maaliif Hin Yaaddofne?

Nu keessaa tokko tokko jireenya Yesuus ilaaluudhaan jajjabaachuu mannaa abdii kutachuu dandeenya. Sababni isaa Yesuusin akkamitti akka ilaallu irratti hundaaʼa. Isa akka uumama hafuuraa qofa, waan hundumaa humnaan hojjechuu dandaʼuutti yoo ilaalle, fakkeenyi Isaa nuuf hin dandaʼamu fakkaata; kanaaf Isa fakkaachuuf yaaluullee dhiisuu dandeenya. Kun jireenya fi tajaajila Yesuus hubachuuf karaa dogoggoraa dha.

“Kottaa Yesuus isa jalqabaa fi fiixaan baasaa amantii keenyaa taʼe sana irra ija keenya kaaʼannaa. Innis gammachuu fuula isaa dura jiruuf jedhee qaanii fannoo tuffachuun fannoo obsee mirga teessoo Waaqaa taaʼe. Isin akka dadhabdanii abdii hin kutanneef isa mormii cubbamoota isa irra gaʼe akkasii obse sana yaadatti qabadhaa.” (Ibroota 12:2–3).

Jireenya Yesuus gadi fageenyaan yoo ilaalle, Inni taateewwan hunda akka barbaadetti jijjiiree rakkoo of irraa fageesse miti; taateewwan sana keessatti Waaqayyoon amane. Ilaalcha lamaan kana adda baasuun baayʼee barbaachisaa dha; yoo hin taane kaayyoo keenya keessatti burjaajaʼuu dandeenya.

Yesuus amantiidhaan fedha Abbaa Isaa hordofaa, waan Isa ergametti raawwachaa ture. Karaa Abban Isa irratti geggeesse keessaa muraasa Yesuus akka namaatti ofii Isaatiin filachuu hin barbaadu ture jechuun ni dandaʼama. Garuu Abbaan kaayyoodhaan haala rakkisaa keessa Isa geesse; Yesuus immoo Abbaan waan Isa barbaachisu hunda akka kennu amane. Jireenyi Yesuus jireenya keenya akkamitti Waaqayyotti kenninee jiraachuu akka qabnuuf fakkeenya dha.

Waaqayyo imala keenya irratti nu wajjin jira. Iddoowwan nuti ofii keenyaan deemuu hin filanne keessa nu geessa; keessa nu dabarsas. Ilaalcha keenya lafa irraa fi daangeffameen, boolla yaaddoo keessaa baʼuuf karaa hin jiru fakkaata. Yesuus garuu yaaddoo keenya bakka nagaa kennuuf nu waama; wanti jireenya keenya keessatti taʼaa jiru kam iyyuu Isaaf kenninee Isa amanachuuf nu jajjabeessa. Inni fakkii guutuu waan beekuuf, Isa beekutti amanachuun sirrii mitii? Waaqayyo karoora dhumaa jireenya keenyaaf qaba; nama yookaan humni hamaa kam iyyuu karoora sana balleessuu hin dandaʼu. Kanaaf haala rakkisaa akka barbaachisetti akka hojjetu Isa amanachuu dandeenya.

Seenaawwan Wangeelaa tokkoon tokkoon deebiʼanii dubbisuun isin jajjabeessa. Ilaalcha haaraadhaan qoradhaa: haala Yesuus keessa galame ilaalaa; Inni akkamitti akka deebii kenne ilaalaa; achiis waan Kitaabni Qulqulluun isinitti mulʼisu jireenya keessan keessatti akkamitti akka hojii irra oolchitan yaadaa. Yesuusin fakkeenya keessan godhadhaa.

Waliigala Boqonnaa Tokkoo

Imala kana jalqabuuf murteessuu keessaniif baayʼee gammadna! Hidda yaaddoo keenya yeroo arginu, jireenya keenya keessaa isa buqqisuuf adeemsa jalqabuu dandeenya. Gara Boqonnaa 2tti ceʼuu keenya dura, waan hanga ammaatti baranne “Jireenya Keenya Tuquu” keessatti haa irra deebinu.

Boqonnaa 1: Jireenya Keenya Tuquu

Waaqayyo abdii, yaaddoo keenya bakka buusu nagaa hordofuuf nu dandeessisu, nuuf kenneera. Deebii hunda hin qabnu; tarii yeroo kam iyyuu hunda hin qabnu. Garuu kaayyoo qabna; riqicha gara nagaa Waaqayyoo ceesisuuf karoora buʼuuraa qabna. Kana caalaa, Waaqayyo akkuma Yesuus wajjin ture nu wajjin akka jiru beeknee boqonnaa argachuu dandeenya. Amma barnoota ijoo boqonnaa kanaa irratti yaadaa.

Qajeelfamoota

Qajeelfamoota armaan gadii keessaa kamtu baayʼee isin tuqe? Kanneen baayʼee barbaachisoo isinitti fakkaatan marsaa keessa galchaa.

Hojii Irra Oolmaa

Waan Waaqayyo boqonnaa kana keessatti isinitti dubbate irraa kaʼee, murtoo ifaa, karoora yookaan himannaa akkamii gochuu qabdu?

Ragaa

Amantii namoota kaanii jajjabeessuuf barnoota, seenaa, fakkeenya yookaan akeekkachiisa addaa tokko yookaan lama maal qooduu dandeessu? Barreessaa!

Caqasawwan Kitaaba Qulqulluu: yoo kan biraa jedhamee hin ibsamne, Biblica® Hiikkaa Ammayyaa Banamaa Haaraa™, Loqoda Dhiʼaa irraa fudhatamaniiru. Mirgi seeraan eegama © 2022 Biblica, Inc. Caqasawwan kun eeyyama Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International jalatti fayyadama irra oolaniiru.